Nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố tội rửa tiền

Đây là nhiệm vụ cấp bách đặt ra đối với Việt Nam trong quá trình thực hiện các cam kết với Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF), nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống rửa tiền và sớm đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách giám sát tăng cường, thường được gọi là Danh sách xám. Trong đó, nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố tội phạm rửa tiền được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Điều này đặt ra yêu cầu đối với các cơ quan chức năng, không chỉ dừng lại ở việc xử lý tội phạm nguồn, mà phải đồng thời triển khai điều tra tài chính, truy vết dòng tiền bất hợp pháp, kịp thời phát hiện, khởi tố, truy tố các hành vi rửa tiền và chứng minh hiệu quả thực thi bằng những vụ án, vụ việc cụ thể.

Những năm gần đây, nhiều vụ án lớn đã cho thấy tính chất phức tạp của loại tội phạm rửa tiền.

Giai đoạn 2 vụ án Trương Mỹ Lan và đồng phạm xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Ngân hàng SCB là một ví dụ điển hình.

Trong vụ án này, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã đề nghị truy tố 34 bị can về 3 tội danh, trong đó có tội rửa tiền, cho thấy ý nghĩa của việc điều tra dòng tiền song song với tội phạm nguồn.

Không chỉ trong các đại án kinh tế, dấu hiệu rửa tiền còn xuất hiện rõ trong các đường dây tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, đánh bạc trực tuyến và lừa đảo trên không gian mạng.

Qua các vụ án cho thấy, tội phạm rửa tiền không còn hoạt động theo cách thức truyền thống, đơn lẻ mà sử dụng kết hợp đồng thời nhiều phương thức.

Tại Đà Nẵng, lực lượng Công an đã triệt phá đường dây rửa tiền quy mô lớn, với số tiền giao dịch ban đầu gần 30.000 tỷ đồng, sau đó mở rộng điều tra và xác định tổng quy mô lên tới hơn 68.000 tỷ đồng.

Các đối tượng đã rửa tiền bằng phương thức mới, tinh vi, thông qua công nghệ tài chính và ngân hàng số bằng cách mua thông tin cá nhân của người dân với giá rẻ, lập ra hàng nghìn tài khoản ngân hàng “rác”. Sau đó tiền bất hợp pháp được chuyển tự động, lòng vòng qua hàng trăm tài khoản trung gian này trong vài phút nhằm xóa dấu vết trước khi rút tiền mặt hoặc mua tài sản.

Đáng chú ý, tháng 3/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã ban hành kết luận điều tra, đề nghị truy tố Nguyễn Hòa Bình về tội rửa tiền trong vụ án liên quan đến Phó Đức Nam (Mr Pips)

Theo kết luận điều tra, Nguyễn Hòa Bình bị cáo buộc đã để hệ thống ví điện tử Ngân Lượng làm trung gian thanh toán cho các sàn giao dịch Forex có dấu hiệu lừa đảo, qua đó tiếp nhận hơn 213 tỷ đồng của trên 150 bị hại…rồi thực hiện các hợp đồng mua bán, chuyển dịch tài sản lòng vòng giữa các cá nhân để xóa dấu vết.

Tại Lâm Đồng, Nghệ An, Hà Tĩnh, lực lượng Công an cũng liên tiếp triệt phá, khởi tố các đường dây rửa tiền, đánh bạc và lừa đảo xuyên biên giới với quy mô từ hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng.

Trong nhiều vụ án, các đối tượng tạo ra các tầng lớp che giấu dày đặc, hình thành các đường dây chuyên nghiệp, cung cấp dịch vụ “rửa tiền thuê” gây khó khăn cho công tác phát hiện, điều tra, xử lý.

Thực tiễn đấu tranh với TP rửa tiền cho thấy, đây là một trong những loại tội phạm có hành vi che giấu tinh vi nhất, khiến công tác điều tra nói chung và nhiệm vụ củng cố chứng cứ, chứng minh nguồn gốc tài sản đang phải đối mặt với nhiều khó khăn nổi lên.

Phòng, chống rửa tiền không thể chỉ dừng ở hoàn thiện quy định pháp luật, mà phải được thể hiện bằng vụ án cụ thể, bằng kết quả điều tra tài chính song song, bằng truy tố, xét xử và thu hồi tài sản do phạm tội mà có.

Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an đã chủ trì tham mưu tổ chức Cuộc họp bàn, trao đổi, đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố tội rửa tiền giữa Cơ quan điều tra Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao. Từ đây, nhiều nút thắt đã được tháo gỡ, các đơn vị chức năng đã thống nhất nhiều giải pháp cụ thể về cơ chế phối hợp, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Một trong những yêu cầu quan trọng là Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp phải chỉ đạo quyết liệt, giao chỉ tiêu khởi tố tội rửa tiền hằng năm, gắn trách nhiệm thực hiện với người đứng đầu Công an các đơn vị, địa phương; qua đó khắc phục tình trạng chỉ tập trung vào tội phạm nguồn mà chưa chú trọng đúng mức đến dấu hiệu rửa tiền.

Các cơ quan thống nhất yêu cầu tiến hành điều tra tài chính song song ngay từ khi bắt đầu điều tra tội phạm nguồn, nhằm làm rõ yếu tố tư lợi, đường đi của tài sản và kịp thời củng cố chứng cứ về hành vi rửa tiền.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nếu không nhận diện sớm, dòng tiền phạm pháp có thể nhanh chóng bị chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian hoặc đưa ra nước ngoài, khiến việc chứng minh, phong tỏa, thu hồi tài sản trở nên khó khăn hơn nhiều.

Những vụ án rửa tiền quy mô lớn được phát hiện, triệt phá thời gian qua cho thấy hiệu quả rõ nét của công tác nghiệp vụ của lực lượng CAND.

Mỗi chuyên án được phá, mỗi dòng tiền bất hợp pháp bị chặn đứng, mỗi tài sản phạm tội được truy nguyên, thu hồi là một bước củng cố kỷ cương pháp luật, bảo vệ sự minh bạch của nền kinh tế.

Trong bối cảnh tội phạm rửa tiền ngày càng tinh vi, xuyên quốc gia, gắn với tham nhũng, lừa đảo, đánh bạc, tội phạm công nghệ cao và các dòng tiền bất hợp pháp trên không gian mạng, Việt Nam đã và đang thể hiện rõ quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực phát hiện, điều tra, xử lý và thu hồi tài sản phạm tội.