Từng nổi tiếng với tình trạng ô nhiễm không khí, đường phố Bắc Kinh, Trung Quốc giờ đây tràn ngập sắc xanh của xe điện. Với một số người dùng, việc sạc xe đã không còn là hàng giờ chờ đợi, mà chỉ gói gọn trong vài câu lệnh với màn hình điện tử.

trạm đổi pin của NIO, hãng xe điện Trung Quốc được thành lập năm 2014. Hệ thống này được ví như “trạm xăng” phiên bản điện hóa khi thay thế pin cạn bằng pin đầy chỉ trong chưa đầy 4 phút, mà tài xế thậm chí không cần chạm tay vào vô-lăng.

Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về mô hình này. Theo thống kê, đến hết năm ngoái, NIO xây dựng được khoảng 3.500 trạm đổi pin. Đáng chú ý, gần 50% xe tải điện hạng nặng bán ra tại đây đã hỗ trợ đổi pin, chứng tỏ hiệu quả vượt trội trong lĩnh vực vận tải, logistics.

Tuy nhiên, phương Tây lại khá thờ ơ. Nguyên nhân nằm ở cấu trúc xe. Xu hướng pin liền khối giúp tăng độ cứng và giảm trọng lượng xe, nhưng lại khiến pin không thể tháo rời. Muốn đổi pin, các hãng sẽ buộc phải hy sinh hiệu suất để quay lại những thiết kế mang tính mô-đun – điều họ không mong muốn.

Hơn nữa, rào cản lớn nhất chính là chuẩn hóa. Pin là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của mỗi hãng. Việc dùng chung một chuẩn pin đòi hỏi sự đồng bộ phức tạp về hóa học, điện áp và phần mềm quản lý. Chỉ một sai lệch nhỏ trong thuật toán cũng có thể gây xung đột dữ liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vận hành.

Một vấn đề khác là xử lý pin cuối vòng đời. Với khoảng 36 triệu xe điện, Trung Quốc đang đối mặt với làn sóng pin thải loại. Hàng trăm nghìn công ty tái chế mọc lên, buộc chính phủ phải siết chặt quản lý để tránh thảm họa môi trường từ những cơ sở xử lý kém chất lượng.

Trong khi công nghệ sạc nhanh đang rút ngắn thời gian sạc xuống chỉ còn khoảng 15 phút, ưu thế tốc độ của việc đổi pin đang bị thu hẹp. Dù khó trở thành tiêu chuẩn toàn cầu duy nhất, nhưng với khả năng vận hành liên tục cho vận tải hạng nặng, trạm đổi pin vẫn sẽ là mảnh ghép quan trọng không thể thiếu trong bức tranh năng lượng xanh của tương lai.