Ngăn chặn thủ đoạn trục lợi từ hóa đơn và hoàn thuế GTGT

Thành phố Hà Nội là địa bàn có số lượng người nộp thuế lớn với số hồ sơ hoàn thuế phát sinh hằng năm luôn ở mức cao. Vì vậy, cùng với việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, công tác kiểm soát rủi ro cũng được tăng cường nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm, đặc biệt là với các thủ đoạn thành lập doanh nghiệp ma, mua bán hóa đơn bất hợp pháp. Theo đó, hồ sơ đủ điều kiện sẽ được giải quyết hoàn thuế kịp thời, các hồ sơ có dấu hiệu gian lận sẽ được xác minh, đối chiếu để làm rõ bản chất giao dịch.

Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế TP Hà Nội cho biết, thuế TP Hà Nội chúng tôi thứ nhất đã xây dựng được ứng dụng quản lý các chuỗi về hóa đơn liên quan đến cung ứng các hàng hóa dịch vụ của một doanh nghiệp từ khâu F0, F1 cho đến Fn, thứ hai, thuế TP Hà Nội khi giải quyết hoàn thuế là tập trung quản lý kiểm tra theo dòng hàng, dòng tiền, dòng hóa đơn của các doanh nghiệp mua bán trong nội địa Việt Nam cũng như tập trung kiểm tra các luồng hàng và dòng tiền đó ở quan hệ quốc tế.

Trong giai đoạn 2021-2025, cơ quan thuế đã chuyển 516 hồ sơ sang cơ quan công an để kiến nghị khởi tố. Hiện, ngành Thuế đang tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các bộ chỉ số rủi ro để nhận diện sớm dấu hiệu vi phạm. Không chỉ phân tích từng hóa đơn riêng lẻ, hệ thống còn theo dõi toàn bộ chuỗi giao dịch, từ đó phát hiện sớm các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng Ban Pháp chế, Cục thuế, Bộ Tài chính cho biết, thời gian vừa qua, cơ quan thuế đã tập trung nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, tối ưu hệ thống cơ sở dữ liệu để làm sao có nhiều hóa đơn điện tử nạp vào ngày càng lớn, phục vụ cho quá trình phân tích dữ liệu, đồng thời Cục thuế tiếp tục rà soát bộ phân tích rủi ro về hóa đơn, hoàn thuế, hoàn thiện những tiêu chí này phân loại theo ngành nghề, lĩnh vực một cách linh hoạt để phục vụ công tác phân tích rủi ro, quản lý thuế.

Bên cạnh đó, việc tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến lĩnh vực này cũng được xác định là một giải pháp quan trọng. Thực tế cho thấy, các hành vi vi phạm liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn, trong khi hoạt động sản xuất kinh doanh và giao dịch điện tử ngày càng phát triển. Điều này đòi hỏi các quy định pháp luật phải được rà soát, bổ sung kịp thời, phù hợp với thực tiễn.

Thượng tá Phạm Hải Bình, Khoa Cảnh sát kinh tế, Học viện Cảnh sát nhân dân cho biết, trước hết, chúng ta cần sửa một số quy định của Luật hình sự hiện tại sao cho phù hợp với Luật quản lý thuế cũng như tình hình thực tế. Chẳng hạn như Điều 203 về tội phạm mua bán hóa đơn, chúng ta sẽ được chuyển hoàn toàn dứt điểm sang hóa đơn điện tử. Có thể chúng ta cần nghiên cứu để tách riêng hành vi vi phạm hoàn thuế thành một tội danh riêng. Và đặc biệt tôi cũng cho rằng cần phải sửa các quy định về pháp nhân thương mại phạm tội hiện nay, bằng cách quy định pháp nhân này không phải chủ thể tội phạm mà pháp nhân này là chủ thể phải chịu trách nhiệm hình sự thì chúng ta sẽ tăng được việc xử lý với pháp nhân.

Chỉ riêng trong năm 2025, cơ quan thuế đã tiếp nhận hơn 6.000 yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu phục vụ điều tra các vụ án kinh tế, đồng thời chuyển 238 hồ sơ có dấu hiệu vi phạm sang cơ quan công an đề nghị xem xét khởi tố. Theo đó, cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu, trao đổi thông tin và phối hợp nghiệp vụ giữa ngành thuế với hải quan, ngân hàng, công an đang tiếp tục được tăng cường. Sự kết nối này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần phòng ngừa, xử lý các vi phạm, bảo đảm tính minh bạch, công bằng trong việc thực hiện chính sách thuế.