Đan Mạch: Liệu ẩm thực có phải là nghệ thuật?

Tại nhà hàng Alchemist – không gian ẩm thực nằm trong một khu cảng công nghiệp cũ – đầu bếp Rasmus Munk không chỉ nấu ăn. Ông tạo ra một “trải nghiệm nhập vai” với âm nhạc, trình chiếu hình ảnh dưới mái vòm như cung thiên văn và những món ăn mang thông điệp xã hội.

Từ “nhựa ăn được” làm từ tảo, đến những “cánh bướm” từ lá tầm ma, mỗi món ăn là một tuyên ngôn về ô nhiễm nhựa hay phúc lợi động vật.

Ông Rasmus Munk, Bếp trưởng Nhà hàng Alchemist cho biết, đây là một trải nghiệm ẩm thực đắm chìm, nơi chúng tôi lấy cảm hứng từ mọi lĩnh vực nghệ thuật và kết hợp với ẩm thực, tạo nên một trải nghiệm ẩm thực vô cùng sống động với những không gian khác nhau, những hành trình khác nhau… Và chúng tôi cũng truyền tải thông điệp thông qua món ăn của mình. Vì vậy, ẩm thực là phương tiện để chúng tôi thể hiện bản thân.

Tháng trước, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Đan Mạch đã yêu cầu nghiên cứu khả năng công nhận ẩm thực là nghệ thuật. Nếu được thông qua, Đan Mạch có thể trở thành quốc gia đầu tiên xếp nấu ăn cao cấp ngang hàng với hội họa.

Đề xuất này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. Nó có thể giúp các đầu bếp tiếp cận nguồn trợ cấp nhà nước và quỹ tài trợ, tương tự như nhạc sĩ hay nhà văn. Với 37 nhà hàng đạt sao Michelin, Đan Mạch đã khẳng định vị thế trên bản đồ ẩm thực thế giới.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Một số đầu bếp cho rằng nghệ thuật tồn tại để biểu đạt cảm xúc, còn thức ăn trước hết phải được tiêu thụ. Trong giới nghệ thuật, cũng có lo ngại về sự cạnh tranh ngân sách giữa đầu bếp và các nghệ sĩ truyền thống.

Ông Nick Curtin, Bếp trưởng Nhà hàng Alouette cho biết, mục đích duy nhất của nghệ thuật là biểu đạt. Nó là để gợi lên cảm xúc, trong khi thức ăn cần phải được tiêu thụ. Dù chúng ta làm gì đi nữa, cuối cùng chúng ta cũng bị giới hạn bởi phương tiện và chức năng của mình, đó là đến một lúc nào đó nó cần phải được đi vào dạ dày để mọi người tiêu hóa. Nghệ thuật có thể thể hiện rất nhiều cảm xúc, từ sự ghê tởm, thất vọng, đau đớn, buồn bã, vui vẻ hay khao khát… điều mà thức ăn thực sự không thể thể hiện được hết.

Tranh luận vẫn đang tiếp diễn. Nhưng tại Copenhagen, ranh giới giữa nhà bếp và phòng trưng bày dường như ngày càng mờ nhạt. Và câu hỏi còn lại là: Khi một món ăn kể được câu chuyện và lay động cảm xúc, liệu đó có còn chỉ là ẩm thực?