Tổ chức phi lợi nhuận APOPO hơn 20 năm qua đã huấn luyện loài chuột túi khổng lồ châu Phi, với khứu giác siêu nhạy, chúng có thể phát hiện mìn, động vật hoang dã bị buôn lậu, và đặc biệt là bệnh lao trong các mẫu bệnh phẩm.

Chị SOPHIA MADINDA, Người huấn luyện chuột chia sẻ: "Ban đầu tôi sợ lắm, nhưng rồi nhận ra chúng thân thiện, thông minh và có thể làm việc cùng con người."

Lao vẫn là căn bệnh truyền nhiễm gây chết người hàng đầu, đặc biệt ở Châu Phi, nơi nhiều bệnh nhân không được chẩn đoán kịp thời. Những chú chuột túi khổng lồ Châu Phi đang giúp lấp đi khoảng trống này.

Chị FELISTA STANESLOAUS, Trưởng Phòng khám về bệnh Lao cho biết: "Chuột có thể phát hiện bệnh trong các mẫu mà phòng xét nghiệm thường bỏ sót. Nhờ đó, chúng tôi kịp thời tìm ra thêm nhiều ca mắc lao."

Ông CHRISTOPHE COX, Tổng giám đốc điều hành APOPO cho biết: "Chúng tôi đã phát hiện hơn 30.000 bệnh nhân bị trả về với kết quả âm tính giả. Nếu không, mỗi người có thể lây cho 10 đến 15 người khác mỗi năm. Nghĩa là hàng trăm nghìn ca nhiễm thứ phát đã được ngăn chặn."

Mỗi con chuột được huấn luyện với chi phí khoảng 6.000 euro, sống tới gần 10 năm. Trong khi đó, các thiết bị xét nghiệm công nghệ cao như GeneXpert tốn kém gấp nhiều lần và phụ thuộc vào nhập khẩu. Theo APOPO chia sẻ, đầu tư vào những chú chuột túi khổng lồ Châu Phi cũng đồng nghĩa với hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng địa phương.

Ông CHRISTOPHE COX, Tổng giám đốc điều hành APOPO cho biết: "Đầu tư vào chương trình này, tiền sẽ đến với người dân huấn luyện chuột, gia đình và con cái họ, thay vì rơi vào tay các công ty sản xuất thiết bị ở nước ngoài."

Không chỉ dừng ở dò mìn và phát hiện bệnh lao những chú chuột khổng lồ Châu Phi còn được thử thách trong các bài tập tìm kiếm nạn nhân dưới đống đổ nát sau động đất. Lứa chuột cứu hộ đầu tiên đã được triển khai tại Thổ Nhĩ Kỳ, nơi thường xuyên hứng chịu động đất.

Anh FABRIZIO DELL’ANNA, Người huấn luyện chuột cho biết: "Chuột nhỏ nên có thể luồn lách trong các khe hẹp mà chó cứu hộ không thể. Chúng mang theo một chiếc ba lô mini, giúp liên lạc giữa nạn nhân và đội cứu hộ bên ngoài."

Mặc dù đạt nhiều thành tựu, nhưng những chú chuột túi khổng lồ Châu Phi được APOPO huấn luyện vẫn chưa được WHO công nhận là công cụ chẩn đoán chính thức. Với ngành y, chúng vẫn chỉ là “lớp phòng thủ thứ hai”, mọi chuẩn đoán vẫn cần được xác nhận lại bằng xét nghiệm.

Nhỏ bé nhưng phi thường, những chú chuột túi khổng lồ Châu Phi đã chứng minh, đôi khi, những giải pháp cứu mạng không đến từ công nghệ cao, mà từ thiên nhiên. Từ bãi mìn, phòng khám lao đến hiện trường động đất – những chú "chuột anh hùng" Tanzania đang viết nên câu chuyện nhân văn đầy cảm hứng.