Ngăn chặn rửa tiền trong các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Gần đây nhất, trong vụ Mr Pips, thực tế này tiếp tục được bộc lộ rõ hơn, khi số tiền bị chiếm đoạt không chỉ dừng lại ở các giao dịch đơn lẻ, mà còn được luân chuyển qua nhiều lớp trung gian, có dấu hiệu được tổ chức bài bản. Điều này đặt ra vấn đề quan trọng trong việc ngăn chặn rửa tiền trong các vụ lừa đảo.

Qua điều tra khai thác mở rộng vụ án, Công an TP Hà Nội đã làm rõ hành vi của Nguyễn Hòa Bình cùng với đồng bọn rửa tiền cho sàn forex của các tập đoàn, ổ nhóm tội phạm của Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ cầm đầu. Trong thời gian từ tháng 6/2020 đến tháng 9/2022, đã có hơn 150 bị hại gửi số tiền gần 214 tỷ đồng vào các tài khoản mang tên công ty Cổ phần Ngân lượng để đầu tư vào các sàn điện tử của Mr Pips qua các sàn GKFX, ASX, ACX và một số các sàn khác.

Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội cho hay, đặc biệt là từ tháng 6 năm 2020, cơ quan điều tra đã có xác minh đối với các hoạt động giao dịch nạp tiền vào các sàn giao dịch này. Mặc dù Nguyễn Hòa Bình biết được rằng các sàn của Phó Đức Nam, Lê Khắc Ngọ là các sàn vi phạm pháp luật, thế nhưng mà đã không cung cấp dữ liệu cho cơ quan điều tra mà chỉ đạo cho nhân viên câu kết với ổ nhóm của Phó Đức Nam để tạo lập dữ liệu giả, thành lập các ví giả để cung cấp cho cơ quan điều tra.

Có thể thấy hành vi rửa tiền liên quan đến các hoạt động lừa đảo ngày càng quy mô, tinh vi, có tổ chức. Không còn là những giao dịch đơn lẻ, dòng tiền bất hợp pháp được hợp thức hóa qua nhiều lớp trung gian, từ ví điện tử, tài khoản ngân hàng và có sự móc nối với các tổ chức, doanh nghiệp. Vì vậy, việc phân tích, cảnh báo sớm các giao dịch đáng ngờ đồng thời tăng cường trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính là hết sức cần thiết.

PV Ông Ngô Minh Hiếu, Nhà sáng lập Dự án Chống lừa đảo chia sẻ, siết chặt hơn vấn đề về pháp lý, về những sàn tiền ảo cũng như các cổng thanh toán, các ví điện tử phải kết hợp với cơ quan chức năng chặt chẽ hơn, giám sát các nguồn tiền không rõ ràng, đặc biệt là thực hiện sinh trắc học cũng như đánh giá khả năng tài chính cũng như dòng tiền của các doanh nghiệp mà cảm thấy nghi ngờ trong quá trình sử dụng ví điện tử hoặc cổng thanh toán dành cho mục đích lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc rửa tiền.

Đặc biệt trong các vụ án lừa đảo xuyên biên giới, rửa tiền bằng tiền điện tử đang được gia tăng sử dụng. Với tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh, tài sản số dễ bị lợi dụng để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp. Trước thực tế đó, việc hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực này là điều kiện quan trọng để theo dõi, kiểm soát và xử lý vi phạm. Đồng thời, việc phối hợp ứng dụng các công cụ truy vết trên nền tảng blockchain để lần theo dòng tiền cũng đã được triển khai để phục vụ hiệu quả công tác điều tra, thu hồi tài sản.

Ông Nghiêm Minh Hoàng, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam cho biết, chúng tôi vẫn có thể là mô hình hóa và chứng minh được là các dòng tiền đầu ra và đầu vào nó khớp với nhau. Dựa trên những cái cơ sở dữ liệu và những phân tích trên công nghệ thông tin như thế thì chúng tôi cùng kết hợp với đơn vị điều tra. Chúng ta vì khi rút tiền vào ngân hàng thì chúng tôi sẽ xét chặt cái vấn đề về KYC và các cái tài khoản và những cái giao dịch đáng ngờ như vậy. Khi mà chúng ta khớp được hai cái dữ liệu của hai đầu này với nhau thì chúng ta có thể mô hình hóa và chúng ta nhìn được toàn bộ cái dòng tiền của một tội phạm hay một dự án đùa đảo nó sẽ đi như thế nào. Và từ đó có cái cơ sở để cơ quan chức năng là có thể là định tội hay là truy hồi được những cái tài sản cho những nhà đầu tư.

Rửa tiền đang trở thành mắt xích nguy hiểm trong chuỗi tội phạm công nghệ cao. Khi dòng tiền bất hợp pháp được hợp thức hóa, việc phát hiện, xử lý và thu hồi tài sản trở nên khó khăn hơn, kéo theo nguy cơ gia tăng thiệt hại cho người dân. Rõ ràng, việc kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi liên quan sẽ là yếu tố then chốt để hạn chế rủi ro và bảo vệ an toàn cho môi trường tài chính số.