Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá, liệu có thay đổi hành vi ?

Nhiều ý kiến đồng tình, cho rằng đây là việc cần thiết nhằm giúp tăng thu ngân sách nhà nước, giảm tỷ lệ người hút thuốc, góp phần hoàn thành mục tiêu Chính phủ đã đề ra trong Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030. Tuy nhiên, việc tăng như thế nào để không gây “sốc” cho thị trường, không ảnh hưởng đến các mục tiêu về tăng thu ngân sách cũng là bài toán được nhiều cư dân mạng đưa ra bàn luận.

Theo dự thảo, ngoài mức thuế đang áp dụng bằng 75% trên giá bán lẻ, từ năm 2026 thuốc lá sẽ chịu thêm mức thuế tuyệt đối, tăng ở cả hai phương án là 2.000 hoặc 5.000 đồng/bao và tăng dần 1.000 hoặc 2.000 đồng/bao/năm, bảo đảm đạt 10 nghìn đồng/bao vào năm 2030.

Hầu hết cư dân mạng đều bày tỏ tán thành, ủng hộ với đề xuất này bởi tác hại của thuốc lá gây ra. Trên thực tế người Việt Nam chi 49.000 tỷ đồng mua thuốc lá mỗi năm…nhưng chi phí khám chữa bệnh, ốm đau và tử vong sớm liên quan sử dụng thuốc lá tốn khoảng 108 nghìn tỷ đồng.

Bên cạnh đó, cư dân mạng cho rằng, tăng thuế và giá thuốc lá chính là biện pháp nhanh và hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ hút thuốc. Bởi một trong những lý do khiến tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới Việt Nam tới trên 40% do giá thuốc lá rất rẻ, vì thuế thấp. 

Nhiều ý kiến cũng bày tỏ ngoài việc tăng thuế thuốc lá cần có các giải pháp khác như tăng cường tuyên truyền về tác hại của việc hút thuốc lá, đặc biệt với thế hệ trẻ, khi tỉ lệ hút thuốc lá đang trẻ hóa ở Việt Nam.

Tuy nhiên, không ít ý kiến trái chiều lo ngại nếu tăng quá cao sẽ gây “sốc” cho thị trường, dẫn tới tiêu thụ thuốc lá trong nước hợp pháp giảm mạnh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các doanh nghiệp thuốc lá tại Việt Nam, kéo theo các mục tiêu về tăng thu ngân sách, giảm tỷ lệ hút thuốc ở Việt Nam có thể sẽ khó đạt yêu cầu đề ra. 

Chưa kể việc tăng thuế còn kích thích gia tăng các hành vi nhập lậu, bởi lợi nhuận từ thuốc lá nhập lậu rất cao, gấp nhiều lần so với thuốc lá hợp pháp.

Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các mặt hàng như thuốc lá là chủ trương đúng đắn của Nhà nước, nhưng cần có những giải pháp bổ trợ đi kèm, tính toán hợp lý về mức tăng, lộ trình thực hiện. 

Khi những chính sách được nghiên cứu kỹ lưỡng, thực hiện đồng bộ, chắc chắn sẽ giảm số người hút thuốc lá, ổn định hoạt động của doanh nghiệp, nguồn thu ngân sách được bảo đảm và hạn chế sự gia tăng buôn lậu thuốc lá.