Đeo bình dưỡng khí trên lưng, anh Michael del Rosario, điều phối viên giáo dục môi trường của tổ chức bảo tồn biển Fundemar, nhẹ nhàng lướt qua một “vườn ươm san hô” dưới đáy biển. Anh chỉ tay vào những cấu trúc kim loại hình ngôi sao, nơi những rạn san hô đang lớn lên từng ngày.

Anh MICHAEL DEL ROSARIO, Điều phối viên giáo dục môi trường Fundemar cho biết: “Tình trạng rạn san hô ở Cộng hòa Dominica hiện nay thực sự rất đáng buồn. Không chỉ ở đây mà trên toàn thế giới. Nhiệt độ đại dương tăng cao đã tác động tiêu cực đến sức khỏe của san hô.”

Theo kết quả giám sát mới nhất của Fundemar, khoảng 70% rạn san hô tại Cộng hòa Dominica hiện chỉ còn dưới 5% độ che phủ. Các quần thể san hô khỏe mạnh ngày càng thưa thớt, nằm cách xa nhau. Với san hô, khoảng cách không chỉ là không gian, mà là rào cản sinh tồn.

Anh ANDREINA VALDEZ, Quản lý vận hành Fundemar cho biết: “Nếu hai quần thể san hô không đủ gần nhau, dù chúng có cùng sinh sản, dòng chảy vẫn có thể cuốn trôi giao tử, khiến quá trình thụ tinh không thể xảy ra.”

Ít ai biết rằng san hô không phải là thực vật mà là động vật. Mỗi năm, chỉ một lần, vài ngày sau trăng tròn, chúng đồng loạt phóng thích trứng và tinh trùng, tạo nên một “dải ngân hà” dưới lòng biển. Nhưng điều từng là quy luật tự nhiên ấy, nay không còn đảm bảo cho sự sống.

Sau nhiều năm theo dõi, các nhà khoa học của FUNDEMAR xác định chính xác thời điểm san hô sinh sản. Họ thu thập trứng và tinh trùng, đưa về phòng thí nghiệm và tiến hành thụ tinh nhân tạo,tương tự thụ tinh trong ống nghiệm ở người.

Anh ANDREINA VALDEZ, Quản lý vận hành Fundemar cho biết: “Chúng tôi kết hợp trứng và tinh trùng để tạo ra cá thể mới, nuôi dưỡng ấu trùng cho đến khi chúng đủ khỏe, rồi đưa trở lại rạn san hô và theo dõi khả năng sống sót.”

Dưới kính hiển vi, các cá thể san hô nhỏ đến mức gần như vô hình bằng mắt thường. Nhưng dưới ánh sáng cực tím, chúng hiện lên rõ nét – xanh lục, sống động và đầy hy vọng.

Anh MICHAEL DEL ROSARIO, Điều phối viên giáo dục môi trường Fundemar cho biết: “Mỗi năm, chúng tôi tạo ra khoảng 2,5 triệu phôi san hô trong phòng thí nghiệm. Chỉ khoảng 1% sống sót, nhưng con số này vẫn cao hơn rất nhiều so với ngoài tự nhiên.”

Không chỉ giúp phục hồi rạn san hô, phương pháp sinh sản hữu tính còn tạo ra đa dạng di truyền, giúp san hô có khả năng chống chịu tốt hơn trước dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Với một quốc đảo nằm trong “hành lang bão”, san hô không chỉ là hệ sinh thái, mà còn là lá chắn tự nhiên bảo vệ bờ biển.

San hô cũng là ngôi nhà của hơn 25% sinh vật biển. Sự suy thoái của chúng đang buộc ngư dân phải đi xa hơn, tốn kém hơn để mưu sinh. Với ngư dân Bayahibe, sự suy thoái của rạn san hô được cảm nhận rõ rệt qua từng chuyến ra khơi.

Anh ALIDO LUIS BAEZ, Ngư dân chia sẻ: “Trước đây, chỉ cần đi gần bờ là đã có cá. Nhưng bây giờ, do đánh bắt quá mức, mất môi trường sống và biến đổi khí hậu, chúng tôi phải đi xa hơn mỗi ngày.”

Anh MICHAEL DEL ROSARIO, Điều phối viên giáo dục môi trường Fundemar cho biết: “Chúng tôi sống trên một hòn đảo, phụ thuộc hoàn toàn vào rạn san hô. Việc chứng kiến chúng biến mất thật đau lòng. Nhưng những san hô non có khả năng chống chịu đã mang lại cho chúng tôi hy vọng – thứ mà chúng tôi từng đánh mất.”

Biến đổi khí hậu đang đẩy các rạn san hô đến bờ vực biến mất. Nhưng giữa những thách thức khắc nghiệt ấy, những cá thể san hô non được nuôi dưỡng trong phòng thí nghiệm đang âm thầm lớn lên, mang theo hy vọng hồi sinh.

Giữ được san hô là giữ đại dương, giữ bờ biển và sinh kế của hàng triệu con người. Cuộc đua với biến đổi khí hậu vẫn chưa có hồi kết, nhưng dưới làn nước xanh thẳm, hy vọng vẫn đang được nhen nhóm.