1. ASEAN THÔNG QUA TẦM NHÌN CỘNG ĐỒNG ASEAN 2045

Năm 2025 đánh dấu 10 năm triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025, với mục tiêu xây dựng một ASEAN hòa bình, ổn định, thịnh vượng và tự cường dựa trên ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội. Sau một thập kỷ, ASEAN đã đạt được nhiều mục tiêu quan trọng, trở thành một cộng đồng gắn kết và giữ vai trò trung tâm trong cấu trúc an ninh khu vực.

Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 46 ở Kuala Lumpur, các nhà lãnh đạo đã ký Tuyên bố Kuala Lumpur về “ASEAN 2045: Tương lai chung của chúng ta”. Sự kiện này mở ra giai đoạn phát triển mới trong 20 năm tới, khẳng định quyết tâm xây dựng một ASEAN tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm, với cách tiếp cận chủ động trước những biến động toàn cầu. 

2. BIẾN ĐỘNG ĐỊA - CHÍNH TRỊ KHU VỰC ĐÔNG BẮC Á

Trong khi đó, Đông Bắc Á tiếp tục nổi lên như một trong những khu vực tiềm ẩn rủi ro chiến lược lớn nhất thế giới, nơi các điểm nóng địa – chính trị đan xen và có khả năng tác động sâu rộng tới trật tự khu vực và toàn cầu.

Tại Nhật Bản, việc bà Takaichi Sanae trở thành nữ thủ tướng đầu tiên là dấu mốc lịch sử, song cũng mở ra giai đoạn đầy thách thức đối với chính trường Tokyo.

Ngoài nguy cơ bất ổn nội bộ, sức ép duy trì liên minh cầm quyền, bà còn phải xử lý các vấn đề kinh tế trong nước, thuế quan với Mỹ và đặc biệt là quan hệ phức tạp với các nước láng giềng như Trung Quốc và Hàn Quốc. 

Tại Hàn Quốc, khủng hoảng chính trị đã lắng xuống, song các vấn đề về kinh tế, thuế quan từ Mỹ và bế tắc liên Triều vẫn cản trở ổn định lâu dài. Trên bán đảo Triều Tiên, các vụ thử tên lửa của Bình Nhưỡng cùng xu hướng gia tăng quân sự của các bên cho thấy hòa bình hiện nay chủ yếu dựa trên thế cân bằng mong manh.

Dù vậy, việc quan hệ Nhật – Hàn ấm lên phần nào tạo ra điểm sáng hiếm hoi, song nhìn chung, các “sóng ngầm” tại Đông Bắc Á được dự báo sẽ còn có thể kéo dài sang năm 2026.

3. TRUNG ĐÔNG TIẾP TỤC LÀ ĐIỂM NÓNG NGUY HIỂM

Năm 2025, Trung Đông tiếp tục là khu vực nhạy cảm, với xung đột Israel–Palestine tại Gaza là trọng tâm nổi bật. Các cuộc đối đầu giữa Israel và Hamas diễn ra liên tục, phản ánh những khó khăn kéo dài trong việc đạt giải pháp hòa bình lâu dài.

Hezbollah ở Liban duy trì lực lượng và vai trò chiến lược, trong khi Iran tiếp tục có ảnh hưởng chính trị và quân sự đối với Hamas và Hezbollah. Sự hiện diện và hỗ trợ này góp phần làm bức tranh an ninh khu vực thêm đa chiều nhưng cũng cho thấy mối quan hệ liên kết phức tạp.

Nhiều quốc gia công nhận Nhà nước Palestine, tạo thêm sức ép chính trị nhưng cũng mở ra cơ hội thúc đẩy đối thoại. Các nỗ lực ngừng bắn tạm thời giúp giảm căng thẳng, dù chưa giải quyết tận gốc các vấn đề lịch sử và chính trị.

Mỹ và các nước châu Âu tiếp tục có vai trò ngoại giao và viện trợ, vừa tác động tới cân bằng quyền lực, vừa thúc đẩy các cơ chế hợp tác và giám sát tình hình. 

4. XUNG ĐỘT NGA – UKRAINE KÉO DÀI, ĐÀM PHÁN CHƯA ĐỘT PHÁ

Bước sang năm thứ tư, xung đột Nga – Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt rõ ràng, phản ánh tính chất dai dẳng của một cuộc đối đầu chiến lược. Các nỗ lực đàm phán, kể cả những tiếp xúc giữa Nga và Mỹ, chủ yếu mang tính thăm dò và chưa tạo ra bước ngoặt thực chất.

Mỹ tiếp tục giữ vai trò then chốt trong hỗ trợ Ukraine, cả về viện trợ quân sự và ngoại giao, đồng thời kêu gọi các đồng minh châu Âu tăng cường tác động lên Nga để tìm lối ra hòa bình. Chiến sự kéo dài khiến cả hai bên đều chịu tổn thất lớn về kinh tế, nhân lực và uy tín quốc tế.

Đối với châu Âu, cuộc xung đột tiếp tục làm lung lay cấu trúc an ninh vốn tồn tại sau Chiến tranh Lạnh. Các biện pháp trừng phạt và đáp trả lẫn nhau khiến quan hệ Nga – phương Tây ngày càng khó hàn gắn.

5. CÁC ĐIỂM NÓNG MỚI NỔI LÊN

Không chỉ là những điểm nóng cũ, những khu vực vốn đã tiềm ẩn nguy cơ đối đầu trực diện, năm 2025 còn chứng kiến nhiều điểm nóng mới nổi lên, cho thấy môi trường an ninh quốc tế ngày càng phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ bất ổn khó lường.

Tại khu vực Đông Nam Á, biên giới Thái Lan – Campuchia lại bùng phát xung đột trong tháng cuối cùng của năm và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn đã được ký kết hồi tháng 10 tại Kuala Lumpur, Malaysia.

Ở khu vực Nam Á, căng thẳng Ấn Độ - Pakistan cũng chứng kiến sự đối đầu trở lại ở mức nóng nhất trong nhiều năm qua, làm gia tăng nguy cơ xảy ra xung đột toàn diện với những hệ lụy khó lường.

Trong khi đó, quan hệ Mỹ - Venezuela leo thang căng thẳng khi Washington liên tiếp phát đi những tín hiệu quân sự cứng rắn tại Caribe, dấy lên nguy cơ làm rung chuyển cán cân an ninh của toàn bộ khu vực Mỹ Latinh.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều khủng hoảng chồng chéo, các điểm nóng mới nổi năm 2025 cho thấy xung đột cục bộ hoàn toàn có thể lan rộng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường đối thoại chiến lược và củng cố các cơ chế ngăn ngừa xung đột toàn cầu.

6. VẤN ĐỀ HẠT NHÂN NÓNG TRỞ LẠI

Năm 2025 chứng kiến sự trở lại đầy quan ngại của vũ khí hạt nhân trong các tính toán chiến lược toàn cầu, sau những tuyên bố trả đũa lẫn nhau của Tổng thống Mỹ và Nga về việc khởi động lại vũ khí hạt nhân.

Những tính toán của các cường quốc hạt nhân trong việc duy trì sức mạnh răn đe được cảnh báo có thể làm leo thang căng thẳng, tạo nên hiệu ứng domino, khiến các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân khác ở châu Á và Trung Đông có thể bị cuốn vào vòng xoáy an ninh mới.

Bối cảnh này càng phức tạp khi Hiệp ước New START – trụ cột cuối cùng hạn chế kho vũ khí hạt nhân Mỹ – Nga – sẽ hết hạn vào đầu năm 2026, trong khi các cuộc đàm phán gia hạn gần như bế tắc.

Trong bối cảnh thế giới đang nỗ lực phục hồi kinh tế và củng cố ổn định sau nhiều biến động, cuộc đua vũ khí hạt nhân được dự báo sẽ đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với an ninh toàn cầu trong giai đoạn tới.

7. NƯỚC MỸ DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG DONALD TRUMP 2.0 

Sự trở lại của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ hai đang mở ra một giai đoạn mới đối với nước Mỹ và tạo tác động sâu rộng tới trật tự quốc tế. “Nước Mỹ 2.0” được định hình bởi cách tiếp cận thực dụng, đặt lợi ích quốc gia và củng cố sức mạnh nội địa lên hàng đầu, qua đó làm thay đổi đáng kể vai trò và phương thức can dự của Washington trên trường quốc tế.

Trong nước, các chính sách bảo hộ kinh tế, kiểm soát nhập cư chặt chẽ và thu hẹp vai trò của nhà nước trong an sinh xã hội làm gia tăng tranh cãi, khoét sâu phân cực chính trị và gây áp lực lên niềm tin xã hội. Trên bình diện toàn cầu, việc Mỹ áp thuế diện rộng và giảm cam kết với các thể chế đa phương đã làm gia tăng bất ổn thương mại, đẩy nguy cơ xung đột kinh tế lan rộng.

Chiến lược An ninh Quốc gia 2.0 cho thấy Mỹ ưu tiên các thỏa thuận song phương, tái phân bổ nguồn lực cho vấn đề nội địa và Tây Bán cầu, đồng thời tiếp cận Trung Quốc theo hướng vừa cạnh tranh vừa hợp tác kinh tế. Nhìn tổng thể, “Nước Mỹ 2.0” đang góp phần tạo nên một trật tự quốc tế thực dụng, phân mảnh và khó dự đoán hơn. 

8. BÙNG NỔ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO – THÁCH THỨC QUẢN TRỊ VÀ AN NINH

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trong năm 2025 đã tạo ra bước nhảy vọt về năng suất, đổi mới sáng tạo và quản trị xã hội. AI ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong kinh tế, quốc phòng, y tế và truyền thông. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh vượt khả năng kiểm soát cũng làm dấy lên nhiều lo ngại. Nguy cơ rò rỉ dữ liệu, thao túng thông tin và tội phạm công nghệ cao gia tăng đáng kể. AI còn đặt ra thách thức về đạo đức, quyền riêng tư và trách nhiệm pháp lý.

Trước thực tế đó, nhiều quốc gia và khu vực như EU, Mỹ đã thúc đẩy xây dựng khung pháp lý quản lý AI. Cuộc cạnh tranh về công nghệ AI cũng trở thành một phần quan trọng của cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc. Khoảng cách số giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển có nguy cơ bị nới rộng. 

9. TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC QUỐC TẾ PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và số hóa sâu rộng, tội phạm xuyên quốc gia ngày càng tinh vi và khó kiểm soát. Năm 2025 chứng kiến sự gia tăng của tội phạm mạng, buôn người, buôn bán ma túy và khủng bố quốc tế. Không một quốc gia nào có thể tự mình đối phó hiệu quả với các mối đe dọa này. Vì vậy, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thực thi pháp luật trở thành yêu cầu cấp thiết. Các cơ chế chia sẻ thông tin, phối hợp điều tra và dẫn độ tội phạm được tăng cường.

Một trong những điểm nóng là vấn nạn lừa đảo trực tuyến liên quan đến Campuchia, khiến Hàn Quốc ban hành lệnh hạn chế đi lại và phối hợp điều tra chung với giới chức Campuchia để bảo vệ công dân và truy quét các mạng lưới tội phạm xuyên biên giới.

Nhiều tổ chức quốc tế và khu vực đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc kết nối lực lượng thực thi pháp luật. Công nghệ cao vừa là công cụ của tội phạm, vừa là phương tiện để các lực lượng chức năng phản công.

10. AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG NỔI LÊN MẠNH MẼ

An ninh phi truyền thống tiếp tục nổi lên như một thách thức trung tâm trong năm 2025. Biến đổi khí hậu gây ra nhiều thảm họa cực đoan, từ lũ lụt, hạn hán đến bão mạnh tại nhiều khu vực, đặc biệt là Đông Nam Á, khiến hàng nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người bị ảnh hưởng nặng nề, với thiệt hại kinh tế ước tính lên tới hàng tỷ USD do lũ lụt và sạt lở.

Những tác động này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn đe dọa trực tiếp đến sinh kế và an ninh con người. Bên cạnh đó, các thách thức y tế ngày càng phức tạp trong bối cảnh dân số già hóa và nguy cơ dịch bệnh mới. An ninh lương thực, nguồn nước và năng lượng trở thành vấn đề mang tính sống còn.