Những người gìn giữ di sản Do Thái tại Kochi, Ấn Độ

Chiều xuống trên khu phố Do Thái cổ ở thành phố Kochi. Đội chiếc mũ kippah truyền thống, ông Keith Hallegua một mình đi bộ tới Giáo đường Paradesi để cầu nguyện trong ngày lễ Shavuot.

Giáo đường đã có lịch sử 458 năm. Nhưng hôm nay, cũng như nhiều ngày khác, nơi đây không đủ một minyan – tức nhóm tối thiểu 10 nam tín đồ Do Thái trưởng thành để tiến hành nghi lễ cộng đồng.

Ông Keith là  tín đồ Do Thái địa phương cuối cùng còn sống tại khu phố này cho biết: “Đây là giáo đường Do Thái lâu đời nhất tại một quốc gia thuộc Khối Thịnh vượng chung. Công trình được những người Do Thái Sephardic xây dựng vào năm 1568, phục vụ cộng đồng Do Thái Paradesi từng rất hưng thịnh tại Cochin.”

Ở một khu vực khác của thành phố, ông Elias “Babu” Josephai đang gìn giữ Giáo đường Kadavumbagam – một trong những cơ sở thờ tự cuối cùng của cộng đồng Do Thái Malabari.

Giáo đường nằm khuất sau cửa hàng cá cảnh của ông. Công trình từng phải đóng cửa vào năm 1972 vì không đủ người hành lễ, rồi bị phá hoại 5 năm sau đó. Bằng nỗ lực của chính mình, ông Josephai từng bước phục dựng không gian này.

Trong những buổi lễ hiếm hoi, chính ông thắp đèn và duy trì lời cầu nguyện. Với ông, bảo tồn giáo đường cũng là thực hiện lời hứa với người bà của mình, sau khi các anh chị em trong gia đình chuyển tới Israel.

Nỗ lực gìn giữ di sản Do Thái tại Kochi không chỉ đến từ những thành viên ít ỏi còn lại của cộng đồng, mà còn nhận được sự chung tay của người dân thuộc các tôn giáo khác. Là một tín đồ Hồi giáo, ông Thaha Ibrahim tiếp quản cửa hàng thêu của cố nghệ nhân Do Thái Sarah Cohen và tiếp tục duy trì những phong tục bà để lại. Mỗi dịp Shabbat, ông vẫn thắp nến và đóng cửa hàng vào thứ Bảy, như một cách trân trọng ký ức về bà Sarah cũng như bảo tồn nét văn hóa Do Thái giữa lòng Kochi.

Phần lớn người Do Thái tại Kochi đã di cư tới Israel từ những năm 1950. Ngày nay, toàn Ấn Độ chỉ còn chưa tới 5.000 người Do Thái.

Một bảo tàng mới được mở tại Giáo đường Paradesi, trưng bày những bản khắc đồng có niên đại từ khoảng năm 1000, ghi lại sắc lệnh của một vị vua Hindu trao quyền tự do tôn giáo cho cộng đồng Do Thái.

Khi số người hành lễ ngày một ít đi, những giáo đường cổ tại Kochi không chỉ là di tích. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức về một cộng đồng đã chung sống hòa bình suốt nhiều thế kỷ, và về những con người đang lặng lẽ níu giữ mối liên hệ giữa quá khứ với hiện tại.