Lá chắn nào cho trẻ em trên không gian mạng?

Từ chơi game trực tuyến, sử dụng mạng xã hội, xem video giải trí đến học tập online, trẻ em hay các thanh thiếu niên ngày nay dành ngày càng nhiều thời gian trên internet. Song song với những tiện ích mang lại, môi trường mạng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro như lộ lọt thông tin cá nhân, bị lừa đảo, bắt nạt trên mạng, tiếp cận nội dung độc hại, thậm chí trở thành nạn nhân của các hành vi xâm hại.

Chỉ một cuộc gọi qua mạng, một lời mời kết bạn hay một cú nhấp chuột tưởng như vô hại cũng có thể trở thành điểm bắt đầu của những nguy cơ khó lường. Khi trẻ em, thanh thiếu niên ngày càng gắn bó với thế giới số, những cạm bẫy trên không gian mạng cũng trở nên tinh vi hơn. Vậy làm thế nào để bảo vệ con trẻ trước lừa đảo, dụ dỗ, xâm hại trên môi trường trực tuyến?

Nghe theo lời thao túng của các đối tượng giả danh công an trên mạng, một thanh thiếu niên sinh năm 2007 đã về nhà lấy của gia đình hơn 100 triệu đồng và 2 cây vàng. Sau đó, tắt liên lạc, tự giam mình trong một nhà nghỉ trên địa bàn phường Hoàn Kiếm, Hà Nội. May mắn, sau 3 ngày bị các đối tượng lừa đảo khống chế, em được Công an phường Phương Liệt và gia đình giải cứu thành công.

Điểm chung trong nhiều vụ lừa đảo trực tuyến hiện nay, đặc biệt với nhóm đối tượng là học sinh, sinh viên, không nằm ở những thủ đoạn công nghệ quá tinh vi mà chủ yếu đến từ khả năng đánh vào tâm lý, tạo sự hoang mang và mất bình tĩnh cho nạn nhân. Các đối tượng thường dựng lên những kịch bản nghiêm trọng như “liên quan đến vụ án”, “đang bị điều tra”, “cần xác minh khẩn cấp”… nhằm tạo áp lực, khiến các em rơi vào trạng thái lo sợ, không kịp kiểm chứng thông tin và tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, thầy cô.

Không gian mạng mở ra cơ hội học tập, kết nối và sáng tạo cho thế hệ trẻ. Nhưng cùng với đó là những nguy cơ luôn rình rập. Trang bị kỹ năng nhận diện lừa đảo không chỉ là bảo vệ tài sản, mà còn là bảo vệ sự an toàn, tâm lý và tương lai của mỗi học sinh, sinh viên trong thời đại số.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không đồng nghĩa với việc tách các em khỏi công nghệ. Bởi Internet vẫn là một phần tất yếu trong học tập, giao tiếp và phát triển của thế hệ trẻ hôm nay. Điều quan trọng là giúp các em hình thành khả năng tự bảo vệ: biết lựa chọn thông tin, nhận diện nguy cơ, hiểu được những hành vi nào là bất thường và quan trọng nhất là biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Bên cạnh các giải pháp từ cơ quan quản lý, nhà trường, thì sự đồng hành của gia đình, nhà trường và cả cộng đồng đóng vai trò đặc biệt quan trọng.