Những ngày này, Đại tá Nguyễn Huy Can thường nhớ về những kỷ niệm của hơn 50 năm trước, khi ông cùng đồng đội nhận nhiệm vụ tăng cường An ninh cho tỉnh Bình Định. Hồi đó, đơn vị ông được phân xuống vùng có địch hoạt động là huyện Tuy Phước, An Nhơn và huyện Phù Cát. Nhiệm vụ là nắm tình hình của địch, tổ chức phát động nhân dân tham gia phong trào chung “phá ấp chiến lược, phá kèm” và diệt bọn ác ôn, phá những cuộc cảnh sát xã.

Đại tá Nguyễn Huy Can, nguyên Phó Giám đốc Công an Bình Định, nguyên Cục trưởng Cục Kho vận chia sẻ:  Lực lượng an ninh tham gia rất nhiều trận đánh, các cuộc cảnh sát xã của Băng Châu, Đập Đá, nắm bắt mật báo viên của địch, phân loại nó ra, loại nào là mật báo viên chính thức, loại nào là mật báo viên 2 mang. Ban đêm kẹt thì mình chui vào hầm bí mật, tối mình phát động nhân dân, rất nhiều khó khăn bởi vì tổ công tác người ta mới nắm được đường, khu vực nào ác ôn địch kẹp nhất là mình phải xông vào.

Từ năm 1972 đến sát ngày giải phóng, bằng sự mưu trí và lòng quả cảm, Đại tá Nguyễn Huy Can cùng đồng đội và các lực lượng cách mạng đã mở thêm được nhiều vùng giải phóng, bóc gỡ những tay sai nguy hiểm, phá tan các kế hoạch kìm kẹp, bao vây của địch, tạo điều kiện cho quân ta tiến công thuận lợi.

Đại tá Nguyễn Huy Can cho biết thêm: Tháng 2 tháng 3 năm 1975 tôi vẫn hoạt động ở vùng cơ sở của địch, nắm lại tình hình, nắm lại Nghị quyết để chuẩn bị phân công nhau mấy nhiệm vụ, nếu giải phóng thì lực lượng nào là lực lượng vũ trang để đánh địch, lực lượng nào gặp cơ sở, lực lượng thứ ba phải tiếp thu ngay, nắm lại nơi nào để hồ sơ của địch, nơi nào vũ khí, bắt thằng đầu trò là thằng nào, lúc đó tư tưởng luôn sôi động để sẵn sàng đánh tấp vào giải phóng.

Còn với Đại tá Nguyễn Ích Trung, năm nay đã 94 tuổi, dù phải chịu nhiều di chứng của chiến tranh, nhưng khi nhắc nhớ về những năm tháng gian khổ, hào hùng, ông kể lại với chúng tôi vẫn như câu chuyện vừa mới diễn ra.

Đại tá Nguyễn Ích Trung, cán bộ An ninh chi viện cho chiến trường miền Nam chia sẻ: Tháng 10/1967 thì triệu tập vào Học viện An ninh học tập, cuối tháng 10 đi, hai tháng mười ngày vào tới Quảng Nam. Tôi cũng là đội phó của đội 14 cán bộ chiến sĩ, cả người địa phương, cả ở miền Bắc tri viện vào. Tất cả những nhà mà trong 2 xã ta quản lý, chúng tôi đi hết trong vòng hai tháng khoảng 400 nhà, để tìm hiểu chất lượng quần chúng trong vùng tranh chấp, nhằm mục đích xây dựng cơ sở.

Nhiệm vụ quan trọng của Đại tá Nguyễn Ích Trung ngày đó là xây dựng chính quyền cơ sở, vận động những đối tượng đi lính ngụy quay trở về với gia đình, từ đó làm suy yếu quân địch. Với ông, ngoài sự khéo léo trong vận dụng nghiệp vụ, thì cần phải tạo được niềm tin với nhân dân.

Đại tá Nguyễn Ích Trung, cán bộ An ninh chi viện cho chiến trường miền Nam cho biết: Phải nắm vững chủ trương của Đảng và Chính phủ đối với lực lượng ngụy quân, ngụy quyền, và chỗ nào khoan hồng, chỗ nào trừng trị thì mình đề xuất. Trước tiên vận động quần chúng xem trong số nó còn ở lại thì tên nào là ác ôn, bên ngoài bình thường nhưng nó cài bí mật vào, như vậy phải dựa vào quần chúng, nhưng lúc bấy giờ người dân sợ trả thù, nhưng chúng tôi động viên các vị cứ yên tâm, chúng tôi thu thập để có chính sách đối với từng đối tượng chứ không phải thu thập để bắt họ.

Câu chuyện của Đại tá Nguyễn Ích Trung và Đại tá Nguyễn Huy Can không chỉ là những trang sử đầy tự hào, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của độc lập, tự do, về tinh thần cống hiến vì nhân dân, vì đất nước. Trong những ngày tháng tư lịch sử này, những ký ức ấy đang và sẽ tiếp tục được kể lại, để thế hệ mai sau hiểu rằng: Có những con người đã từng hy sinh cả tuổi thanh xuân để đổi lấy ngày hôm nay tươi đẹp./.