Hồ Malawi là nơi sinh sống của hàng nghìn loài cá độc đáo. UNESCO mô tả tầm quan trọng của hồ nước này đối với việc nghiên cứu tiến hóa là "tương đương với tầm quan trọng của các loài chim sẻ ở quần đảo Galapagos".

Giáo sư Kenneth McKaye, một nhà sinh vật học tiến hóa, đã nghiên cứu các loài cá cichlid ở hồ Malawi từ năm 1977. Ông McKaye tin rằng có hơn 1.000 loài cá đầy màu sắc này ở hồ Malawi, và tất cả đều không tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác. Tuy nhiên, gần đây, ông lo ngại về mức độ rác thải nhựa và các loại ô nhiễm khác mà ông gặp phải ở hồ. Ô nhiễm ảnh hưởng đến sức khỏe của các loài cá nhiệt đới và cả những người tiêu thụ cá.

Giáo sư KENNETH MCKAYE - Nhà sinh vật học tiến hóa cho biết: "Rác thải có thể xuất có thể gây khó khăn cho việc sinh sản của cá. Cá không chỉ có thể nuốt phải nhựa, mà còn cả vi nhựa. Và nhựa đang phân hủy trong hồ, người dân uống nước lọc từ đây, do đó họ sẽ tiếp xúc với vi nhựa. Vì vậy, chúng tôi nghĩ rằng, một trong những điều quan trọng là chúng ta có thể dọn dẹp những khu vực rất nhỏ, bằng cách nhờ các thợ lặn. Nhưng vẫn còn điều cần phải làm là chấm dứt việc sử dụng nhựa dùng một lần ở Malawi, và noi gương các quốc gia khác như Tanzania và Kenya.”

Ông McKaye cũng đồng sáng lập tổ chức phi chính phủ HEEED – Sức khỏe, Giáo dục, Môi trường và Phát triển Kinh tế – tại Cape Maclear vào năm 2004 cùng với Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên Phần Lan.

Tổ chức phi chính phủ này có một đội thợ lặn gồm 10 người, thường xuyên thực hiện việc dọn dẹp rác thải trong hồ từ năm 2023.

Ông FELIX SINOSI – Thợ lặn chia sẻ: “Rác thải dưới nước dường như vô dụng. Nhưng nó rất nguy hiểm. Khi khách du lịch đến lặn ở hồ nước để quan sát cá, thì thay vào đó họ lại thấy rác thải dưới nước, điều này không ổn chút nào. Không chỉ vậy, cá ăn nhựa và điều này cũng ảnh hưởng đến con người, vì con người ăn cá.”

Bà ALISON WIKLUND - Người sáng lập HEEED cho biết: “Malawi, hồ nước tuyệt đẹp, không chỉ cho chúng ta thấy những loài cá xinh đẹp trong đó, mà còn được coi là Di sản Thế giới do UNESCO công nhận, đang bị ô nhiễm rất nhanh bởi rác thải nhựa, nắp chai, chai lọ và đủ loại rác khác do gió thổi tới. Câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để thay đổi điều đó, và định hướng cho thế hệ trẻ rằng có cách để biến những điều này trở nên đẹp hơn?”

Các thợ lặn cũng tham gia vào việc biến rác thải thành các sản phẩm thủ công tái chế để bán cho du khách. Họ có thể biến rác thải thành túi xách và thậm chí cả tấm lót bàn ăn.

Chị FISHANI CHOICE - Thợ lặn chia sẻ: “Chúng tôi lặn ba lần một tuần để dọn dẹp hồ. Chúng tôi thu gom rác thải như chai thủy tinh, chai nhựa, túi nhựa, lon thiếc. Chúng tôi sử dụng những vật dụng này để tái chế chúng thành đồ thủ công.”

Chị MOREEN DIXON – Người dân Malawi chia sẻ: “Khi có đội thu gom rác thải từ dưới nước, nước trông sạch hơn, bằng cách này, cá sẽ không bị tổn hại hoặc chết vì rác thải nhựa, chai thủy tinh. Vì vậy, là một ý kiến ​​hay.”

Theo báo cáo từ LHQ, mỗi năm Malawi sản xuất 75.000 tấn sản phẩm nhựa, trong đó 80% là nhựa sử dụng một lần.

Malawi không có cơ sở tái chế chất thải do chính phủ điều hành và rác thải nhựa bị đổ hoặc bị gió thổi vào hồ. Công việc của đội thợ lặn đã giúp cải thiện đáng kể môi trường hồ nước, giúp hồ Malawi dần lấy lại vẻ đẹp vốn có.