Năm 2019, một số người từng làm việc cho Dự án Giảm nghèo khu vực Tây Nguyên đã quay lại huyện Ea Súp thành lập một hợp tác xã có tên là Hợp tác xã Giảm nghèo Ea Súp, liên kết nhiều nông dân địa phương (chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số) khôi phục và sản xuất các giống lúa gạo đặc sản theo hướng hữu cơ, bền vững… giúp đổi thay đời sống bà con trên vùng đất nghèo, vừa đóng góp cho thị trường sản phẩm an toàn, chất lượng.

Khi chưa chín cúi đầu, cây lúa Khẩu Xiên Lăm này có thể cao đến 2 mét. Mỗi vụ lúa kéo dài 6 tháng và đây là lần thu hoạch thứ 8 của bà Nông Thị Sanh kể từ ngày theo phương pháp hữu cơ. Càng về vụ sau, bà Sanh càng hài lòng về chất lượng hạt lúa.

Chị Nông Thị Sanh, xã Ya Tờ Mốt, huyện Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk: "Trước làm ít thôi nhưng vào đây có đất đai cũng nhiều nên mình làm nhiều, rồi cũng có được năng suất, thu nhập mấy năm nay cũng tốt hơn."

Nhiều hộ đồng bào dân tộc Thái như bà Sanh, khi di cư vào Tây Nguyên sinh sống mang theo những giống lúa đặc sản, nhưng vì nhiều nguyên nhân đã bị thoái hoá theo thời gian. Hợp tác xã giảm nghèo Ea Súp đã vận động, cùng bà con khôi phục lại các giống lúa này.

Ông Nguyễn Việt Đức, Giám đốc Hợp tác xã Giảm nghèo Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk: "Đồng bào thiểu số khu vực này có những loại lúa cổ đặc sản, chúng tôi đã tìm hiểu và phát hiện ra 2 loại giống là Khẩu Xiên Lăm và Briết, 2 giống lúa này có sức chống chịu hạn chịu bệnh rất tốt."

Vừa khôi phục các giống lúa đặc sản, vừa đi theo quy trình hữu cơ, hợp tác xã và bà con nông dân gặp không ít khó khăn nhưng nhờ kiên trì theo đuổi mục tiêu, đến nay hơn 30 hộ dân ở Ea Súp đi theo mô hình lúa hữu cơ, số hộ và diện tích đang tiếp tục tăng.

Ông Nguyễn Văn Nhiệm, Chủ tịch UBND huyện Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk: "Ea Súp là một trong những huyện trọng điểm lúa của tỉnh Đắk Lắk, diện tích lúa đang được mở rộng, các hồ thuỷ lợi phục vụ nhân dân những tháng tới là rất lớn, tạo điều kiện cho sản phẩm hữu cơ, đặc biệt là lúa hữu cơ có cơ hội được tiếp cận thị trường trong nước cũng như nước ngoài."

Vùng đất khô cằn nơi biên giới Ea Súp trở thành nơi sản xuất lúa hữu cơ đầu tiên ở Tây nguyên đạt chứng nhận hữu cơ Việt Nam vào tháng 7/2023, và đang hướng đến chứng nhận hữu cơ Nhật Bản trong năm 2024./.