Khi những giải pháp chủ yếu được triển khai trong thời gian qua như tuyên truyền, vận động, cảnh báo, phát quang quanh đường ngang để tạo tầm nhìn… chưa thực sự phát huy hiệu quả, có lẽ đã đến lúc chúng ta cần có những giải pháp mạnh tay hơn.

Chỉ trong vòng 5 ngày, từ 5 đến 9/4, đã xảy ra 4 vụ việc tài xế ô tô cố tình đâm hỏng gác chắn tự động tại các điểm giao cắt đường sắt, bất chấp các tín hiệu cảnh báo đang hoạt động như đèn đỏ nhấp nháy, chuông báo kêu và gác chắn đã được hạ xuống. Những hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng quy định giao thông, mà còn đặt cả chính người điều khiển phương tiện và hành khách trên tàu vào tình huống nguy hiểm đến tính mạng.

Chuyên gia giao thông TS. Khương Kim Tạo nhận định, đây là biểu hiện của sự cẩu thả, coi thường pháp luật của một bộ phận tài xế. Theo ông, cần xử lý nghiêm minh để răn đe và đảm bảo an toàn cho hệ thống đường sắt, trong bối cảnh tai nạn giao thông đường sắt có chiều hướng diễn biến phức tạp thời gian gần đây.

Mức xử phạt hiện hành đối với hành vi vi phạm an toàn đường sắt, như cố tình vượt qua khi có tín hiệu cảnh báo, là từ 10 đến 12 triệu đồng. Tuy nhiên, thực tế từ các vụ việc gần đây cho thấy mức xử phạt này vẫn chưa đủ sức răn đe. Chỉ riêng trong quý I năm 2025, đã ghi nhận 116 vụ cố tình vượt đường ngang – một con số đáng báo động.

Luật sư Bùi Thị Mai thuộc Công ty Luật Dragon, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho rằng, cần nghiên cứu nâng mức chế tài xử phạt hành chính, đồng thời, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cần kiên quyết xử lý hình sự để tạo tính răn đe cao. Tuy nhiên, theo bà, việc xử lý pháp lý chỉ là một phần, quan trọng hơn vẫn là tăng cường tuyên truyền, giáo dục người dân về các nguy cơ và quy định liên quan đến an toàn giao thông đường sắt.

Về giải pháp lâu dài, theo các chuyên gia, việc xóa bỏ hoàn toàn các điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt là phương án triệt để nhất. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, nhất là trong các khu vực đô thị, nơi cần tính toán đưa đường sắt quốc gia lên cao hoặc xuống ngầm để chuyển đổi thành đường sắt đô thị. Trong khi chờ đợi những thay đổi mang tính hệ thống, trước mắt vẫn cần các giải pháp khả thi hơn như xây dựng rào chắn cứng, làm đường gom, hạn chế tối đa lối mở và chỉ cho phép phương tiện đi qua tại những điểm có kiểm soát.

TS. Khương Kim Tạo cũng nhấn mạnh, kinh nghiệm của nhiều nước cho thấy, việc rào chắn toàn tuyến đường sắt là một biện pháp hiệu quả như đối với đường cao tốc. Tuy nhiên, trong điều kiện đô thị, cần áp dụng linh hoạt – có rào chắn, có đường gom và chỉ để phương tiện vượt qua ở những điểm có kiểm soát nghiêm ngặt, kết hợp tàu chạy chậm tại các vị trí này nhằm đảm bảo an toàn tối đa.