Tại một ngọn đồi đầy sỏi đá ở khu tị nạn Nakivale, Uganda, một nhóm công nhân đang bận rộn với nhiều nông cụ cầm tay, miệt mài đào những lỗ trên mặt đất để trồng thông.

Dự án trồng rừng này đã được mọi người cùng nhau thực hiện suốt 6 năm qua, do anh Enock Twagirayesu, người Brundi khởi sướng khi anh buộc phải rời bỏ quê hương do xung đột từ năm 2003.

Nhớ lại những ngày đầu tới Uganda, anh Enock cho biết các ngọn đồi ở khu vực này vốn được phủ đầy cây cối. Tuy nhiên, qua thời gian diện tích đất trồng rừng ngày càng hẹp lại do sự khai thác không kiểm soát của con người.

Anh Enock Twagirayesu, người tị nạn: “Lý do chúng tôi khởi động dự án trồng rừng vì khi tôi đến đây lần đầu, toàn bộ Nakivale đều là rừng. Nhưng sau 7 năm, rừng gần như biến mất. Những loại rau chúng tôi vẫn hái để nấu ăn trở nên cạn kiệt, và chúng tôi phải đào rễ cây lên để ăn.”

Theo thống kê từ cơ quan chức năng vào tháng 10.2023, khu định cư này hiện có hơn 180.000 người tị nạn từ những quốc gia khác nhau.

Ông Cleous Bwambale, thành viên của Học viện đào tạo và phát triển xã hội Nsamizi, một trong số nhiều tổ chức phi lợi nhuận hoạt động tại khu vực này cho biết, dòng người tị nạn từ các quốc gia láng giềng, đang khiến khu định cư này trở nên quá tải.

Ông Cleous Bwambale, Học viện đào tạo và phát triển xã hội Nsamizi: “Ở một mức độ lớn, những người tị nạn đã khiến sự suy thoái môi trường ở Nakivale diễn ra nhanh hơn. Tại sao? Đa số người tị nạn đến từ Cộng hòa dân chủ Congo, và mỗi ngày chúng tôi đều tiếp nhận những người mới đến. Vì thế khi họ đến có nhu cầu xây dựng, xây dựng thì phải có vật liệu xây dựng nên lượng cây xanh vốn đã ít ỏi cũng bị đốn hạ để phục vụ nhu cầu nhà ở.”

Nakivale đã từng gánh chịu nhiều tình trạng thời tiết cực đoan, đặc biệt là hạn hán. Cách đây vài năm, hồ Nakivale, nguồn cung cấp nước chính của toàn bộ khu vực chứng kiến mực nước thấp kỷ lục.

Ông Norbert Tumushabe, Học viện đào tạo và phát triển xã hội Nsamizi:  “Hoạt động khai thác quá mức của con người đã phần nào dẫn tới tình trạng hạn hán. Chúng tôi đã trải qua thời kỳ suốt 5 tháng không có giọt nước nào ở sông Nakivale. Thậm chí dùng máy bơm công suất cao cũng không tài nào tìm được nước dưới lòng đất.”

Trải qua những khó khăn khi các mọi nguồn tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt đã thôi thúc những người tị nạn như anh Twagirayesu hành động. Chính quyền địa phương cũng hỗ trợ dự án này bằng cách thành lập một vườn ươm cây giống.

Ông Norbert Tumushabe, Học viện đào tạo và phát triển xã hội Nsamizi: “Vườn ươm này như một trung tâm chuyển giao công nghệ. Tại đây chúng tôi hướng dẫn những người tị nạn cách thức trồng và sắp xếp các cây giống sao cho chúng phát triển hiệu quả nhất.”

Nỗ lực giữa chính quyền và người dân trong những qua đã thực sự phát huy hiệu quả. Nhiều vùng đất trống đã được phủ bởi màu xanh của cây lá.

Ông Cleous Bwambale, Học viện đào tạo và phát triển xã hội Nsamizi: “Điều chúng tôi có thể tự hào là chúng tôi đã trồng hoặc thành lập các khu rừng rộng tương đương hơn 350 ha trên toàn bộ khu định cư và chúng tôi cũng đã cố gắng bảo vệ các vùng đệm xung quanh vùng đất ngập nước và Hồ Nakivale trong khu định cư của người tị nạn.”

Đến nay, những người tị nạn đã trồng được 460.000 cây quanh khu vực Nakivale. Họ hi vọng sẽ có thêm sự hỗ trợ nhiều tổ chức phi lợi nhuận cùng như sự quan tâm từ chính quyền địa phương, để có thể tìm kiếm thêm nhiều nguồn nước dự trữ phục vụ cho việc tưới tiêu, góp phần sớm hoàn thành mục tiêu phủ xanh đất rừng ở Uganda.