Đưa lực lượng Điều tra viên về Công an cấp xã là chủ trương đúng đắn của Bộ Công an và cũng là một trong những mục tiêu của tỉnh Yên Bái trong lộ trình hiện thực hóa Nghị quyết 12. Đặc biệt là tại các địa bàn xa, khu vực miền núi giao thông chưa thuận tiện.

Việc bố trí Điều tra viên ở Công an cấp xã phát huy tối đa vị trí, vai trò của Công an cấp xã trong phòng, chống tội phạm; công tác tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, kịp giải quyết vụ ngay tại địa bàn cơ sở mà không phải chờ công an cấp huyện.

Năm 2019, thượng úy Lò Văn Hà là một trong 3 Công an chính quy được điều động đến nhận nhiệm vụ tại xã Khao Mang, huyện Mù Căng Chải, tỉnh Yên Bái.

Sau 5 năm, từ một cán bộ bắt đầu tìm hiểu công việc mới, địa bàn mới, thì nay, dấu chân anh đã in khắp các thôn bản dù vùng đồi núi hay nơi xa xôi. Quân phục của anh đã quen thuộc với tất cả bà con, dù người già hay trẻ nhỏ nơi đây.

Thượng úy Lò Văn Hà, Trưởng Công an xã Khao Mang, huyện Mù Căng Chải, Yên Bái cho biết, dần tiếp cận địa bàn, tìm hiểu phong tục tập quán, truyền thống của địa phương. Và cũng nhận thức rõ cái vai trò vị trí quan trọng của phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ, thì lực lượng công an xã đã triển khai tăng cường bám nắm cơ sở, tìm hiểu tâm tư nguyện vọng người dân, và những cái tồn tại mâu thuẫn trong nhân dân. Từ đó có giải pháp đảm bảo giải quyết kịp thời dứt điểm các vụ việc ở cơ sở, được bà con tin tưởng. Cái đặc thù là địa bàn xã Khao Mang là trên 90% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là dân tộc Mông, thì với chức năng nhiệm vụ tham mưu với Cấp ủy chính quyền địa phương để đề ra các kế hoạch biện pháp đảm bảo an ninh trật tự ở cơ sở, công an xã với những cái công tác dân vận kênh để bán nắm nắm được thông tin từ sớm từ xa để có những cái tham mưu trúng đúng kịp thời giải quyết ổn định tình hình ở địa bàn.

Khao Mang là xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Yên Bái, có hơn 1.000 hộ với khoảng 6.000 nhân khẩu, trong đó hơn 90% là đồng bào dân tộc Mông. Trình độ dân trí và hiểu biết pháp luật của người dân còn hạn chế, tồn tại nhiều hủ tục lạc hậu.

Và đây vốn là một trong các xã trọng điểm phức tạp về an ninh trật tự của huyện Mù Cang Chải.

Để chuyển hóa địa bàn, Công an xã đã chủ động nghiên cứu kỹ tình hình địa phương, dân cư, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền xã ban hành nhiều kế hoạch, triển khai thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp phòng ngừa, nên tình hình an ninh trật tự của địa phương dần được ổn định. Đặc biệt từ khi Công an xã được bố trí điều tra viên, việc giải quyết nguồn tin về tội phạm hay điều tra ban đầu đã chủ động và nhanh chóng hơn rất nhiều.

Thượng úy Lò Văn Hà, trưởng Công an xã Khao Mang, huyện Mù Căng Chải, Yên Bái cho biết, tôi cũng được học và được bổ nhiệm chức danh ĐTV thì trước tiên thì cũng là mới tiếp cận những hình thức mới, chưa qua trải qua kinh nghiệm thì bản thân tôi sẽ tiếp tục trau dồi những kiến thức nghiệp vụ để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của bản thân, và để có lẽ khi xử lý các sự vụ việc đảm bảo đúng quy trình thủ tục và quy định của pháp luật, không để bỏ lọt tội phạm, không để xảy ra oan sai.

Trên góc độ công tác điều tra, tất cả các vụ án, vụ việc đều xảy ra tại địa bàn cấp xã, nên đây là lực lượng nắm bắt thông tin nhanh nhất để tiếp cận bảo vệ hiện trường, thu giữ bảo quản vật chứng.

Việc giao thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra, xác minh sơ bộ tin báo, tố giác tội phạm giúp phát huy được vai trò, sức mạnh của lực lượng công an cơ sở. Đặc biệt là với những địa bàn còn tình trạng vi phạm pháp luật hình sự, thì đảm bảo chức năng điều tra của lực lượng Công an xã lại càng phát huy hiệu quả hơn.

Thiếu tá Mùa A Vàng, Trưởng Công an xã Lao Chải, huyện Mù Căng Chải, Yên Bái cho biết,  xã Lao Chải địa bàn rộng, dân số đông, tình hình tội phạm trên địa bàn chủ yếu là tội phạm ma túy. Thế thì xử lý các vụ việc trên địa bàn từ tội phạm nghiêm trọng trở lên, ít nghiêm trọng là những cái tội phạm về tàng trữ trái phép chất ma túy, ban đầu thì chúng tôi chuyển toàn bộ những hồ sơ vụ việc lên cơ quan cấp trên, sau đó được thủ trưởng cơ quan cảnh sát điều tra phân công vụ việc ít nghiêm trọng về điều tra viên cấp xã để xử lý, thì chúng tôi sẽ tiến hành điều tra, xác minh.

Thượng úy Lê Văn Thành, Trưởng Công an xã Mô Dề, huyện Mù Căng Chải, Yên Bái cho biết, việc bổ nhiệm ĐTV cấp xã thì nhằm giúp tôi nâng cao được năng lực cũng như là trình độ chuyên môn và nghiệp vụ điều tra, đặc biệt là qua đó thì nâng cao được nghiệp vụ trong công tác điều tra cơ bản, cũng như là việc quản lý đối tượng tại địa bàn. bên cạnh đó thì cũng có một số cái khó khăn như là địa bàn rộng, đông dân cư diện tích giáp ranh nhiều. Là địa bàn có nhiều đối tượng nghiện, nên là cái việc các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy cũng như trộm cắp vặt trên địa bàn vẫn còn xảy ra. Do đó là khi được bổ nhiệm ĐTV thì tôi cho rằng đây là một chủ trương đúng đắn để phát huy được cái năng lực cũng như sở trường của anh em cấp cơ sở.

Việc bố trí điều tra viên về Công an xã mới về pháp lý, luật hóa về phân công nhiệm vụ, nhưng không mới về nội dung công việc. Vì công tác phòng, chống tội phạm là một nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của Công an cấp xã. Trước đây, Công an xã khi thực hiện nhiệm vụ chịu trách nhiệm trước tập thể đơn vị, lãnh đạo ngành, nay chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật. Mỗi chữ ký, bút lục, việc làm của cá nhân chịu trách nhiệm trước pháp luật, vì vậy, công tác đào tạo và tự đào tạo để nâng cao trình độ mọi mặt như nghiệp vụ, pháp luật, chính trị, linh hoạt, thận trọng và quyết tâm trong công việc là điều rất quan trọng.

Biên chế lực lượng Công an từ cấp tỉnh đến cấp xã còn nhiều khó khăn nhưng đến nay tỉnh Yên Bái đã bố trí được 192 Điều tra viên tại 171 Công an cấp xã.

Đó là những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm trong công tác công an, có khả năng nghiên cứu, tổng hợp, đề xuất các biện pháp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Đại tá Đặng Xuân Quỳnh, Phó Giám đốc Công an tỉnh Yên Bái cho biết, khi mà đề án của Bộ đưa công an chính quy về xã năm 2019 thì không phải anh em nào cũng làm công tác điều tra cả. Chúng tôi lựa chọn trên cơ sở những đồng chí từng công tác trong lĩnh vực phòng chống tội phạm, đủ tiêu chuẩn bổ nhiệm ĐTV làm nòng cốt.

Bản thân các điều tra viên cấp xã tự nâng cao trình độ chuyên môn. Công an tỉnh mở các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ gắn với thực tiễn địa phương. Và những hướng dẫn mang tính chia sẻ kinh nghiệm, “cầm tay chỉ việc” từ các đồng nghiệp. Là những giải pháp đã và đang được triển khai tại tỉnh Yên Bái, nhằm tăng cường năng lực cho Điều tra viên cấp xã.

Trung tá Nhâm Xuân Chiến, Trưởng Công an huyện Mù Căng Chải, Yên Bái cho biết, hiện nay do mới được bổ nhiệm ĐTV thì kinh nghiệm thụ lý điều tra vẫn còn hạn chế. Nên lãnh đạo Công an huyện, thủ trưởng, phó thủ trưởng cơ quan điều tra đã trực tiếp chỉ đạo khi giao cho các ĐTV cấp xã tiến hành tiếp nhận thụ lý các vụ việc ban đầu. Giao giao các ĐTV có kinh nghiệm thuộc các đội cảnh sát điều tra của công an huyện trực tiếp kèm cặp, cầm tay chỉ việc, để trong thời gian tới các ĐTV cấp xã có sự tiến bộ hơn, tiến hành thụ lý các vụ án ít nghiêm trọng và vụ án phạm tội quả tang, đảm bảo đúng trình tự của luật tố tụng hình sự.

Các tin báo, tố giác về tội phạm tại cấp xã đều được lực lượng công an cơ sở điều tra, xác minh, làm rõ trước khi chuyển cơ quan cấp trên. Từ đó, góp phần kéo giảm đáng kể số lượng tin báo giả, tin báo sai sự thật hoặc không có căn cứ để thực hiện biện pháp điều tra.

Đại tá Đặng Xuân Quỳnh, Phó Giám đốc Công an tỉnh Yên Bái cho biết, trong thời gian vừa qua cũng đã phân công ĐTV cấp xã tham gia giải quyết 9 tố giác tin báo về tội phạm và 6 vụ án hình sự. Trong thời gian tới công an tỉnh Yên bái sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị chức năng thực hiện một số nhiệm vụ giải pháp có hiệu quả theo hướng dẫn số 15 của Bộ. Cụ thể là tiếp tục chỉ đạo ĐTV cấp xã quán triệt nghiêm túc tất cả những hướng dẫn chỉ đạo Bộ Công an và cục nghiệp vụ; thứ 2 là giao án và vụ việc, tin báo cho ĐTV cấp xã thụ lý chính khi đủ tiêu chuẩn điều kiện; thứ 3 là tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho ĐTV cấp xã, đảm bảo cái việc thực thi pháp luật đúng quy định; và thứ 4 là tăng cường kiểm tra giám sát, hướng dẫn tháo gỡ những khó khăn vướng mắc. Tiến tới là ĐTV cấp xã sẽ đảm đương nhiệm vụ phòng ngừa đấu tranh phòng chống tội phạm tại địa bàn cơ sở, và cũng nâng cao vị thế năng lực, đặc biệt là kiến thức pháp luật, làm sao đảm bảo giải quyết tin tố giác tin báo đúng quy định.

Việc bố trí, điều tra viên tại công an cấp xã góp phần phát huy tối đa vị trí, vai trò của Công an cấp xã trong phòng, chống tội phạm; công tác tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, giải quyết vụ việc sẽ được thực hiện ngay tại địa bàn cơ sở. Người dân không phải đến trụ sở Công an huyện, Công an tỉnh để trình báo, cung cấp tài liệu chứng cứ như trước đây, mà ngay lực lượng Điều tra viên, cán bộ tại Công an cấp xã đã đảm đương, giải quyết được.

Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả và phát huy vai trò của Công an cấp xã trong phòng, chống tội phạm nói chung, từng bước xây dựng lực lượng Công an cấp xã thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới như tinh thần Nghị quyết 12.