Không khó để bắt gặp cảnh rác thải nhựa bị vứt tràn lan dọc các bãi biển ở Quảng Ngãi. Từ chai lọ, bao bì đến ống hút và túi nilon, đủ loại rác thải nhựa bị bỏ lại sau khi sử dụng, thay vì được phân loại, thu gom và xử lý đúng cách để tái chế. Theo thời gian, môi trường biển nơi đây đang dần biến thành một “bãi rác khổng lồ”, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái biển và sức khỏe con người.

Thực trạng này được người dân địa phương cảm nhận rất rõ. Bà Huỳnh Thị Liên, sống tại xã Tịnh Kỳ, TP Quảng Ngãi, cho biết: “Thấy vầy thì phải có ô nhiễm rồi. Môi trường phải ô nhiễm hơn hồi kia rồi.” Tình trạng ô nhiễm không chỉ giới hạn ở bãi biển mà còn lan rộng đến các con sông.

Ông Đỗ Thành Dự, ở thôn Định Tân, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn chia sẻ: “Trên sông này ô nhiễm lắm. Rác thì cũng không đáng kể chứ mà rác thải nhựa thì ảnh hưởng nặng lắm. Dưới sông giờ cũng đâu còn con cá nào đâu, ô nhiễm quá. Tôi dân ở đây thì thấy có người ý thức, có người không, đổ rác ra đây nhưng mà có nói được đâu.”

Theo thống kê, mỗi năm thế giới tạo ra khoảng 430 triệu tấn nhựa, trong đó hơn hai phần ba là đồ dùng một lần và phần lớn bị vứt bỏ, kết thúc hành trình trong đại dương. Riêng tại Việt Nam, mỗi năm phát sinh khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa, nhưng chỉ có khoảng 27% được tái chế. Số còn lại bị đốt hoặc chôn lấp, gây lãng phí tài nguyên và để lại hệ lụy lâu dài đối với môi trường và sức khỏe con người.

Trước thực trạng này, tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai nhiều giải pháp như xây dựng kế hoạch quản lý rác thải nhựa, áp dụng các mô hình giảm sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn còn hạn chế do nhận thức của cộng đồng chưa thay đổi nhiều, thói quen tiêu dùng chưa được điều chỉnh và hệ thống thu gom, xử lý còn nhiều bất cập.

Ông Đinh Trọng Thành, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ngãi, nhấn mạnh: “Cái quan trọng nhất là ý thức của người dân. Mà ý thức không chỉ ở một người mà cần cả cộng đồng cùng hành động. Chúng ta nên dần thay thế đồ nhựa bằng những sản phẩm thân thiện hơn, để giảm phát thải và hình thành thói quen sống bền vững. Vì hạt nhựa từ ta rơi ra môi trường, rồi lại quay về qua thực phẩm, qua cá, thịt, và đi vào cơ thể con người – đây là những tác hại rất lớn.”

Thực tế, những buổi ra quân dọn dẹp chỉ giải quyết phần ngọn của vấn đề. Để thật sự đẩy lùi ô nhiễm rác thải nhựa, cần sự chung tay của cả xã hội – từ chính quyền, doanh nghiệp đến từng người dân. Chỉ khi mỗi người thay đổi hành vi tiêu dùng, ưu tiên sản phẩm thân thiện với môi trường, cuộc chiến chống rác thải nhựa mới có hy vọng đi đến hồi kết. Nếu không, chính chúng ta sẽ là những người đầu tiên gánh chịu hậu quả từ thói quen sống thiếu bền vững ấy.