Cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy với nhiệm vụ tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, việc nghiên cứu bỏ cấp huyện, tái cơ cấu địa giới hành chính cho thấy tư duy cải cách đã chạm đến cấu trúc cốt lõi của hệ thống tổ chức, một quyết định không dễ đưa ra, càng không dễ thực hiện, nhưng là việc cần phải làm vì tương lai phát triển bền vững của đất nước.

Hội nghị lần thứ 11 Ban chấp hành Trung ương khóa XIII đã đưa ra những quyết sách lịch sử:

+ Đồng ý chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp ( Cấp tỉnh: Tỉnh, TP trực thuộc Trung ương – Cấp xã: xã, phường, đặc khu trực thuộc tỉnh Thành phố) kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 1/7/2025)

+ Đồng ý số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh sau sáp nhập là 34 tỉnh thành phố gồm: 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương

+ Đồng ý sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã đảm bảo cả nước giảm khoảng 60-70% số lượng đơn vị hành chính cấp xã.

Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ, phải xác định quyết tâm chính trị cao nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 11, xác định đây là một "cuộc cách mạng" về sắp xếp bộ máy tổ chức, sắp xếp đơn vị hành chính và cải cách, đổi mới để phát triển đất nước. Các cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu các cấp phải sâu sát, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo, quán triệt cho đội ngũ cán bộ, đảng viên nhận thức đầy đủ, sâu sắc tầm quan trọng đặc biệt của chủ trương này, tạo được sự thống nhất nhận thức, tư tưởng trong toàn Đảng và lan tỏa ra toàn xã hội, quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu, định hướng mà Trung ương đã đề ra.

Kỳ hợp thứ 9 Quốc hội khóa XV diễn ra bối cảnh lịch sử của Đất nước.

Việc Quốc hội thông qua Nghị quết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chính quyền địa phương là một sự kiện lớn, mang ý nghĩa lịch sử, tạo nền tảng pháp lý vững chắc chô tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, lần đầu tiên được tổ chức ở Việt Nam.

Cũng tại kỳ họp lịch sử này, với tuyệt đại đa số đại biểu Quốc hội tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025.

Kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực, cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố. Có 19 tỉnh, 4 thành phố mới hình thành sau sắp xếp và 11 tỉnh, thành phố giữ nguyên không thực hiện sắp xếp.

Cũng trong thời gian diễn ra kỳ họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã Thông qua về nguyên tắc các Nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, các quyết sách, đạo luật được thông qua tại Kỳ họp này có tính cách mạng, khởi đầu cho những cải cách thể chế một cách căn cơ, định hướng những nhiệm vụ cho giai đoạn phát triển mới của đất nước. Quốc hội trân trọng đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương ngay sau Kỳ họp này khẩn trương triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả các luật, nghị quyết đã được Quốc hội thông qua; đặc biệt là thực hiện các Nghị quyết, quyết định của Trung ương và địa phương về sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã… vận hành chính thức chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025.

Chủ trương của Đảng sáp nhập các đơn vị hành chính lần này được tiến hành đồng thời, chính quyền địa phương giảm xuống chỉ còn 2 cấp, không tổ chức cấp huyện. Việc sắp xếp không chỉ căn cứ vào các tiêu chí đơn thuần như về quy mô dân số, diện tích mà còn phải chú trọng đến quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch địa phương, chiến lược mở rộng không gian phát triển kinh tế xã hội, sáp nhập để đạt mục tiêu cuối cùng là phát triển và hưng thịnh.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đất nước là quê hương, 63 tỉnh thành cũng là Đất nước của chúng ta mà 34 tỉnh thành cũng là Đất nước là quê hương của chúng ta phải xóa bỏ định kiến vì sự phát triển chung, chúng ta cắc bỏ những khâu trung gian, rườm rà, cắt bỏ thủ tục hành chính gây khó khăn phiền hà cho người dân, hệ thống quản lý nhà nước cứ phiền hà thì ảnh hưởng đến sự phát triển cho nên chúng ta phải lược bỏ nó đi.

Trong bối cảnh còn nhiều thách thức Đảng ta vẫn dám đi đầu vượt qua mọi trở ngại, điều đó thể hiện trách nhiệm chính trị cao cả, bản lĩnh luôn đặt lợi ích của nhân dân của Đất nước lên trên hết.

Việc Trung ương quyết định tinh gọn bộ máy mà minh chứng rõ ràng về sự dấn thân vì lợi ích chung, đó không phải là sự sắp xếp lại hình thức mà là kiến tạo lại nền tảng thể chế theo hướng hiệu lực, hiệu quả phục vụ tốt nhất cho nhân dân.