Khi người dân trở lại từ các khu tạm cư, họ đối mặt với thực trạng 60% nhà cửa bị phá hủy hoặc hư hại, nhiều tài sản bị đốt cháy và một phần thị trấn trở thành đống đổ nát sau nhiều tháng giao tranh.

Nền kinh tế địa phương, vốn dựa vào nông nghiệp và du lịch, bị tê liệt. Người dân cho biết họ gặp khó khăn trong việc xin hỗ trợ tái thiết, dù chính phủ thông báo đã phân bổ hàng trăm triệu USD cho phục hồi kinh tế-xã hội vùng biên giới.

Ông Ilan Rosenfeld bước qua đống tro tàn cháy rụi nơi trước đây là cơ sở kinh doanh của mình, giẫm lên những mảnh vỡ của các chiếc đĩa từng dùng để lót cà phê và cả những mảnh kim loại của tên lửa Hezbollah nằm rải rác trong đống đổ nát. Đó là tất cả những gì còn sót lại của ông ở Metula, thị trấn bị chiến tranh tàn phá nằm ở cực bắc Israel, ba mặt giáp Lebanon. Với ông, mọi thứ dường như đã khép lại. Ông nói rằng tất cả những gì mình có, những gì đã tiết kiệm và dày công xây dựng, đều đã bị thiêu rụi trong chiến tranh.

Ông là một trong hàng chục nghìn người buộc phải rời bỏ nhà cửa khi xung đột giữa Israel và nhóm Hezbollah bùng nổ vào tháng 10 năm 2023, sau cuộc tấn công của Hamas vào miền nam Israel.

Một năm sau lệnh ngừng bắn mong manh tại khu vực biên giới được phòng thủ nghiêm ngặt này, chính phủ Israel cho biết phần lớn những người phải di dời đã trở về nhà ở miền bắc. Tuy nhiên, việc ổn định cuộc sống diễn ra vô cùng khó khăn. Nhiều người khác vẫn do dự quay lại, nhất là khi Israel gia tăng các cuộc tấn công vào Lebanon.

Những cộng đồng như Metula, nằm ở trung tâm của xung đột, giờ đây gần như trở thành những thị trấn ma, phần lớn vẫn trống vắng. Không ít người dân hoài nghi về lời hứa của chính phủ trong việc đảm bảo an toàn cho họ, khi các cuộc không kích của Israel vào miền nam Lebanon vẫn tiếp diễn và Hezbollah từ chối giải giáp hoàn toàn cho đến khi Israel rút quân.

Trong bối cảnh đó, tình hình an ninh ngày càng xấu đi. Người dân lại được yêu cầu chuẩn bị nơi trú ẩn, tích trữ lương thực. Ông Rosenfeld cho biết mình gần như không thể sống sót qua từng ngày và cảm thấy hoàn toàn đơn độc, không nhận được sự giúp đỡ nào. Chính phủ Israel khẳng định đã đầu tư hàng trăm triệu đô la cho các nỗ lực khôi phục khu vực biên giới và sẽ tiếp tục rót thêm nguồn lực để phục hồi kinh tế, đồng thời cho phép người dân nộp đơn xin hỗ trợ. Thế nhưng, theo ông Rosenfeld, dù đã nhiều lần đề nghị, ông vẫn chưa nhận được bất kỳ khoản viện trợ nào và cảm thấy mình bị lãng quên trong lúc đang rất cần giúp đỡ để tái thiết.

Chính quyền địa phương thừa nhận quá trình tái thiết sẽ diễn ra chậm chạp, đòi hỏi nhiều kiên nhẫn và sự cảm thông, nhưng vẫn tin rằng trong khoảng một năm, cộng đồng có thể được khôi phục về trạng thái an toàn và phù hợp để sinh sống. Dù vậy, thực tế tại Metula cho thấy chỉ hơn một nửa trong số 1.700 cư dân đã quay trở lại. Đường phố gần như vắng lặng. Khoảng 60% nhà cửa trong thị trấn bị hư hại do rocket bắn, những ngôi nhà khác thì bị chuột xâm chiếm sau thời gian dài bỏ hoang. Nền kinh tế địa phương, vốn phụ thuộc chủ yếu vào du lịch và nông nghiệp, đã bị tàn phá nặng nề.

Quán cà phê và trang trại nhỏ của ông Rosenfeld nằm trên một ngọn đồi nhìn ra hàng rào biên giới. Trước đây, nơi này từng đón khách du lịch đến ăn uống, cắm trại trong những chiếc xe buýt cải tạo thành phòng nghỉ và ngắm cảnh. Giờ đây, phía bên kia biên giới, các thị trấn ở Lebanon đã bị san phẳng bởi các cuộc tấn công. Không còn nhà cửa, ông Rosenfeld phải ngủ trong một chiếc lều nhỏ dựng cạnh những gì còn sót lại của doanh nghiệp. Tài sản của ông chỉ là một chiếc lều, một chiếc tủ lạnh và vài chiếc ghế, bên cạnh đó là một tháp canh quân sự và hai xe bọc thép chỉ cách vài bước chân. Mỗi buổi sáng thức dậy, ông nói rằng mình chỉ biết rơi nước mắt.

Những cuộc xung đột vẫn tiếp diễn, kéo theo thương vong và sự phá hủy nghiêm trọng của cơ sở hạ tầng, gây ra một cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội và nhân đạo kéo dài. Sau lệnh ngừng bắn mong manh, người dân Israel trở về nhà, nhưng “nhà” giờ đây không còn đúng nghĩa, khi trước mắt họ chỉ là hoang tàn đổ nát, một cuộc sống bấp bênh và tương lai đầy bất định.