Trong khi đó, Luật Bảo vệ môi trường 2020 xác định rõ: rác thải không chỉ là thứ bỏ đi, mà có thể trở thành nguồn tài nguyên quý giá nếu được phân loại, tái chế, tái sử dụng đúng cách. Thực tế cho thấy, để biến rác thành tài nguyên, chúng ta cần một cách tiếp cận mới, đồng bộ và bền vững hơn.

Hiện nay, khu vực đô thị phát sinh hơn 38 nghìn tấn rác mỗi ngày, còn nông thôn gần 30 nghìn tấn. Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cả nước hiện có khoảng 1.700 cơ sở xử lý chất thải rắn, trong đó 470 lò đốt và hơn 1.200 bãi chôn lấp – tăng thêm 120 bãi so với năm 2019. Tuy nhiên, 62% rác vẫn được xử lý bằng chôn lấp, khoảng 20% bằng đốt, và chỉ 9,3% được thu hồi năng lượng. Những con số này cho thấy, xử lý rác ở nước ta vẫn nặng về chôn lấp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ô nhiễm.

Các chuyên gia cho rằng, để giải quyết căn cơ, phải thay đổi tư duy: coi rác là tài nguyên, và xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn.

Như vậy, muốn rác thải thực sự trở thành tài nguyên, hệ thống hạ tầng và cơ chế tài chính cũng cần phải đồng bộ. Phí dịch vụ, công nghệ xử lý, trách nhiệm của các bên liên quan phải được tính toán rõ ràng và minh bạch.

Không chỉ là câu chuyện về công nghệ hay phí dịch vụ, giải pháp bền vững nhất vẫn là phân loại rác tại nguồn biến rác hữu cơ thành phân bón, tái chế nhựa, kim loại, và chỉ xử lý phần rác còn lại. Đây cũng chính là hướng đi của nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn mà nhiều quốc gia đã và đang theo đuổi.

Có thể thấy, để biến rác thải từ gánh nặng thành tài nguyên, chúng ta cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Khi hạ tầng được nâng cấp, cơ chế chính sách được hoàn thiện, và ý thức cộng đồng được nâng cao, bài toán chất thải rắn mới có thể được giải quyết căn cơ, hướng tới một nền kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.