Từ lựa chọn nghề nghiệp đến trách nhiệm không cho phép lùi bước

Trong cuộc trao đổi thẳng thắn, đầy trăn trở với phóng viên, Thượng tá Lê Khắc Minh – Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04), Công an tỉnh Thanh Hóa kể lại hành trình gắn bó, những quyết định táo bạo và cả những ký ức đau đáu của người chỉ huy đã dành trọn tâm huyết cho cuộc chiến với "cái chết trắng".

Nhắc đến lý do gắn bó với công tác đấu tranh phòng chống ma túy, Thượng tá Lê Khắc Minh không nói nhiều về thành tích. Anh bắt đầu từ lựa chọn nghề nghiệp – một lựa chọn được hình thành rất sớm, ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Với anh, khi đã xác định con đường gắn bó với công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm không chỉ là nghề nghiệp, mà là sự lựa chọn mang tính trách nhiệm xã hội.

Từ những ngày đầu làm trinh sát hình sự, trực tiếp va chạm với mặt “nổi” của tội phạm, đến khi chuyển sang lĩnh vực ma túy – loại tội phạm "ẩn", tinh vi và đặc biệt nguy hiểm – anh càng nhận rõ gánh nặng trách nhiệm trên vai mình.

Từ thực tiễn công tác tại cơ sở, chứng kiến từng gia đình, từng dòng họ bị ma túy hủy hoại, Thượng tá Lê Khắc Minh nhận ra đó không chỉ là câu chuyện vi phạm pháp luật, mà là nỗi đau xã hội kéo dài qua nhiều thế hệ.

Chính những trăn trở ấy khiến người trinh sát hình sự ngày nào xác định phải thay đổi cách nhìn, cách làm nếu muốn tạo chuyển biến thực chất, bền vững trong công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn.

Cuộc chiến không đơn độc: Tư duy “đánh” ma túy từ gốc

Khác với tội phạm hình sự – nơi hành vi thường lộ diện sau khi vụ việc xảy ra – tội phạm ma túy là loại tội phạm "ẩn", tinh vi và liên tục biến đổi phương thức, thủ đoạn. Để đấu tranh hiệu quả, điều quan trọng nhất là sự thay đổi căn bản về tư duy đấu tranh; nhận diện đúng tội phạm và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Thực tiễn cho thấy, nếu lực lượng phòng, chống ma túy chỉ tập trung phá từng vụ án riêng lẻ thì sẽ luôn trong thế bị động, đơn độc và khó tạo chuyển biến bền vững trong khi nguồn cung, nguồn cầu vẫn tồn tại.

Qua nghiên cứu thực tiễn, lực lượng PCTP ma túy Công an tỉnh Thanh Hóa đã xác định có 5 tuyến thẩm lậu ma túy vào địa bàn: Từ Lào qua biên giới, từ các tỉnh phía Nam, phía Bắc, qua đường hàng không – đường bộ và qua tuyến biển. Từ đó, Thượng tá Lê Khắc Minh đã tham mưu xây dựng chiến lược phòng, chống ma túy với tư duy hệ thống, không để lực lượng chuyên trách rơi vào thế đơn độc và xây dựng thế trận phòng ngừa – đấu tranh nhiều tầng, nhiều lớp, tạo thành thế trận khép kín, từ đó chặn đánh từ sớm, từ xa và đánh đến tận gốc.

Một trong những dấu ấn lớn nhất là mô hình phòng tuyến ba lớp, được triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn tỉnh.

Lớp thứ nhất Chính biên: Phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an Lào, điều tra từ gốc nguồn ma túy, dựng tuyến, dựng chặng, nắm chắc đường đi của ma túy từ khu vực Tam giác vàng qua tỉnh Hủa Phăn (Lào) vào Việt Nam.

Lớp thứ hai Cận biên: Tập trung 16 xã, 49 bản giáp biên của Thanh Hóa, phối hợp Bộ đội Biên phòng, Hải quan tiến hành điều tra cơ bản từng xã, từng bản giáp biên, nhận diện đối tượng, từng điểm nóng mua bán, vận chuyển, sử dụng và nghiện ma túy, từ đó xây dựng kế hoạch đấu tranh sát thực tế.

Lớp thứ ba Nội địa: Tổng điều tra, quản lý chặt chẽ người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy, coi đây là “đích đến cuối cùng” của tội phạm ma túy.

Chính cách đánh “từ biên giới vào nội địa, từ phòng ngừa đến triệt phá” này đã tạo nên một thế trận vững chắc, từng bước bóp nghẹt các tuyến thẩm lậu ma túy  ngay từ sớm, từ xa, hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh điểm nóng.

Qua đó, năm 2021, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy Công an Thanh Hóa đã phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh Hủa Phăn (Lào), thiết lập đường dây nóng ba cấp, khảo sát tỉ mỉ từng cụm bản ngoại biên, triệt xóa hơn 700 ha cây thuốc phiện, rà soát hơn 6.000 người nghiện và đánh sập hàng loạt điểm nóng ma túy xuyên quốc gia.

Từ năm 2022 - 2025, 26 đoàn công tác đã phối hợp với phía Lào triệt xóa thêm 300 ha cây thuốc phiện, điều tra hơn 80 vụ án ma túy xuyên quốc gia, đánh sập nhiều đường dây lớn qua Thanh Hóa, bắt giữ hàng chục đối tượng, thu giữ hơn 30kg ma túy cùng nhiều vũ khí.

“Chuyên án chung” – cú đánh đồng loạt vào tội phạm ma túy

Không dừng lại ở đó, một sáng kiến hiệu quả khác được Thượng tá Lê Khắc Minh tham mưu triển khai: Chuyên án chung.

Khác với cách làm truyền thống, chuyên án chung là sự phối hợp đồng loạt của toàn bộ lực lượng Công an tỉnh – từ Cảnh sát ma túy, hình sự, giao thông, quản lý hành chính, công an cơ sở đến cả lực lượng an ninh. Chung lãnh đạo, chung lực lượng, chung địa bàn và đánh đồng loạt.

Với sự chỉ đạo thống nhất từ Giám đốc Công an tỉnh, các đợt cao điểm được triển khai đồng loạt, bao vây, khám xét hàng chục điểm trong cùng thời điểm, truy nguồn ma túy từ người sử dụng đến kẻ bán.

Chỉ trong 1–2 ngày cao điểm, lực lượng đã triệt phá gần 50 điểm sử dụng, tổ chức sử dụng ma túy, truy nguồn hàng trăm đối tượng liên quan.

Cách làm này tạo ra hiệu ứng “đánh nhanh, đánh mạnh, đánh trúng”, khiến tội phạm ma túy không kịp trở tay, tạo chuyển biến rõ nét trong giai đoạn 2020–2024.

Bản Tà Cóm – nỗi đau và sự thức tỉnh

Song song với đấu tranh quyết liệt, Thượng tá Lê Khắc Minh chọn cách phòng ngừa từ gốc, lấy quần chúng nhân dân làm điểm tựa.

Trong hàng trăm chuyên án, ký ức khiến Thượng tá Lê Khắc Minh day dứt nhất là chuyến công tác tại bản Tà Cóm (xã Trung Lý, huyện Mường Lát - cũ) – nơi anh chứng kiến bốn thế hệ trong một gia đình cùng sử dụng ma túy, coi ma túy như “thuốc”.

Thay vì áp đặt biện pháp cưỡng chế, anh chọn cách thay đổi nhận thức: đưa những người có uy tín trong bản đi tận mắt chứng kiến cơ sở cai nghiện; từ điều kiện sinh hoạt đến chính sách của Nhà nước để họ tự nhận thức về vận động bà con.

Kết quả là gần 50 bà con bản Tà Cóm tự nguyện đi cai nghiện. Từ một điểm nóng về ma túy, Tà Cóm dần trở thành “vùng xanh”, an ninh trật tự được giữ vững, nhận thức của người dân thay đổi căn bản.

Qua rà soát, đến nay Thanh Hóa không còn tụ điểm phức tạp về ma túy; 85% số xã đạt tiêu chí “xã an toàn ma túy”, trong đó 136 đơn vị cấp xã hiện không còn người nghiện hoặc sử dụng trái phép chất ma túy. Đó là kết quả của cách làm sáng tạo, quyết đoán bám sát thực tiễn, kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, vận động và biện pháp pháp luật.

Chuyên án sinh tử và mệnh lệnh trước đồng đội đã hy sinh

Đỉnh điểm của hiểm nguy là chuyên án truy bắt đối tượng dùng súng bắn hy sinh đồng chí Vi Văn Luân. Địa bàn không điện, không nước, không sóng liên lạc; đối tượng cố thủ trong rừng sâu, vũ trang đầy đủ.

Gần hai tháng nghiên cứu địa hình, tính từng đường đi, lối rút, phương án tiếp cận an toàn nhất để bắt sống đối tượng. Sau gần 40 giờ phục kích, khoảnh khắc khi đối tượng xuất hiện, phía sau xe đèo một đứa trẻ ba tuổi đã buộc người chỉ huy đánh án quyết định trong tích tắc: cứu cháu bé trước, khống chế đối tượng sau. Khi chuyên án khép lại, nhiều cán bộ chiến sĩ đã bật khóc – khóc vì căng thẳng được giải tỏa, vì đồng đội được bảo toàn và vì công lý được thực thi.

Trách nhiệm và vinh dự

Trong 5 năm từ (2020-2025), Phòng PC04 Công an tỉnh Thanh Hóa được đề nghị và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – một dấu mốc vinh quang và tự hào.

Theo Thượng tá Lê Khắc Minh, đó không phải là chiến công của riêng đơn vị, mà là kết quả của sự đổi mới tư duy, dám nghĩ – dám làm – dám chịu trách nhiệm, cùng sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị.

Nhìn lại chặng đường 5 năm, những kết quả nổi bật trong công tác phòng, chống tội phạm ma túy ở Thanh Hóa không chỉ là những con số chuyên án, mà còn là sự chuyển biến căn bản về tư duy, phương pháp và thế trận đấu tranh.

Trong đó, dấu ấn của Thượng tá Lê Khắc Minh thể hiện rõ ở bản lĩnh của người chỉ huy dám nghĩ khác, làm khác và chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Thanh Hóa được xây dựng, rèn luyện và phấn đấu trở thành đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc chiến với tội phạm ma túy luôn cam go và đầy hiểm nguy. Nhưng từ thực tiễn ở Thanh Hóa, có thể khẳng định: khi tư duy đúng, cách làm trúng và có sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và toàn dân, “tấm khiên” bảo vệ bình yên cuộc sống nhân dân sẽ ngày càng vững chắc.