Các nước lên tiếng sau khi lãnh đạo Tối cao Iran thiệt mạng

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gửi thư chia buồn tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, gọi vụ ám sát là hành động “trắng trợn, vi phạm mọi chuẩn mực đạo đức của nhân loại và luật pháp quốc tế”.

Điện Kremlin nhấn mạnh ông Khamenei sẽ được ghi nhớ như “một chính khách kiệt xuất” có đóng góp lớn cho quan hệ Nga – Iran, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ đối với chính phủ và người dân Iran trong thời điểm khó khăn.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc mô tả vụ hạ sát là “sự vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và an ninh của Iran, chà đạp lên mục tiêu và nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc”. Trung Quốc kêu gọi ngừng ngay các hoạt động quân sự và cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực.

Trong khi đó, Triều Tiên lên án Mỹ và Israel thực hiện “hành động xâm lược phi pháp”, cáo buộc Washington và Tel Aviv theo đuổi tham vọng bá quyền thông qua lạm dụng vũ lực quân sự.

Tại châu Âu, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu, bà Kaja Kallas, nhận định cái chết của ông Khamenei là “thời khắc mang tính bước ngoặt trong lịch sử Iran”. Bà cho biết đang liên lạc với các đối tác trong và ngoài khu vực để tìm giải pháp hạ nhiệt căng thẳng. Trái ngược với lập trường chung thận trọng của EU, chính phủ Pháp bày tỏ sự ủng hộ đối với chiến dịch của Mỹ và Israel.

Từ Vatican, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi chấm dứt “vòng xoáy bạo lực” tại Trung Đông. Ông cảnh báo nguy cơ xảy ra một thảm kịch quy mô lớn nếu các bên không kiềm chế và nhấn mạnh rằng hòa bình chỉ có thể đạt được thông qua đối thoại, chứ không phải bằng đe dọa hay vũ khí.

Trung Đông rung chuyển, Anh rà soát mức đe dọa khủng bố

Trong bối cảnh Trung Đông tiếp tục rung chuyển bởi những hoạt động quân sự và đòn trả đũa dây chuyền, nước Anh đang bước vào trạng thái cảnh giác an ninh cao độ.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh, ông John Healey tuyên bố Chính phủ Anh đang xem xét khả năng nâng mức cảnh báo khủng bố trong nước, trong bối cảnh lo ngại Iran sẽ tiến hành các hành động trả đũa.

Hiện nay, mức đe doạ khủng bố tại Anh do Trung tâm phân tích khủng bố liên ngành và Cơ quan an ninh MI5 xác lập đang ở cấp đáng kể - nghĩa là nguy cơ xảy ra tấn công là có khả năng. Hai cấp cao hơn là nghiêm trọng - tấn công rất có khả năng xảy ra và cực kỳ nghiêm trọng - tấn công rất có khả năng xảy ra trong thời gian gần.

Những phát biểu cứng rắn của Bộ trưởng Healey không chỉ phản ánh mối lo an ninh trước mắt, mà còn cho thấy một thực tế sâu xa hơn: xung đột tại khu vực Trung Đông đã vượt khỏi phạm vi địa lý của khu vực, trở thành thách thức trực tiếp đối với an ninh nội địa châu Âu.

Ông Healey cho biết, trong những năm gần đây, các cơ quan an ninh Anh đã ngăn chặn khoảng 20 âm mưu khủng bố có liên quan đến Iran.

Các hãng vận tải biển lớn đình chỉ hoạt động qua Eo biển Hormuz

Căng thẳng leo thang tại Trung Đông cũng khiến các hãng vận tải hàng đầu thế giới như Maersk, MSC, Hapag-Lloyd và CMA CGM đồng loạt thông báo tạm ngừng hoạt động qua Eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chiến lược vận chuyển gần 25% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Theo thông báo mới nhất, tập đoàn vận tải biển Đan Mạch Maersk đã quyết định "tạm ngừng tất cả các chuyến tàu đi qua Eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới" với lý do đảm bảo an toàn. Hãng cho biết các tàu của họ sẽ chuyển hướng sang Mũi Hảo Vọng, đồng thời các văn phòng đại diện tại UAE, Qatar và Oman cũng tạm thời đóng cửa. Quyết định này được đưa ra sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đóng cửa eo biển.

Trước đó, hãng vận tải biển Đức Hapag-Lloyd (lớn thứ năm thế giới) và hãng CMA CGM của Pháp cũng đã đưa ra các cảnh báo tương tự, yêu cầu tàu của họ tránh xa Eo biển Hormuz. Đặc biệt, CMA CGM còn tạm ngừng hoạt động qua kênh đào Suez.

Tổng giám đốc Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã kêu gọi các công ty vận tải biển thận trọng tối đa và khuyến nghị "các tàu nên tránh đi qua khu vực bị ảnh hưởng cho đến khi điều kiện được cải thiện".