Niên vụ tỏi 2024 - 2025, gia đình ông Hồ Văn Thông trồng 3ha, sản lượng thu hoạch 12 tấn/ha, tăng khoảng 4 tấn/ha so với vụ trước. Tuy nhiên, niềm vui được mùa không trọn vẹn khi giá tỏi giảm sâu. Hiện thương lái thu mua tỏi tươi loại 1 với giá 25.000 đồng/kg, tỏi loại 2 chỉ 12.000 đồng/kg, thấp hơn cùng kỳ năm trước 13.000 đồng/kg; trong khi giá phân bón, nhân công đều tăng, đẩy chi phí sản xuất lên cao. Với mức giá hiện tại, nhiều hộ trồng tỏi đối mặt nguy cơ thua lỗ, bởi để có lãi, tỏi loại 1 cần đạt ít nhất 30.000 đồng/kg. Trước tình hình này, một số hộ chọn cách phơi khô, chờ giá tăng mới bán, nhưng không phải ai cũng đủ điều kiện để cầm cự lâu dài.

Ông Hồ Trung Thông, thôn Đông, xã Ninh Phước, thị xã Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hòa cho biết: Nay là cuối vụ thì tỏi được giá 25.000 đồng/kg, đó là giá loại 1, chỉ những hộ trồng giỏi, đạt sản lượng thì may ra mới hoà vốn; còn hộ nào trông tháng 9 âm, thì tỏi bị hư, tét. Đầu ra không ổn định nên bà con bị thương lái ép giá.

Xã Ninh Phước có hơn 100ha canh tác tỏi, là cây trồng chủ lực của địa phương. Những năm gần đây, nông dân đã chủ động áp dụng kỹ thuật mới, chuyển sang sử dụng thuốc sinh học, canh tác thưa để nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhờ đó năng suất tăng, củ tỏi lớn, đẹp, đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, giá cả bấp bênh khiến người trồng gặp nhiều khó khăn. Dù sản xuất quy mô lớn, nhưng đa số nông dân vẫn bán theo hình thức tự phát, phụ thuộc vào thương lái, chưa có hợp đồng tiêu thụ ổn định. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu, cấp chứng nhận chất lượng cho tỏi Ninh Phước còn hạn chế, dẫn đến sức cạnh tranh trên thị trường chưa cao, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân.

Ông Nguyễn Đình Trung, thôn Đông, xã Ninh Phước, thị xã Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hòa cho biết thêm: Vụ tỏi năm nay đạt năng suất cao. Về sản xuất theo Vietgap thì hiện nay bà con hầu như đã nắm được kỹ thuật. Thay vì phân thuốc như trước thì nay dùng thuốc sinh học, rồi canh tác thưa, từ đó đem lại sản lượng cao, củ tỏi to, người mua cũng thích hơn.

Để tỏi Ninh Hòa phát triển bền vững, cần có giải pháp đồng bộ, từ sản xuất đến tiêu thụ. Việc hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm sẽ giúp bà con có đầu ra ổn định. Đồng thời, địa phương cần đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị tỏi Ninh Hoà trên thị trường. Ngoài ra, việc chế biến sâu như tỏi sấy khô, tỏi đen sẽ giúp đa dạng hóa sản phẩm, giảm áp lực tiêu thụ tỏi tươi. Có như vậy, người trồng mới tránh được cảnh “được mùa, mất giá; được giá mất mùa” và yên tâm canh tác lâu dài./.