Đổi mới mô hình phát triển từ lợi thế lao động sang sức mạnh tri thức

Từ một nền kinh tế dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lợi thế lao động, Việt Nam đã có bước tiến dài sau 40 năm Đổi mới. Nhưng khi những lợi thế truyền thống dần thu hẹp, mô hình tăng trưởng cũng đứng trước yêu cầu phải thay đổi. Khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi nhanh chóng phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn, mà quan trọng hơn là tạo ra giá trị bằng năng suất, tri thức và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.

Sự dịch chuyển này đòi hỏi chúng ta phải bước ra khỏi vùng an toàn. Từ chỗ chỉ đơn thuần tham gia, nền kinh tế phải tiến tới nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu; từ việc thụ động tiếp nhận công nghệ, các doanh nghiệp Việt Nam phải từng bước làm chủ và sáng tạo công nghệ. Dòng vốn ngoại giờ đây phải đóng vai trò là bệ phóng cho năng lực nội sinh.

Từ một nền kinh tế dựa nhiều vào lợi thế lao động và các nguồn lực truyền thống, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển sang mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi khoa học, công nghệ và AI đang làm thay đổi phương thức sản xuất, năng suất và năng lực sáng tạo trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh. Đây không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để Việt Nam duy trì tăng trưởng và hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển.

Đặc biệt, với trí tuệ nhân tạo, Việt Nam không nên chỉ nhìn AI như một công cụ để tiêu dùng hay hỗ trợ những công việc đơn giản. Quan trọng hơn là phải tạo điều kiện để người Việt Nam biết sử dụng AI để sáng tạo, nâng cao năng suất và tạo ra những giá trị mới. Mục tiêu không chỉ là sử dụng công nghệ của người khác mà từng bước tạo ra năng lực công nghệ của chính mình.

Từ lợi thế về lao động, Việt Nam đang phải tạo dựng một lợi thế mới lợi thế về tri thức và năng lực sáng tạo. Đưa Nghị quyết 19-NQ/TW vào cuộc sống vì thế không chỉ là thay đổi cách thức tăng trưởng, mà là thay đổi cách nền kinh tế tạo ra giá trị từ khai thác nguồn lực truyền thống sang phát huy tri thức, công nghệ và sức sáng tạo của con người. Đó sẽ là nền tảng để Việt Nam nâng cao năng suất, tạo động lực tăng trưởng dài hạn và tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.