Dự thảo luật được cụ thể hóa từ Chỉ thị 27 của Bộ Chính trị, tập trung vào việc xác định rõ trách nhiệm, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu, trong việc quản lý và sử dụng các nguồn lực kinh tế để phòng chống lãng phí.

Theo dự thảo, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm cá nhân nếu không tuân thủ quy định hoặc để xảy ra lãng phí trong phạm vi quản lý. Dự thảo cũng liệt kê 9 nhóm hành vi lãng phí và 9 nhóm hành vi vi phạm khác, nhằm bổ sung cơ chế xử lý mà luật hiện hành chưa quy định.

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính tán thành cần thiết ban hành Luật Tiết kiệm, chống lãng phí thay thế luật hiện hành. Song, đề nghị tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ các quan điểm của Đảng, đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “tiết kiệm chi phí” sang “hiệu quả sử dụng ngân sách và tài nguyên” dựa trên kết quả đầu ra, qua đó tăng trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.

Góp ý tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh lưu ý: Cần phân biệt giữa hành vi gây lãng phí do thiếu trách nhiệm, vi phạm pháp luật với các rủi ro khách quan trong quá trình tổ chức thí điểm thực hiện cơ chế, chính sách mới. Không phân định rõ ràng giữa 2 hành vi này sẽ khiến cán bộ, công chức thực thi sợ rủi ro, khiến công trình, dự án chậm tiến độ, gây lãng phí về chi phí thực hiện và cả về cơ hội…

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh chũng cho biết: Thực tế anh em cũng rất sợ, từ thái cực này nếu không khéo lại chuyển sang thái cực kia, rất rủi ro, các công trình, dự án của chúng ta có câu chuyện bị chậm gây ra lãng phí chi phí xã hội kia, chi phí cơ hội. Nguyên tắc thì rất đúng rồi nhưng tôi quan tâm đến những quy định để làm sao cụ thể và khả thi trong tổ chức thực hiện.

Cho ý kiến về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương nhấn mạnh các lĩnh vực dễ bị lãng phí và không tiết kiệm không chỉ tiền, tài sản ở khu vực công mà còn là nguồn lực, cơ hội và thời cơ. Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương đề nghị trong phạm vi điều chỉnh, các điều khoản quy định phải bao quát đầy đủ vì nguồn lực không chỉ là vật lực và tài lực, không chỉ có cơ sở vật chất và tài chính mà còn là nguồn lực, thời gian, cơ hội…

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cho biết: Trong quá trình thực hành luật này thì có một câu mà đại biểu vẫn nói là tình trạng “cha chung không ai khóc”, có nghĩa không phải lĩnh vực của mình thì thôi kệ, của cơ quan nào chịu trách nhiệm thì cơ quan đó phát hiện, phản ánh và có biện pháp chế tài, có nghĩa là văn hóa thực hành tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ với người dân mà ngay cả với cán bộ, công chức, phát hiện đó, biết đó nhưng không phải việc của mình là cũng không phản ánh, không báo cáo.

Nhấn mạnh ai cũng phải có trách nhiệm để phản ánh dù phản ánh có thể đúng hoặc chưa đúng, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cũng đề nghị trong quy định cần cung cấp thông tin phát hiện lãng phí tại dự thảo Luật cần thiết kế để bảo đảm cho người dân mạnh dạn đề xuất, kiến nghị...

Cũng trong hôm nay, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội…cũng cho ý kiến về việc phân bổ dự toán, kế hoạch đầu tư vốn ngân sách trung ương từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2022; điều chỉnh dự toán năm 2025 giữa các bộ, cơ quan trung ương và địa phương; điều chỉnh dự toán năm 2025 để phù hợp với tổ chức bộ máy của các bộ, cơ quan trung ương, địa phương sau sắp xếp; cho ý kiến về các báo cáo của Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về tình hình thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; các báo cáo tổng kết công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chủ tịch nước, Chính phủ; dự án Luật Thương mại điện tử và Dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi).