Chiến tranh đã lùi xa, đất nước đã bước sang một trang mới của hòa bình và phát triển. Thế nhưng, vẫn còn đó những nỗi đau âm ỉ kéo dài qua từng thế hệ – khi hàng trăm nghìn liệt sĩ đã ngã xuống vì Tổ quốc, nhưng đến hôm nay, tên tuổi và quê hương của họ vẫn đang nằm lại trong im lặng, dưới những tấm bia vô danh.

Trên mạng xã hội, không ít người đã bày tỏ sự xót xa khi biết rằng vẫn còn gần nửa triệu liệt sĩ chưa thể gọi tên. Những dòng bình luận giản dị mà nhói lòng:

“Không ít bà mẹ đã ra đi trong nỗi mong chờ mỏi mòn, không biết con mình nằm ở nơi đâu.”

“Gia đình tôi có hai liệt sĩ, ông chú và ông cậu, đến giờ vẫn chưa biết phần mộ ở đâu. Bao nhiêu năm qua, gia đình vẫn giữ một niềm hy vọng mỏng manh rằng sẽ có ngày họ được trở về, có tên, có tuổi, có một nơi để con cháu thắp nén nhang đúng nghĩa.”

“Cầu mong một ngày không xa, tất cả các anh sẽ được trở về đúng với tên mình, quê mình, gia đình mình.”

Đó là khoảng trống không gì bù đắp, là sự day dứt của lịch sử, và cũng là món nợ thiêng liêng của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Nhưng giờ đây, với sự phát triển của khoa học, một cánh cửa hy vọng đã mở ra.

Từ Đề án 06 và sự hỗ trợ của ngành công an, ngân hàng Gen ADN quốc gia đã được hình thành và triển khai. Sau một năm thực hiện, dự án đã thu nhận hơn 51.000 mẫu ADN từ thân nhân, qua đó giúp xác minh được danh tính của 16 liệt sĩ – những con số còn khiêm tốn, nhưng lại là những tia sáng đầu tiên, mang theo niềm tin và kỳ vọng của hàng trăm nghìn gia đình trên khắp cả nước.

Chỉ vài giờ sau khi thông tin được chia sẻ trên báo chí và mạng xã hội, hàng chục nghìn lượt tương tác đã bùng nổ. Dưới mỗi bài viết là một không khí rưng rưng, là sự xúc động, là những giọt nước mắt không thể cầm.

“Mỗi trường hợp thành công là một cuộc hội ngộ thiêng liêng sau hàng chục năm chia cách.”

“Cảm ơn các chiến sĩ công an đã giúp những người đã ngã xuống được trở về với gia đình.”

“Đọc tin một gia đình tìm được mộ cha sau gần 50 năm, tôi rơi nước mắt. Đó là điều kỳ diệu!”

“Dự án quá nhân văn. Hy vọng sẽ còn nhiều cuộc đoàn tụ nữa!”

Mỗi dòng tên được xác nhận. Mỗi phần mộ tìm lại được người thân. Mỗi người mẹ, người vợ, người con được đặt tay lên bia mộ và thì thầm hai tiếng “đã tìm thấy” – đó không chỉ là hạnh phúc của riêng một gia đình, mà còn là lòng biết ơn lan tỏa trong hàng triệu con tim.

“Tìm được cha rồi mẹ ơi. 46 năm chờ đợi, cuối cùng mẹ con tôi cũng được ôm mộ cha.”

“Tôi không quen biết, nhưng khi thấy chị ôm tấm bia có tên cha mình, tôi cũng khóc như người nhà vậy.”

“Ước gì ông tôi cũng được tìm thấy… Tôi mừng cho những gia đình đã tìm lại được cha, được anh, được người thân của họ.”

“Một dân tộc biết nhớ ơn người đã khuất là một dân tộc mạnh mẽ. Tự hào là người Việt Nam!”

Từ Bắc vào Nam, từ miền xuôi đến vùng cao, những thông báo xác định danh tính liệt sĩ qua dữ liệu ADN như những ngọn lửa ấm, sưởi ấm bao trái tim từng khắc khoải đợi chờ. Thủ tướng đã nói: “Khó mấy cũng phải làm, và làm bằng cả trái tim.” Lời ấy như nói thay cho hàng ngàn, hàng vạn gia đình. Vì sao phải đi tìm? Vì sự trọn vẹn. Vì lòng biết ơn. Để không ai bị lãng quên.

Đất nước này lớn lên từ máu xương. Và mỗi người đang sống hôm nay đều nợ một lời tri ân với người đã khuất. Một sợi tóc, một chút móng tay được gửi đi hôm nay – biết đâu sẽ mở ra một cuộc đoàn tụ lớn vào ngày mai.

Ngày 27/7 – ngày tri ân những anh hùng liệt sĩ – được nhắc lại hằng năm, để chúng ta thêm trân trọng hòa bình, để không quên những người đã hy sinh cho sự sống của hôm nay. Và để mỗi ngôi mộ liệt sĩ không còn vô danh – mà trở về đúng với tên mình, quê mình, gia đình mình.