Thứ Năm, 01/10/2026 14:58 GMT+7
  • ANTV
  • Hotline: 0692324026
  • Email: news@antv.gov.vn

Nhân Văn - Tin Cậy - Kịp Thời - Hấp dẫn

Sự kiện

Xã hội

Có nhất thiết Bộ GD&ĐT phải viết một bộ sách giáo khoa?

(ANTV) - Tôi có theo dõi chương trình trao đổi của các đại biểu Quốc hội tại các phiên họp toàn thể trên hội trường về vấn đề chương trình (CT) và sách giáo khoa (SGK). Là người đã tham gia nhiều lần biên soạn CT và SGK, tôi ngạc nhiên trước một vài ý kiến cho rằng: Bộ GD&ĐT có vẻ đã chưa làm tròn trách nhiệm quản lý nhà nước khi không thực hiện biên soạn một bộ SGK của Bộ. Nhà nước xã hội hóa để các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn SGK, nhưng Nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo…

Tôi hiểu Nhà nước ở đây là Chính phủ, cụ thể là Bộ GD&ĐT. Tôi cũng hiểu ý kiến nêu như thế là để yêu cầu Bộ GD&ĐT đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK theo ngân sách nhà nước. Nghĩa là Bộ GD&ĐT phải biên soạn một bộ SGK của Bộ thì mới thể hiện đúng vai trò chủ đạo trong quản lý nhà nước.                  

Vì sao Bộ GD&ĐT không nên biên soạn thêm một bộ SGK nữa thì đã có nhiều đại biểu Quốc hội, nhiều người, nhiều tờ báo lên tiếng, đã nêu đầy đủ các lí do rất thuyết phục. Ở đây, tôi chỉ xin làm rõ, trong việc biên soạn CT và SGK, có phải Bộ GD&ĐT chưa làm tròn trách nhiệm hay không?

Bộ GD&ĐT thực hiện vai trò quản lý nhà nước

Trong Luật Giáo dục 2019, chương VIII đã nêu rất rõ yêu cầu Quản lý nhà nước của Bộ về CT và SGK. Cụ thể Bộ GD&ĐT: “Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; khung trình độ quốc gia; tiêu chuẩn nhà giáo; tiêu chuẩn, định mức sử dụng cơ sở vật chất, thư viện và thiết bị trường học; việc biên soạn, sử dụng sách giáo khoa, giáo trình; việc thi, kiểm tra, tuyển sinh, liên kết đào tạo và quản lý văn bằng, chứng chỉ; việc công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp được sử dụng tại Việt Nam.” ( Mục 4. Điều 104)

Như thế, đối chiếu với quy định vừa nêu của Luật Giáo dục, có thể thấy ít nhất hai điểm:

Thứ nhất, về quản lý nhà nước, Luật Giáo dục không hề quy định Bộ GD&ĐT phải đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK. 

Thứ hai, trong thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã thực hiện rất đầy đủ các yêu cầu về quản lý nhà nước nêu ở mục 4. Từ tổ chức biên soạn, thẩm định CT giáo dục phổ thông 2018 đến việc, quy định các yêu cầu về biên soạn SGK và các tiêu chí đánh giá SGK (Thông tư 33) hết sức chặt chẽ.

Trong lần đổi mới này, CT giáo dục mới là yếu tố pháp lý quan trọng nhất, mang tính pháp lệnh, SGK chỉ là các học liệu. 

Vai trò quản lý nhà nước của Bộ GD&ĐT được thể hiện ở các nội dung như:

Chủ trì xây dựng CT, thẩm định và ban hành, thực hiện triển khai CT là quan trọng nhất. Đó chính là việc Bộ đã giữ vai trò chủ động, chủ đạo trong quản lý nhà nước về CT;

Bộ GD&ĐT phối hợp các địa phương tổ chức lựa chọn SGK; phối hợp với các địa phương biên soạn, thẩm định và phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương; chuẩn bị thiết bị dạy học. Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ và các địa phương chuẩn bị đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục;

Bộ GD&ĐT phối hợp với các địa phương hướng dẫn thực hiện CT và SGK mới. Bộ trưởng ban hành các văn bản triển khai CT giáo dục, triển khai việc đổi mới việc dạy học và kiểm tra đánh giá trong nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu của CT 2018; hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường, bảo đảm yêu cầu thực hiện CT 2018 linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương và cơ sở giáo dục.

Có nhất thiết Bộ GD&ĐT phải viết một bộ SGK?

Tôi đã công tác trong ngành GD hơn 40 năm, trong đó có 30 năm tham gia biên soạn CT và SGK. Trải qua 3 lần đổi mới CT và SGK theo các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quốc hội... thực sự tôi thấy chưa lần nào việc biên soạn CT và SGK lại bài bản, kĩ càng và yêu cầu cao đến mức “khổ sở” như lần này. Không chỉ áp lực từ các yêu cầu và quy định của các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo cấp trên mà còn sự quan tâm, xem xét, góp ý của đông đảo các tầng lớp xã hội. 

Việc biên soạn CT và SGK theo Nghị quyết 88 của QH đã và đang diễn ra ngày càng ổn định và thuận lợi. Tất nhiên việc đổi mới CT và SGK vẫn còn có những vấn đề cần điều chỉnh, uốn nắn; cần sự góp ý... nhưng về căn bản CT và SGK 2018 đáp ứng được những yêu cầu quan trọng được nêu trong nghị quyết 29 của TW và Nghị quyết 88 của QH. 

Trong Nghị quyết 88 khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn sách giáo khoa trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông. Để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT tổ chức việc biên soạn một bộ SGK. Bộ SGK này được thẩm định, phê duyệt công bằng với các sách giáo khoa do tổ chức, cá nhân biên soạn.

Khi CT, SGK 2018 thực hiện đại trà, có ba bộ SGK đã được xã hội hóa thành công, có đủ SGK triển khai chương trình mới. Việc Bộ GD&ĐT không trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ SGK cũng sẽ thuận lợi hơn cho việc phát triển xã hội hóa nội dung này, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các Nhà xuất bản. Chính vì vậy, Quốc hội đã có Nghị quyết 122/2020 cho phép bộ chỉ tổ chức biên soạn khi không có tổ chức và cá nhân nào biên soạn. 

Có thể nói, Bộ GD&ĐT vẫn còn những hạn chế nhất định, nhưng không thể nói Bộ đã chưa làm tròn trách nhiệm trong việc quản lý nhà nước về CT và SGK.

PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống (Chủ biên chương trình môn Ngữ văn 2018)

Tin cùng chuyên mục

Tin mới nhất

Trang bị kiến thức phòng ngừa ma túy

Trang bị kiến thức phòng ngừa ma túy

Xã hội 01/10/2026

(ANTV) - Xây dựng xã hội không ma túy cần quyết tâm và nỗ lực của không chỉ lực lượng chức năng, mà là cộng đồng trách nhiệm của toàn xã hội. Mới đây, Đảng bộ Viễn thông Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Công an TP.HCM tổ chức hội nghị ra mắt mô hình “Đơn vị không ma túy” nhằm xây dựng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và người lao động, đồng thời tạo sự chủ động phòng ngừa từ nơi làm việc đến gia đình và cộng đồng.

Lên án hành vi lợi dụng hoạn nạn, khó khăn để trục lợi

Lên án hành vi lợi dụng hoạn nạn, khó khăn để trục lợi

Xã hội 01/10/2026

(ANTV) - Trong truyền thống văn hóa của dân tộc ta, "tương thân tương ái", "lá lành đùm lá rách" luôn là giá trị đạo đức cốt lõi, là chỗ dựa tinh thần cho mỗi người dân lúc gian nguy, hoạn nạn. Thế nhưng, thời gian qua, dư luận không khỏi nhói lòng và bức xúc trước những hành vi lợi dụng sự khó khăn, hoạn nạn của người khác để trục lợi cá nhân.

Siết chặt hoạt động đào tạo và thực hành tập lái xe

Siết chặt hoạt động đào tạo và thực hành tập lái xe

Xã hội 01/10/2026

(ANTV) - Thời gian gần đây liên tiếp xảy ra các vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe tập lái, trong đó có những vụ gây hậu quả nghiêm trọng. Những sự cố này một lần nữa đặt ra yêu cầu về việc kiểm soát chặt chẽ hơn quá trình đào tạo, sát hạch kỹ năng lái xe, đặc biệt là kỹ năng xử lý tình huống thực tế trên đường.

VNeID - Kết nối người dân tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật

VNeID - Kết nối người dân tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật

Xã hội 01/10/2026

(ANTV) - Ứng dụng Vn-eID không chỉ là nền tảng phục vụ định danh và thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường số, VNeID đang từng bước trở thành công cụ kết nối người dân với các hoạt động của cơ quan nhà nước, trong đó có việc tham gia góp ý xây dựng chính sách, pháp luật. Thông qua ứng dụng VNeID, người dân có thể thuận tiện tiếp cận và đóng góp ý kiến đối với dự thảo các bộ luật ngay trên điện thoại di động.

“Thử lửa” lá chắn an ninh mạng

“Thử lửa” lá chắn an ninh mạng

Xã hội 01/10/2026

(ANTV) - Trong bối cảnh dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược, trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, không gian mạng trở thành không gian tác chiến mới. Công tác bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, bảo mật thông tin không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà là vấn đề an ninh quốc gia, chủ quyền quốc gia, ổn định chính trị, xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia, do đó, công tác này không chỉ dừng ở phòng ngừa, mà phải được kiểm chứng thường xuyên thông qua các hoạt động diễn tập thực chiến.

Khi Lego không chỉ dành cho trẻ em

Khi Lego không chỉ dành cho trẻ em

Thế giới 01/10/2026

(ANTV) - Những viên gạch Lego vốn được xem là món đồ chơi dành cho trẻ em, nhưng hiên nay, ngày càng có nhiều người trưởng thành tìm thấy niềm vui trong việc lắp ráp và sưu tầm. Tại Đan Mạch, hơn 1.000 người hâm mộ Lego từ khắp nơi trên thế giới vừa hội tụ để chia sẻ đam mê. Đằng sau thú chơi này là một xu hướng tiêu dùng đang ngày càng rõ nét: người lớn tìm về những niềm vui của tuổi thơ.

Xem thêm