"Chuyện phố": Tổng kết về “người quê” ở chốn thị thành

Diễn biến chính của tiểu thuyết tập trung vào cuộc sống của gia đình ông Mưu thời Đổi mới, cụ thể là vào khoảng hơn chục năm sau 1986. Là một nhà buôn chân chính, âm thầm biết trước biết sau mà lánh được những bão táp thời cuộc, nhưng ông Mưu lại chẳng thể dung hoà được mối quan hệ giữa các con dẫu ở chung một nhà song ứng xử lại mỗi người mỗi cách và chẳng thể có tiếng nói chung.

Cuộc sống ở ngôi biệt thự rộng hàng nghìn mét vuông ở phố cổ Hà Nội từng ngày trôi qua như thế nào? Xung đột giữa các thành viên trong gia đình ngày càng gay gắt mỗi khi đụng đến quyền lợi ra sao? Những xung đột hằn học, mưu toan nhỏ nhen khiến cho nền tảng văn hóa truyền thống rạn vỡ trong gia đình nhỏ ấy đã được cứu vãn bằng cách nào?... Câu trả lời sẽ được độc giả tìm thấy trong tiểu thuyết "Chuyện phố".

Tại trường ĐH KH XH và NV, Đại học Quốc gia Hà Nội vừa diễn ra Tọa đàm tiếp cận "Chuyện phố" và tác giả Phạm Quang Long trong dòng chảy của văn xuôi viết về đô thị, soi chiếu tác phẩm từ hệ hình mỹ học đô thị đương đại và khám phá những dấu ấn văn hóa truyền thống được thể hiện trong văn bản. Những vấn đề về kiểu con người đô thị, sắc màu thế sự, ký ức và hiện tại của "Chuyện phố" cũng sẽ được các nhà nghiên cứu đưa ra để thảo luận.

"Với tiêu đề 'Chuyện phố', độc giả có thể sẽ dự đoán đây là chuyện của 36 phố phường, chuyện của Thăng Long, Hà Nội. Dự đoán đó không sai, chỉ có điều đây không phải là một Hà Nội từ góc nhìn văn hóa phong tục, hay một Hà Nội vang bóng một thời như trong tùy bút của Nguyễn Tuân, Vũ Bằng mà là Hà Nội qua cảm quan và góc nhìn của thế hệ Phạm Quang Long, khi văn xuôi tự sự đã bước vào thời hậu hiện đại.

Độc giả vẫn thấy “dấu xưa xe ngựa hồn thu thảo” phảng phất đâu đó trong những ngôi nhà được đặc tả, hay những nét tính cách của nhân vật gốc Tràng An được tác giả điểm xuyết. Hà Nội trong 'Chuyện phố' là Hà Nội của những con người, những số phận ba chìm bảy nổi từ nhiều vùng miền xa Hà Nội trôi dạt đến, sau bao năm chiến tranh. Bao trùm trong tiểu thuyết vẫn là không khí náo nức của công cuộc xây dựng và kiến tạo xã hội theo định hướng, mà nói đến thật tình là công cuộc mưu sinh và mưu cầu hạnh phúc cho cá nhân mình.”

Khi được hỏi về sức hút của “Chuyện phố”, tác giả Phạm Quang Long bộc bạch : “Đây là cuốn sách tôi viết về cuộc sống và con người đất kinh kì mà tôi say mê nhất là chất hào hoa, tinh hoa trong cách sống của họ từ góc nhìn một người nhà quê. Chất tinh hoa ấy tôi cũng thấy ở các GS dạy và không dạy tôi ở Đại học Tổng hợp Hà Nội. Trong cuốn sách này tôi có nhiều trang viết về các vị sư biểu một thời ở khía cạnh tầm nhìn, bản lĩnh, nhân cách và những vất vả họ phải vượt qua để là mình. Tôi muốn tri ân vùng đất, con người đã dạy tôi làm người.

Và phố cổ, người Hà Nội “ gốc” trong đời sống đô thị đương đại. Tôi mới chỉ chạm vào được vài ba điều nhỏ nhặt trong thế giới hấp dẫn đến mê đắm và cũng vô vàn chuyện đời mà thôi. Tôi, một người nhà quê, sống ở đất kinh kỳ ngoài 50 năm nhưng hiểu về đất và người ở đây rất hạn hẹp. Nhưng vì yêu mến nên cố gắng kể những chuyện mình thấy và chiêm nghiệm. Tôi tự “ tổng kết” “ người quê ở chốn thị thành/ khi này, lúc khác, cũng đành. Biết sao!”.

Một sự tổng kết cụ thể mà khái quát, hiện đại mà hoài cổ, tự sự mà đầy cảm xúc. Từ góc nhìn văn hóa, lịch sử, giáo dục và văn chương, cuốn tiểu thuyết đã tạo dấu ấn đặc biệt trong lòng người đọc