Đánh thức di sản, khơi nguồn sáng tạo

Đây không chỉ là các hoạt động cụ thể hóa cam kết với UNESCO về việc tham gia mạng lưới Thành phố sáng tạo thế giới, mà còn nhằm khơi thông dòng chảy di sản, nhất là các di sản công nghiệp thành không gian sáng tạo.

Đánh thức di sản, khơi nguồn sáng tạo đã và đang là xu hướng nhận được sự đón nhận, hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân, du khách trong và ngoài nước, và phần nào hiện thực hóa việc phát triển ngành công nghiệp văn hóa hiện nay.

Tháp nước Hàng đậu, thường gọi là Bốt Hàng Đậu, công trình kiến trúc cổ được người Pháp xây dựng vào năm 1894, đã bao lâu nằm ngủ quên giữa phố, nay đang được các kiến trúc sư, các chuyên gia tiến hành cải tạo, tổ chức và trưng bày không gian sắp đặt. Đây là một trong những di sản công nghiệp được Hà Nội lựa chọn kiến tạo thành không gian sáng tạo, từng bước hiện thực hóa sáng kiến khi Hà Nội tham gia vào mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO.

Điểm nhấn của lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm nay, là lần đầu tiên người dân sẽ được tham quan các công trình đã tồn tại hàng trăm nay ở Thủ đô dưới một góc nhìn khác, mang đến trải nghiệm độc đáo, thú vị như “đánh thức” di sản. Bốt nước Hàng Đậu, cầu Long Biên, nhà máy xe lửa Gia Lâm, ga Hà Nội, ga Long Biên... được các kiến trúc sư, nghệ sỹ tái thiết kế thí điểm trở thành những không gian triển lãm kiến trúc nghệ thuật đặc sắc, đặt tiền đề biến các di sản công nghiệp trở thành không gian sáng tạo trong thời gian tới.

Đặc biệt, chuyến tàu “Hành trình di sản” khởi hành từ Ga Hà Nội- Ga Long Biên-Ga Gia Lâm đi qua cây cầu Long Biên lịch sử sẽ là một trải nghiệm đáng nhớ cho công chúng.

Bà Dwinita Lanasati – Thành phố sáng tạo Bandung - Indonesia cho rằng, các hoạt động này rất đa dạng, đặc biệt là về việc Tp Hà Nội và Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội đã tổ chức những hoạt động tại các địa điểm di sản như bốt Hàng Đậu, hay tại các ga và thổi hồn mới cho những di sản.Thành phố sáng tạo của chúng tôi là Bandung và Tp Hà Nội cũng có nhiều điểm tương đồng. Cả 2 đều rất nỗ lực trong việc khơi thông tổng thể di sản và tạo ra sức sống mới cho những địa điểm đã tồn tại từ trước đến giờ.

Hiện nay, Hà Nội có hơn 100 cơ sở công nghiệp, trong đó không ít các nhà máy, xí nghiệp mang những ký ức lịch sử của dân tộc. Vào năm 2022, Hà Nội đã thông qua Nghị quyết di dời 9 cơ sở công nghiệp, trong vòng 5 năm. Các nhà máy, xí nghiệp này thường gắn với hình ảnh cũ nát, tồi tàn, kém hấp dẫn do bị bỏ hoang trong một thời gian dài.

Hà Nội nói riêng, Việt Nam nói chung hiện nay chưa có mô hình kiểu mẫu nào trong công tác chuyển đổi các khu công nghiệp cũ. Nếu như giải quyết hài hòa giữa lợi ích kinh tế và yếu tố văn hóa từ việc tái tạo các di sản công nghiệp, thì Hà Nội sẽ có nhiều đột phá về sáng tạo, tạo bản sắc riêng, kết nối từ quá khứ đến hiện đại.

Ông Trương Minh Tiến, Chủ tịch Hiệp hội UNESCO Tp Hà Nội chia sẻ, rất mừng là ngay từ đầu, Thành phố đã xác định 12 hạng mục, lĩnh vực mà chúng ta phải tập trung nhưng có định hướng trong từng thời kỳ. Thời kỳ này chúng ta làm gì, thời kì sau chúng ta làm cái gì? Nguồn lực ở đâu? Huy động như thế nào để chúng ta làm . Nhưng trong quá trình làm sẽ ko tránh khỏi những cái va vấp vì có những cái chúng ta ko lường trước được. Nhưng với tâm huyết, tấm lòng và quyết tâm cao, nếu chung ta đồng lòng thì chúng ta sẽ làm được.

Việc kiến tạo những không gian văn hóa sẽ góp phần giúp Hà Nội chuyển mình trong dòng chảy phát triển công nghiệp văn hóa. Cho đến nay, việc phát huy tiềm năng di sản công nghiệp đặt ra bài toán cần có lời giải trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa nói chung tại Việt Nam.

Vì vậy, cần phải hình thành mô hình kết nối giữa nhà nước, nhà đầu tư và nhà sáng tạo văn hóa để tạo ra sự chuyển động thực sự cho sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa.