Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý với dự thảo Nghị định quy định phí bảo vệ môi trường đối với khí thải nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường của các tổ chức, cá nhân xả thải gây ô nhiễm môi trường không khí và của toàn xã hội.

Theo Bộ này, hiện nay, chất lượng môi trường không khí tại các thành phố lớn, một số khu công nghiệp, làng nghề ở nước ta đang ngày càng suy giảm, tác hại nghiêm trọng đến sức khoẻ cộng đồng, thiệt hại cho nền kinh tế, đe dọa tới môi trường. Một trong những nguyên nhân của tình trạng này là do hoạt động xả khí thải của các cơ sở xả thải và phương tiện giao thông vận tải.

Ngay sau khi được đưa ra lấy ý kiến, chính sách mới này ngay lập tức nhận được sự quan tâm của đông đảo cộng đồng mạng.

Hiện nay, cả nước có khoảng 5,1 triệu xe ô tô và số lượng lớn xe máy đang lưu hành… Bên cạnh đó là hàng chục khu tổ hợp, liên hợp trong đó tập trung nhiều dự án, loại hình sản xuất bauxite, gang thép, lọc hóa dầu, trung tâm điện lực; gần 120.000 cơ sở sản xuất công nghiệp; khoảng 110.000 doanh nghiệp xây dựng…. Các cơ sở này phát sinh khối lượng lớn khí thải công nghiệp, bụi thải đang tác động xấu đến môi trường.

Trước tình trạng ô nhiễm không khí trầm trọng đặc biệt là tại các thành phố lớn như hiện nay, nhiều cư dân mạng đồng tình với đề xuất thu phí bảo vệ môi trường với khí thải. Và cho rằng đây là việc làm hết sức cần thiết để các cá nhân, tổ chức ý thức đầy đủ về trách nhiệm của mình trong vấn đề bảo vệ môi trường không khí…

Theo Bộ Tài chính, trước mắt, Bộ này đề nghị Chính phủ chỉ quy định với các đơn vị như sản xuất gang thép, luyện kim, than cốc, hóa chất vô cơ cơ bản, phân bón vô cơ và hợp chất nitơ, lọc hóa dầu, nhiệt điện, xi măng phải nộp phí này.

Về mức phí, Bộ Tài chính trình Chính phủ quy định xây dựng mức phí gồm 2 phần. Thứ nhất là phí cố định thu đối với mọi cơ sở xả khí thải là 3 triệu đồng/năm. Thứ hai là phí biến đổi được thu bổ sung đối với 4 chất gây ô nhiễm môi trường có trong khí thải với mức thu từ 500 - 800 đồng/tấn đối với từng chất.

Bên cạnh những ý kiến đồng tình thì còn không ít băn khoăn xung quanh đề xuất này. Trước tiên, đó là lo lắng, liệu thới gian tới việc thu phí có áp dụng với các phương tiện giao thông không, như vậy liệu có phí chồng phí? Hay việc thu thêm phí sẽ được dùng cho việc bảo vệ môi trường, xử lý khí thải như thế nào?

Về tác động đến ngân sách, Bộ Tài chính tính toán khoản thu mới nếu được thực hiện sẽ giúp tăng thu 1.200 tỷ đồng một năm. Số tiền này góp phần khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường không khí tại địa phương nơi có nguồn thải.

Hiện nay, chúng ta đã triển khai thu thuế BVMT đối với 8 nhóm sản phẩm như xăng, dầu, mỡ, nhờn; than đá; túi ni lông… Ngoài ra còn có một số phí BVMT như phí đối với nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt, chất thải rắn, khai thác khoáng sản… Người dân cũng đang phải nộp nhiều loại phí vệ sinh môi trường khác nhau.

Một số ý kiến của cư dân mạng cho rằng, việc thu các loại thuế phí bảo vệ môi trường trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay là cần thiết, song cần tính toán lộ trình phù hợp… Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay, khi doanh nghiệp và người dân đều đang gặp phải không ít khó khăn.

Việc nghiên cứu, xây dựng Nghị định phí bảo vệ môi trường đối với khí thải là cần thiết, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và Chính phủ, kiện toàn hệ thống pháp luật phí, phù hợp với đòi hỏi từ thực tiễn và nhằm từng bước nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của tổ chức, cá nhân xả thải và toàn xã hội. Tuy nhiên, trước băn khoăn của các chuyên gia và người dân, có lẽ cơ quan soạn thảo cần phải có thông tin rõ ràng hơn, đánh giá cụ thể về tác động của các khoản thu hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường.