Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ

Thưa Ngài Emmanuel Macron, Tổng thống nước Cộng hoà Pháp,

Thưa Quý vị đại biểu,

Việt Nam đánh giá cao sáng kiến của Tổng thống Macron tổ chức Hội nghị thượng đỉnh quốc tế về không gian vũ trụ, tạo cơ hội để các quốc gia trao đổi, thúc đẩy định hình một tầm nhìn mới: phát triển năng lực đi đôi với trách nhiệm, lợi ích quốc gia gắn với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Không gian vũ trụ ngày nay đã trở thành một phần thiết yếu của đời sống và nền kinh tế hiện đại, với vệ tinh, viễn thám, định vị và dữ liệu không gian phục vụ thông tin liên lạc, giao thông, quản lý tài nguyên, phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu…

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của các hoạt động không gian cũng đặt ra nhiều thách thức về rác thải vũ trụ, va chạm, quỹ đạo, tần số, quân sự hóa, chiếm hữu, khoảng cách công nghệ và vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân.

Trong bối cảnh đó, chúng ta cần một khuôn khổ quản trị đa phương bảo đảm không gian hòa bình, an toàn, bền vững, dùng chung; thúc đẩy đổi mới, kinh tế vũ trụ và chuyển dữ liệu thành tri thức, dịch vụ, quyết định tốt hơn cho Trái Đất, với 5 nguyên tắc:

(1) Giữ gìn không gian vì mục đích hòa bình: đối thoại, xây dựng lòng tin, ngăn ngừa xung đột và chạy đua vũ trang; không đe dọa sử dụng hoặc sử dụng vũ lực.

(2) Đặt con người và phát triển trên Trái Đất ở trung tâm; ưu tiên cảnh báo thiên tai, giám sát khí hậu, quản lý tài nguyên và Mục tiêu phát triển bền vững.

(3) Thượng tôn luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc (LHQ), đặt LHQ và Ủy ban LHQ về sử dụng hòa bình không gian vũ trụ (COPUOS) ở trung tâm quản trị đa phương về không gian vũ trụ, củng cố vai trò của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU).

(4) Bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia khi tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ.

(5) Sử dụng không gian có trách nhiệm, minh bạch, bền vững; giảm rác thải, nguy cơ va chạm.

Với Việt Nam, công nghệ hàng không vũ trụ thuộc nhóm công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển; là một cấu phần của năng lực phát triển quốc gia với 3 hướng ưu tiên là: Nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và dữ liệu không gian; Phát triển hệ sinh thái kinh tế vũ trụ, khuyến khích các mô hình tài chính cho những ứng dụng phục vụ lợi ích công; Hoàn thiện thể chế và năng lực quản trị hoạt động không gian, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Hợp tác quốc tế đã góp phần quan trọng vào tiến trình Việt Nam sử dụng không gian vì người dân, vì hòa bình và vì phát triển. Năm 1980, Phạm Tuân trở thành người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Việt Nam cũng đã chế tạo, phóng một số vệ tinh nhỏ, phát triển năng lực nghiên cứu, đào tạo, viễn thám và quan trắc phục vụ phát triển bền vững.

Pháp là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam với dự án tiêu biểu VNREDSat-1. Để đưa hợp tác không gian Việt Nam - Pháp sang giai đoạn mới, Việt Nam đề nghị cùng Pháp, LHQ, Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và các đối tác nghiên cứu hình thành mạng lưới "Không gian vì Phát triển và Khả năng chống chịu", tập trung vào ba lĩnh vực: chia sẻ và khai thác dữ liệu không gian vì phát triển; nâng cao năng lực bảo đảm không gian an toàn, bền vững; kết nối nghiên cứu - đào tạo - doanh nghiệp - đầu tư để phát triển kinh tế vũ trụ. Mạng lưới có thể trước hết tập trung vào khu vực Đông Nam Á mà Việt Nam sẵn sàng là điểm kết nối.

Thưa Quý vị,

Không gian vũ trụ mở ra những chân trời rộng lớn, nhưng thước đo cuối cùng của tiến bộ vẫn là những giá trị mang lại cho con người và Trái Đất. Với tinh thần đó, Việt Nam sẵn sàng cùng các quốc gia đưa những kết quả tại Hội nghị này thành hành động cụ thể cho hôm nay và các thế hệ mai sau.

Xin trân trọng cảm ơn.