Nhiều nỗ lực trong gỡ “thẻ vàng” cho thủy sản Việt Nam

Xác định ngư dân là chủ thể chính để có thể gỡ được thẻ vàng IUU do EU đưa ra đối với Việt Nam, do đó ngoài nỗ lực tuyên truyền đến mọi ngư dân đánh bắt thuỷ sản trên biển thì còn là công tác quản lý, giám sát, kiểm tra và biện pháp chế tài. Nhưng trước khi để cơ quan có thẩm quyền các cấp xử lý, thì hơn ai hết người dân phải hiểu được quyền lợi và trách nhiệm đối với hoạt động đánh bắt trên biển của mình. Xác định quyền lợi này là quyền lợi chung cả nước, của các tỉnh, thành có bờ biển, và của các tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu thuỷ hải sản ra nước ngoài, chứ không chỉ riêng mỗi thuyền trưởng, thuyền viên đánh bắt.

Anh Phạm Bình, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận cho biết, mình có cái EU thẻ vàng rồi thì mình phải chấp nhận thất thu, mình nhờ cái môi trường nước ngoài mà nó chung tay ủng hộ thì con mực, con cá mình chất lượng cao được bán giá cao mà mình có cái thẻ đó thì đâu được cao đâu.

Chính quyền các cấp không chỉ dừng ở vài trò giám sát, quản lý, xử lý, mà phải thực sự vào cuộc một cách sâu rộng, bền bỉ, đúng đối tượng, có trọng tâm và đồng bộ.

Bà Nguyễn Thị Kim Loan, Văn phòng kiểm soát nghề cá (IUU) Phan Rí Cửa, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận cho biết, theo như Thông tư 01, Thông tư 21 thì tàu cá trước khi rời cảng và cập cảng phải thông báo cho cảng trước 1 giờ. Tương tự như vậy cảng sẽ tuyên truyền cho bà con ngư dân, các thuyền viên, chủ tàu, thuyền trưởng phải thực hiện theo quy định của Nhà nước. Đi và về cảng phải báo trước 1 giờ để nhân viên cảng ra giám sát sản lượng và thu nhập những cái khi mà vào nhập cảng.

Ông Nguyễn Khắc Lâm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Thuận cho biết, hiện nay đối với Ninh Thuận thì công tác giám sát tàu cá đã quản lý rất là chặt chẽ 100% tàu cá từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo luật Thuỷ sản 2017. Công tác giám sát tàu cá ra vào cảng cũng được thực hiện rất nghiêm túc, chúng tôi đã phối hợp với lực lương biên phòng, Công an các địa phương ra quân rất nhiều đợt để chấn chỉnh lập lại các trật tự kiểm soát tàu ca này. Công tác truy xuất nguồn gốc ở các cảng cá cũng được thực hiện nghiêm túc qua các lần kiểm tra của Bộ Nông nghiệp. Và kết quả lớn nhất là 7 năm vừa qua Ninh Thuận không có trường hợp nào đánh bắt vi phạm vùng biển nước ngoài.

Ông Đào Quang Minh, Chi Cục trưởng Thuỷ sản tỉnh Phú Yên cho biết, đa số ngư dân là khai thác trên biển cho nên chúng ta phải chọn hình thưc tuyên truyền như thế nào cho phù hợp. Như tại Phú Yên chúng tôi thì tuyên truyền trên các kênh đài, đặc biệt là đài duyên hải, qua đài đó trực tiếp cho các ngư dân, thuyền trưởng trên biển nắm được cái thông tin, quy định, cách thức như thế nào để đảm bảo khai thác đúng quy định không có vi phạm. Cho nên từ 2018 đến nay tỉnh không có 1 trường hợp vi phạm vùng biển nước ngoài nào.

Trải qua 4 đợt thanh tra vào các năm 2018, 2019, 2022 và 2023, liên minh châu Âu (EU) ghi nhận Việt Nam đã có rất nhiều nỗ lực trong thực hiện những khuyến nghị chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định IUU. Tuy nhiên Việt Nam cần đạt thêm những tiến bộ trong thời gian tới để EU có thể gỡ bỏ thẻ vàng. Theo kế hoạch dự kiến, EU sẽ tới Việt Nam vào cuối năm nay để có thêm đánh giá về những biện pháp, giải pháp trong kiểm soát đánh bắt thuỷ sản trên biển của Việt Nam. Hiện Việt Nam có 524 doanh nghiệp chế biến thuỷ sản được phép xuất khẩu và EU. Nếu thoát khỏi thẻ vàng các doanh nghiệp này sẽ có cơ hội lấy lại vị thế, đảo ngược mũi tên sụt giảm xuất khẩu thuỷ sản vào thị trường EU. Thậm chí là lấy lại thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 thế giới vốn lập được trước đó. Kể từ sau khi vướng thẻ vàng cuối năm 2017, thị trường EU đã giảm từ vị trí thứ 2 xuống thứ 4 sau Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc.