Dấu mốc lịch sử của nền lập pháp Việt Nam

Sự kiện Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết và Luật này là dấu ấn lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khởi đầu cho cuộc cách mạng sâu sắc về thể chế, thể hiện tư duy đổi mới, cách mạng trong tổ chức hệ thống chính trị và quản trị quốc gia. Đồng thời, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp lần đầu tiên được tổ chức ở nước ta. 

Kết quả biểu quyết 470/470 phiếu, có 100% đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định - Phó Chủ tịch Ủy ban dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 cho biết, sau khi nghiên cứu những ý kiến góp ý rất xác đáng, hợp tình, hợp lý của các cơ quan, tổ chức, của nhân dân, các chuyên gia, nhà khoa học và của đại biểu Quốc hội, Ủy ban đã đề nghị tiếp thu, chỉ sửa đổi, bổ sung 05/120 điều, khoản.

Đáng chú ý, 3 điều khoản được giữ lại như Hiến pháp hiện hành, bao gồm quy định về việc lấy ý kiến nhân dân khi điều chỉnh địa giới hành chính, quy định về chính quyền địa phương và quyền chất vấn của đại biểu Quốc hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định, việc chỉnh lý này thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe và chỉ thực hiện những thay đổi đã "chín muồi" và nhận được sự đồng thuận cao. Mục tiêu cốt lõi của lần sửa đổi này là tạo cơ sở hiến định vững chắc cho việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đặc biệt là mô hình chính quyền địa phương.

Những bước đi này nhằm đảm bảo cơ sở pháp lý đồng bộ để cả nước thực hiện thống nhất mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Việc này đặc biệt có ý nghĩa với các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, nơi đang thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân ở cấp phường.

Ngay sau đó, Quốc hội cũng đã chính thức thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) với 466/466 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Theo luật định, đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tổ chức thành 2 cấp, gồm có: Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (cấp tỉnh); Xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh (cấp xã).

Ngoài ra còn có quy định Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt là địa bàn có vị trí chiến lược, được tổ chức theo mô hình đặc thù.

Bên cạnh đó, Luật cũng quy định các nguyên tắc phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp giữa Trung ương với chính quyền địa phương, giữa chính quyền địa phương cấp tỉnh với chính quyền địa phương cấp xã một cách khoa học, đồng bộ, thống nhất; phân định rõ thẩm quyền giữa tập thể UBND và cá nhân Chủ tịch UBND.

Nội dung của luật được đánh giá là thể hiện tư duy đổi mới nhằm hướng đến quản trị địa phương hiện đại, kiến tạo phát triển, tháo gỡ “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực đáp ứng mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của các địa phương nói riêng và cả nước nói chung trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Cũng trong sáng 16/6, Quốc hội biểu quyết chính thức thông qua Luật Nhà giáo, Luật Việc làm (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo; Nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra (bổ sung) dự án Luật Đường sắt (sửa đổi);

Thảo luận ở hội trường về: Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông tại các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân; phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi.

Chiều 16/6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc và thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Đường sắt (sửa đổi); Chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh.