Nguy cơ thương mại hóa tấn công ransomware

Không chỉ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhiều doanh nghiệp lớn cũng đã trở thành mục tiêu của các chiến dịch tấn công mạng, với khối lượng dữ liệu bị đánh cắp ở mức kỷ lục. Điều đáng lo ngại là ransomware hiện nay không còn chỉ là một loại mã độc đơn lẻ.

Nhiều nhóm tội phạm mạng đang biến phương thức tấn công này thành một mô hình hoạt động có tổ chức, thậm chí được thương mại hóa dưới dạng dịch vụ, khiến nguy cơ tấn công ngày càng gia tăng.

Thay vì được nhìn nhận qua các sự cố đơn lẻ hay những loại mã độc cụ thể, năm 2025 ghi nhận hoạt động tấn công mạng đã phát triển thành những chiến dịch xâm nhập có tổ chức, vận hành theo mô hình công nghiệp hóa với chuỗi tấn công hoàn chỉnh và mục tiêu rõ ràng. Trong nhiều vụ việc, tin tặc đã ẩn mình trong hệ thống một khoảng thời gian đáng kể trước khi bị phát hiện. Tại Việt Nam, lĩnh vực tài chính và ngân hàng tiếp tục là mục tiêu bị nhắm đến nhiều nhất.

Một xu hướng đáng lo ngại khác là việc tấn công mã hóa dữ liệu tống tiền đang được thương mại hóa và dịch vụ hóa. Với mô hình này, các nhóm phát triển mã độc cung cấp sẵn công cụ tấn công, hạ tầng kỹ thuật và cả hệ thống vận hành, cho phép những người tham gia chỉ cần trả chi phí ban đầu để thực hiện tấn công. Người trực tiếp tiến hành tấn công có thể nhận từ 70 đến 90% số tiền chuộc nếu thành công. Chính mô hình này đã làm giảm đáng kể rào cản kỹ thuật, khiến các cuộc tấn công mở rộng nhanh chóng về quy mô và tần suất.

Theo các chuyên gia, yếu tố con người vẫn là điểm yếu dễ bị khai thác nhất trong hệ thống an ninh mạng. Nhiều cuộc tấn công bắt đầu từ những hành vi tưởng chừng đơn giản như mở tệp đính kèm lạ, truy cập đường link giả mạo hoặc sử dụng mật khẩu yếu. Vì vậy, các tổ chức hiện nay được khuyến cáo không chỉ dừng lại ở việc đào tạo nhận thức về an ninh mạng, mà cần xây dựng các chương trình thay đổi hành vi và văn hóa bảo mật, đưa an ninh mạng trở thành một phần trong quy trình vận hành hàng ngày.

Thực tế trong ba năm gần đây, các chiến dịch tấn công mạng có xu hướng hoạt động âm thầm hơn, kéo dài hơn và tìm cách né tránh các cơ chế phát hiện truyền thống. Các dự báo cũng cho rằng, xu hướng này sẽ tiếp tục gia tăng khi các nhóm tội phạm mạng ngày càng chuyên nghiệp và có tổ chức hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc các tổ chức cần chuyển sang mô hình phòng thủ chủ động, trong đó việc phát hiện sớm, đánh giá rủi ro và xây dựng văn hóa an ninh mạng đóng vai trò then chốt để bảo vệ hệ thống và dữ liệu.