Áp lực sinh con trai và những hệ lụy đối với phụ nữ CHDC Congo

Suýt mất mạng khi sinh con đầu lòng. Sau đó, Gloria Masanka tiếp tục trải qua nỗi đau mất đi cặp song sinh và nhiều năm chống chọi với chứng tăng huyết áp nguy hiểm trong thai kỳ. Giờ đây, khi ôm cô con gái út trong vòng tay, người phụ nữ này khẳng định mình không muốn sinh thêm con nữa. Thế nhưng, trong mắt gia đình chồng, hành trình làm mẹ của cô vẫn chưa kết thúc.

Gloria hiện có hai con gái. Và áp lực phải sinh được con trai vẫn đè nặng lên vai cô mỗi ngày.

Chị GLORIA MASANKA, Phát thanh viên chia sẻ: “Ngày nào bố mẹ chồng tôi cũng nhắc đến chuyện này. Họ muốn có cháu trai vì theo họ, chỉ con trai mới nối dõi được dòng họ. Con trai sẽ mang họ của gia đình. Còn con gái rồi cũng sẽ đi lấy chồng.”

Trước sức ép đó, cô thừa nhận nhiều khả năng sẽ tiếp tục mang thai với hy vọng sinh được một bé trai. Hiện công tác tại Đài Phát thanh Quốc gia Congo, Gloria không giấu được sự thất vọng trước những quan niệm vẫn tồn tại về vai trò của phụ nữ trong xã hội.

Chị GLORIA MASANKA, Phát thanh viên nói thêm: “Ngày nay, chúng ta có những người phụ nữ giữ cương vị nguyên thủ quốc gia, có những phụ nữ đảm nhận các vị trí quan trọng. Thế nhưng, dù thế giới đang thay đổi, vẫn có những quan niệm ở châu Phi dường như không hề thay đổi”.

Tại một quán cà phê địa phương, bà nội trợ Regine Ntumba kể rằng bà từng dự định chỉ sinh bốn người con. Nhưng hiện tại, bà đã có sáu con. Bốn lần sinh đầu tiên đều là con gái. Phải đến lần sinh thứ năm, bà mới có được một cậu con trai. Chồng bà, một nhà hoạt động nhân quyền, thừa nhận rằng những giá trị văn hóa truyền thống đôi khi đi ngược lại với chính những điều ông đang đấu tranh bảo vệ.

Ông PROSPER MBUMBA, Nhà hoạt động nhân quyền cho hay: “Trong văn hóa của chúng tôi, người ta luôn cảm thấy thiếu vắng điều gì đó nếu không có con trai. Bởi các con gái rồi sẽ lấy chồng, con cái của họ sẽ thuộc về gia đình khác, dòng họ khác”.

Tại nhiều quốc gia khu vực châu Phi hạ Sahara, những rủi ro đối với phụ nữ càng trở nên nghiêm trọng bởi áp lực phải sinh con trai để nối dõi tông đường. Do con gái thường kết hôn với người thuộc dòng họ hoặc bộ tộc khác, con trai được xem là người duy trì huyết thống và gìn giữ di sản của tổ tiên. Niềm tin này đã ăn sâu vào đời sống xã hội đến mức nhiều phụ nữ chấp nhận nó như một điều hiển nhiên, ngay cả khi việc mang thai liên tiếp đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của họ.

Theo số liệu của LHQ, CHDC Congo hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ suất sinh cao nhất thế giới, với trung bình 5,9 con trên mỗi phụ nữ. Khoảng 29% phụ nữ Congo, dù đã kết hôn hay chưa, cho biết nhu cầu kế hoạch hóa gia đình của họ vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ, từ việc giãn khoảng cách sinh con cho đến mong muốn dừng sinh thêm con.

Bác sĩ PATRICK DJEMO, Người đứng đầu tổ chức MSI Reproductive Choices tại Congo cho biết: “Các khảo sát cho thấy phụ nữ muốn sử dụng biện pháp tránh thai thường không thể tự mình đưa ra quyết định một mình. Trong xã hội châu Phi, nam giới vẫn nắm quyền kiểm soát đối với rất nhiều vấn đề, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến đời sống tình dục và sinh sản”.

Chính quyền Congo đang triển khai kế hoạch chiến lược kéo dài 5 năm với mục tiêu đến năm 2030, mọi phụ nữ trong độ tuổi sinh sản đều có thể tiếp cận thông tin và dịch vụ kế hoạch hóa gia đình chất lượng với chi phí phù hợp. Tuy nhiên, đây là thách thức không nhỏ đối với một quốc gia rộng lớn, cơ sở hạ tầng còn yếu kém và xung đột vũ trang vẫn tiếp diễn ở khu vực phía Đông.