Nhìn lại thảm họa kinh hoàng khiến 56 người tử vong và 37 người bị thương tại chung cư mini tại phố Khương Hạ, phường Khương Đình, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Chung cư này nằm sâu trong ngách nhỏ nên xe chữa cháy không thể tiếp cận.

Ngay sau thảm họa, Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối tượng Nghiêm Quang Minh (44 tuổi) để điều tra hành vi “Vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy”. Theo giấy phép xây dựng của Ủy ban nhân dân quận cấp ngày 11/3/2015, nhà được xây 6 tầng, có lửng và tum với tổng chiều cao 20,2 m không tính tum thang. Diện tích một sàn là 167,4 m2. Tuy nhiên, hiện trạng căn nhà là 10 tầng.

5 năm trước, vụ cháy kinh hoàng tại chung cư Carina, quận 8, TP. HCM đã cướp đi sinh mạng của 13 cư dân, 72 người khác bị thương, cùng 492 xe máy, 81 ô tô và 5 xe đạp bị thiêu rụi, hư hỏng. Trong vụ án này, Viện Kiểm sát nhân dân TP. HCM đã truy tố 2 bị can Nguyễn Văn Tùng, cựu Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng thương mại, dịch vụ và sản xuất Hùng Thanh, chủ đầu tư chung cư Carina và Nguyễn Quốc Tuấn, cựu Trưởng ban Quản lý chung cư Carina về tội danh “Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy”.

Công an TP HCM kết luận nguyên nhân cháy xuất phát từ việc chập điện xe Attila để ở tầng hầm Block A. Từ khi xuất hiện đám cháy nhỏ đến khi bùng phát dữ dội ngang ống thông gió trên tầng hầm là 8 phút. Thời gian dài, lửa và khói bốc lên dữ dội nhưng những người có trách nhiệm quản lý chung cư đã không chữa cháy kịp thời dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Trước đó, dù biết hệ thống phòng cháy chữa cháy bị tê liệt nhưng những người có liên quan, trách nhiệm vẫn không sửa chữa, thay thế.

Trước đó, từ tháng 8/2012 đến 2017, qua 21 lần kiểm tra, Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy đã phát hiện 3 lần vi phạm cùng các lỗi “ Hệ thống báo cháy tự động hư hỏng, hệ thống cấp nước chữa cháy, họng nước chữa cháy ngoài trời không hoạt động”; “ máy bơm chữa cháy động cơ dầu không hoạt động”.

Đại tá Huynh Ngọc Quan, Phó Trưởng phòng Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TPHCM cho biết: "Đối với các chưng cu mà không đáp ứng được các điều kiện về an toàn PCCC, ví dụ như là buồng thang không đóng kín, các hệ thống về PCCC bên trong không có. Ví dụ không có hệ thống báo cháy, không hệ thống cấp nước, và không xây dựng lực lượng chữa cháy tại chỗ thì rõ ràng khi sự cố xảy ra là không có lực lượng, không có phương tiện thì việc hậu quả xảy ra rất là nguy hiểm. Điển hình qua vụ việc chung cư carina ở TPHCM hoặc chung cư mini ở ngoài Bắc cũng vậy. Do vi phạm các quy định về an toàn PCCC buồng thang không đóng kín, khi xảy ra cháy thì các nguồn lửa, nguồn nhiệt sẽ tràn vào cầu thang gây ra thảm họa. Phương tiện không có, rõ ràng khi xảy ra cháy không có phương tiện, không có lực lượng thì rõ ràng hậu quả vô cùng lớn"

Đại tá Huỳnh Quang Tâm,Trưởng phòng Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TPHCM cho biết: "Những cái nguyên nhân vụ cháy thương tâm vừa rồi đó là các cơ sở này không đảm bảo các điều kiện về an toàn PCCC và đặc biệt là việc chấp hành quy định về PCCC của người dân cũng như người đứng đầu cơ sở không được nghiêm túc nên dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Cái cốt lõi để ngăn ngừa nguy cơ cháy nổ thì chủ đầu tư cũng như mọi người sinh sống ở chung cư phải nâng cao ý thức trách nhiệm và phải tổ chưc duy trì liên tục các cái an toàn PCCC. Đồng thời phải được tham gia tập huấn nắm được các cái kiến thức nghiệp vụ PCCC và các kỹ năng chưa cháy và thoát nạn thì mới giảm được thiệt hại."

Những thảm họa cháy chung cư tiếp tục là một hồi chuông cảnh báo rất lớn về công tác phòng cháy. Trách nhiệm đầu tiên phải ở chính các chủ chung cư mini này khi phải lắp đặt đầy đủ các trang thiết bị, yêu cầu về phòng cháy, cắt cử người giám sát, thực hiện đúng quy định.

Chính quyền, các đơn vị chức năng cũng cần thực hiện đúng, hết trách nhiệm việc giám sát, kiểm tra thường xuyên công tác phòng cháy, nhất là ở các tòa nhà có đông người sinh sống trên địa bàn. Mỗi người dân tự nâng cao ý thức, trách nhiệm của mình trong phòng cháy.

TPHCM có số lượng người lao động, học sinh, sinh viên tập trung về làm việc, học tập cao nên nhu cầu thuê nhà, chung cư để ở cũng rất lớn. Trong phóng sự kỳ sau, Truyền hình Công an nhân dân sẽ phản ánh thực trạng về những chung cư mini tại TPHCM ẩn sâu trong các hẻm nhỏ, có đông người lưu trú, không bảo đảm các quy định về phòng, chống cháy nổ nên tiềm ẩn nhiều rủi ro.