Tính đến ngày 18-5-2023, giai đoạn 2021-2025, cả nước đã hoàn thành 41 dự án nhà ở xã hội khu vực đô thị, quy mô xây dựng khoảng 19.516 căn và đang tiếp tục triển khai 294 dự án, với quy mô xây dựng khoảng 288.499 căn. Rõ ràng, nhu cầu vay mua dự án nhà ở xã hội vẫn còn dư địa lớn.

Thế nhưng thực tế cho thấy có nhiều điều khoản ràng buộc và đưa ra những vấn đề mà nhiều doanh nghiệp không tiếp cận được, không vay được vốn. Liên quan đến phê duyệt tín dụng, doanh nghiệp phải có báo cáo tài chính có lãi, phải có vốn điều lệ bao nhiêu, đã từng làm những dự án nào và nhiều điều khoản khác.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, 120.000 tỉ đã có và sẵn sàng lúc nào cũng có, vấn đề là gì là ai iếp cận ra sao và điều kiện tiếp cận như thế nào, có nghĩa là doanh nghiệp muốn tiếp cận vốn đối với lĩnh vực bất động sản thì rõ ràng là các doanh nghiệp phải đáp ứng đủ điều kiện là được phép xây dựng nhà ở và ngày cả người mua nhà ở xã hội cũng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện.

Các doanh nghiệp, địa phương đề xuất, các chương trình, gói tín dụng ưu đãi dành cho nhà ở xã hội cần có cách làm mới, phù hợp với nhu cầu thực tế hơn. Nhiều ý kiến cho rằng, để gói vay 120.000 tỷ đồng thực sự đi vào đời sống, cần có sự sửa đổi các vướng mắc pháp lý, thủ tục đầu tư. Bên cạnh đó, các địa phương cần tập trung bố trí quỹ đất, sớm công bố danh mục các dự án để những đối tượng thụ hưởng có thể tiếp cận vốn vay.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại Lê Thành cho biết, để phát triển tốt chương trình 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính Phủ thì thứ 1 chúng ta phải có quỹ đất để phát triển, thứ 2 là vấn đề pháp lý làm sao phải nhanh gọn, và thứ 3 là nguồn vốn, tuy nhiên hiện nay ở TPHCM thì quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội rất khan hiếm, chúng ta phụ thuộc đa số vào đất của doanh nghiệp hoặc 20% đất dự án nhà ở thương mại để phát triển nhà ở xã hội, chúng ta chỉ tập trung vào 2 nguồn này là chính, còn quỹ đất 100% quỹ đất của nhà nước để giao cho DN để làm dự án nhà ở xã hội thì còn rất ít.

Theo quy định hiện nay, chủ đầu tư đang được vay 8,7%/năm trong tối đa 5 năm và người mua nhà 8,2%/năm trong 3 năm. So với gói 30 nghìn tỷ trước đây, mức lãi suất này khá cao.

Ông Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế cho biết, vấn đề hiện nay phụ thuộc vào 1 là nguồn cung nhà ở xã hội tức là các dự án mà Bộ xây dựng và địa phương sẽ cung cấp, cái thứ 2 là khả năng hấp thụ của người dân, người mua nhà, doanh nghiệp đối với dự án này bởi vì mức lãi suất dù chúng ta thể hiện nỗ lực của hệ thống ngân hàng rồi những rõ ràng vẫn còn tương đối cao thì cái này tôi cũng mong về lâu về dài chúng ta nên có chương trình hỗ trợ nhà ở xã hội lâu bền hơn.

Với việc cam kết gói tài chính 120.000 tỷ đồng lần này, ít nhiều cũng mang lại hiệu ứng tích cực và giải quyết một phần nhu cầu nguồn vốn đầu tư trong bối cảnh thị trường đang thiếu nguồn cung nhà ở xã hội. Vì vậy, để khắc phục những nút thắt trong giải ngân, khuyến nghị cần sớm lập ra cơ chế rõ ràng cho phát triển nhà ở xã hội và rút ngắn thủ tục phê duyệt dự án, thủ tục mua bán nhà ở xã hội, thủ tục vay vốn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp cũng như người dân có nhu cầu vay vốn.