Sau trận cháy rừng tàn phá Lahaina ở Hawaii, Mỹ, nhiều người trên khắp thế giới đến thăm nơi đây đã chú ý đến những chiếc lá xanh mọc lên từ cây đa 150 tuổi ở vùng bị cháy.

Đối với một số người, điều này tượng trưng cho hy vọng phục hồi. Nhưng đối với một nhóm tình nguyện gồm những người trồng cây, nông dân và người làm vườn – trong đó có nhiều người gốc Hawaii - thì sự chú ý dành cho cây đa đã bị đặt nhầm chỗ.

Họ tập trung vào một loại cây khác được coi là biểu tượng then chốt hàng thế kỷ trong lịch sử Lahaina: cây Sake hay còn được gọi là cây bánh mì.

Dù không phải là cây bản địa, nhưng cây Sake đại diện cho việc cung cấp thực phẩm cho con người và sự thịnh vượng bắt đầu từ những chuyến du hành giới thiệu loại trái cây này gần 1.000 năm trước ở Hawaii.

Ông Noa Kekuewa Lincoln, Giáo sư ở Đại học Hawaii, Mỹ cho biết: "Khi tổ tiên của chúng tôi mở rộng nơi sinh sống khắp hòn đảo, họ đã nhân bản những cây này và di chuyển chúng đi khắp nơi… Những cái cây này không nhất thiết phải độc đáo về mặt di truyền, nhưng độc đáo ở chỗ chúng chứa đựng những câu chuyện về nơi chúng được trồng và lớn lên.”

Là một loại thực phẩm chủ yếu ở một số nước nhiệt đới, quả Sake - hay còn gọi là "ulu" - trông giống như một quả chanh có vảy, quá khổ. Khi được nấu chín, nó có vị nhạt hơi giống khoai tây và bánh mì. Nó có thời hạn sử dụng cực kỳ ngắn – chỉ trong vòng 48 giờ sau khi chín. Người dân khẳng định rằng ba hoặc bốn cây Sake trưởng thành có thể cung cấp thức ăn giàu tinh bột để nuôi sống một người quanh năm. Một cây có thể cao tới 60 feet và cung cấp hàng trăm pound thức ăn.

Ông Hokuao Pellegrino, Nhà thực vật học ở Hawaii, Mỹ cho biết: "Loại quả này được sử dụng rất linh hoạt. Chúng ta có thể dùng nó làm món salad khoai tây và bánh mì. Nếu chúng ta làm món hầm hay món cà ri, chúng ta cũng có thể sử dụng loại quả này."

Vụ cháy rừng khiến đất ở Hawaii trở nên rất nóng, làm thay đổi khả năng hút nước của đất. Các tình nguyện viên đã tưới gần 19.000 lít nước cho cây mỗi ngày nhằm bù nước cho rễ cây. Họ cũng dùng trà trùn (một loại phân hữu cơ dạng lỏng) giúp nước thấm vào lớp đất bị cháy xém.

Ông Noa Kekuewa Lincoln, Giáo sư ở Đại học Hawaii, Mỹ cho biết: "Sau thảm họa cháy rừng ở Hawaii, nhiều cây Sake không thể tồn tại được nữa và đang chết dần. Nhưng chúng tôi đang cố gắng tìm giải pháp để hồi sinh chúng. Và chúng tôi rất tin tưởng vào sự thành công của dự án này.”

Ông Hokuao Pellegrino, Nhà thực vật học ở Hawaii, Mỹ cho biết: "Công việc mà chúng tôi đang cố gắng thực hiện trước hết là nhằm đảm bảo rằng những cái cây lịch sử đó vẫn tồn tại và phả hệ của chúng tồn tại xuyên suốt dấu chân lịch sử của Lahaina.”

Giờ đây, khi các quan chức hình dung về tương lai của Lahaina, họ không khỏi cảm thấy căng thẳng. Tuy nhiên, với một số người dân, trong văn hóa Hawaii, sự hủy diệt và xóa bỏ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển và cuộc sống mới, và họ coi hậu quả của đám cháy là cơ hội để khôi phục Lahaina đúng với giá trị truyền thống vốn có của vùng đất này./.