Sau 5 năm thực hiện, Chương trình GDPT 2018 đạt được nhiều thành công quan trọng, gợi mở hướng điều chỉnh đạt hiệu quả cao hơn trong tương lai.
5 thành công nổi bật
Trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc gia “Thực trạng và giải pháp thực hiện Chương trình GDPT cấp tiểu học” đang diễn ra tại TP Huế ngày 23/8, trao đổi với PV Báo Giáo dục và Thời đại, GS.TS khoa học Đỗ Đức Thái (Thư ký Hội đồng Giáo sư Nhà nước ngành Toán học, Trưởng Khoa Toán – Tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Chủ biên môn Toán, Chương trình GDPT 2018) nhấn mạnh: “Chương trình GDPT 2018 được ban hành để thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, với 10 điểm đổi mới trọng tâm từ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học đến vai trò của giáo viên, học sinh, phụ huynh, nhà trường và cơ sở vật chất.
Điểm nổi bật thứ nhất, lần đầu tiên Việt Nam có một chương trình quốc gia thống nhất - văn bản pháp quy duy nhất điều hành toàn bộ nền giáo dục. Nếu trước đây sách giáo khoa (SGK) được coi như “pháp lệnh”, quyết định cách dạy, cách học và kiểm tra, thì nay SGK chỉ đóng vai trò tài liệu tham khảo. Chính sự thay đổi này đã giải phóng giáo dục khỏi sự lệ thuộc vào SGK, mở ra mô hình giáo dục mới.
Thứ hai, chương trình xác lập nguyên lý giáo dục mới: Chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực. Học sinh không chỉ “biết” mà phải “làm được”, có khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
GS.TS Đỗ Đức Thái cho rằng, giáo dục hiện nay đã chuyển trọng tâm từ “học gì” sang “làm được gì”. Bên cạnh kiến thức và kỹ năng, học sinh cần hình thành năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn - yếu tố nền tảng để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi số và công nghiệp hóa của đất nước.
Thứ ba, chương trình học được thiết kế chi tiết với chuẩn đầu ra và phương pháp cụ thể, giúp hoạt động dạy - học không còn khái quát, trừu tượng mà có lộ trình rõ ràng. Các công văn chỉ đạo từ Bộ GD-ĐT như Công văn số 2345/BGDĐT-GDTH (2021) và Công văn số 1315/BGDĐT-GDTH (2020) nhấn mạnh sự cần thiết của việc lập kế hoạch dạy học bài bản và tổ chức hoạt động giảng dạy một cách sáng tạo. Nhà trường và giáo viên cũng được trao quyền chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp thực tiễn, trên cơ sở vẫn bảo đảm mục tiêu và yêu cầu của chương trình giáo dục.
Thành tựu thứ tư là nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học, giúp giáo dục ngày càng đi vào trọng tâm và thực chất, dưới sự định hướng của Chương trình GDPT 2018. Việc đổi mới đã trở thành yêu cầu cốt lõi: Giáo viên được khuyến khích sáng tạo, linh hoạt theo từng lớp, từng học sinh. Giáo dục lấy học sinh làm trung tâm, coi việc hình thành phẩm chất, năng lực và nhu cầu học tập của các em là định hướng để xây dựng nội dung, phương pháp và đánh giá.
“Đổi mới phương pháp vốn là nhu cầu tự thân, chương trình quán triệt thành tiêu điểm cải cách: Tổ chức hoạt động học, tăng thực hành - vận dụng, hướng tới năng lực chuyên biệt của học sinh chứ không chỉ giảng - chép”, GS.TS Đỗ Đức Thái cho hay.
Cuối cùng, Chương trình GDPT 2018 với tính mở mang đến không gian sáng tạo cho cả giáo viên và tác giả sách giáo khoa. Giáo viên có thể tự thiết kế bài dạy, trong khi nội dung sách giáo khoa được cập nhật linh hoạt, tận dụng những thành tựu mới nhất của khoa học và công nghệ. Mô hình sinh hoạt chuyên môn theo mô hình nghiên cứu bài học được xem là phương thức hiệu quả để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực giảng dạy và tổ chức dạy học theo chuẩn đầu ra.
Sách giáo khoa và câu chuyện xã hội hóa giáo dục
Theo quan điểm của chuyên gia, giáo dục cần linh hoạt, để phụ huynh có thể lựa chọn loại sách phù hợp với điều kiện và nhu cầu của con em mình. Đồng thời, Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo rằng không học sinh nào bị bỏ lại phía sau.
Trong bối cảnh ngân sách hạn chế, xã hội hóa giáo dục được xem là xu hướng tất yếu, không mâu thuẫn với công bằng xã hội mà trái lại góp phần huy động nguồn lực hỗ trợ vùng khó khăn. Thực tế đã có nhiều doanh nghiệp, tổ chức tặng SGK, học bổng cho học sinh miền núi, vùng sâu, vùng xa, góp phần bảo đảm quyền học tập cho trẻ em nghèo.
GS.TS Đỗ Đức Thái chia sẻ một câu chuyện ở xã A Ngo (tỉnh Quảng Trị): “Doanh nghiệp VEPIC đã tặng trường Tiểu học & THCS A Ngo 140 bộ sách giáo khoa mới cho học sinh lớp 1. Thầy trò rất nâng niu, bọc nilon cẩn thận để dùng nhiều năm. Khi trận lũ bất ngờ cuốn trôi phần lớn sách vở, thầy trò bật khóc vì xót xa. Nhờ sự quan tâm của Bộ GD&ĐT và sự chung tay của các đơn vị giáo dục, các em tiếp tục được hỗ trợ sách mới, thầy trò hết sức phấn khởi. Câu chuyện cho thấy xã hội hóa đúng cách có thể giúp duy trì cơ hội học tập cho học sinh nghèo”.
Theo ông, nguyên tắc đặt ra là: Một bộ phận tiên tiến, có điều kiện thuận lợi phải đi trước để đưa đất nước phát triển, từ đó mới có khả năng kéo các nhóm yếu thế cùng tiến lên. Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm an sinh, nhưng rất cần sự chung tay của toàn xã hội để giáo dục vừa công bằng, vừa hội nhập, vừa bắt kịp yêu cầu phát triển.
Sau 5 năm triển khai, Chương trình GDPT 2018 đã mở ra hướng đi mới cho giáo dục Việt Nam: Thống nhất về chương trình, nhấn mạnh phát triển năng lực và phẩm chất học sinh, đồng thời khuyến khích sáng tạo trong dạy và học. Những thành tựu khởi đầu của chương trình mới khẳng định rằng đổi mới giáo dục không chỉ là sách giáo khoa hay phương pháp dạy, mà là tạo cơ hội công bằng và nâng cao chất lượng cho mọi học sinh, đặt nền móng vững chắc cho tương lai.
(ANTV) - Sáng ngày 26/2, chủ trì Lễ phát động “Tết trồng cây năm 2026 - Vì một Việt Nam xanh” của Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an nêu rõ, kể từ Tết Nguyên đán Canh Tý năm 1960 - Tết đầu tiên nhân dân ta hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến nay, Tết trồng cây đã trở thành phong trào quần chúng sâu rộng, nét đẹp văn hóa truyền thống của Việt Nam mỗi dịp xuân về.
(ANTV) - Theo báo cáo mới nhất của Liên hợp quốc, tình hình nhân đạo tại Somalia đang xấu đi nghiêm trọng khi khoảng 6,5 triệu người, tương đương gần 1/3 dân số, rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực ở mức khủng hoảng. Hạn hán kéo dài, xung đột và thiếu hụt nguồn tài trợ quốc tế đang đẩy hàng triệu gia đình, đặc biệt là trẻ em, vào nguy cơ suy dinh dưỡng và đói nghèo ngày càng trầm trọng.
(ANTV) - Hôm nay, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an cùng đoàn công tác của Bộ Công an cũng đã thăm và chúc Tết Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Hưng Yên.
(ANTV) - Mỗi dịp đầu xuân, khi các lễ hội truyền thống diễn ra sôi động, lượng du khách đổ về các điểm tâm linh trên cả nước tăng cao. Cùng với đó, hoạt động vận tải hành khách đường thủy cũng trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Trước yêu cầu đảm bảo an toàn cho người dân và du khách, các lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) cùng các cơ quan chức năng đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt.
(ANTV) -Những tranh chấp về phí quản lý vận hành, quỹ bảo trì chung cư thời gian qua luôn là điểm nóng tại nhiều tòa nhà ở Hà Nội. Không ít vụ việc kéo dài nhiều năm, vượt cấp, gây bức xúc cho cư dân. Nhưng hiện đã có một thay đổi đáng chú ý bởi theo Quyết định số 25 sửa đổi, bổ sung của UBND TP Hà Nội: UBND cấp xã, phường sẽ trực tiếp giải quyết các tranh chấp về kinh phí quản lý vận hành và quỹ bảo trì đối với nhà chung cư không thuộc tài sản công.
(ANTV) - Đặc khu Lý Sơn đang phát triển mạnh về du lịch, từng bước trở thành Trung tâm du lịch biển, đảo, tuy nhiên, nhiều năm qua, việc để tồn tại tình trạng đổ phế thải, xà bần tràn lan không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn làm xấu Lý Sơn trong mắt du khách. Để giải quyết căn cơ vấn nạn này, UBND đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đã cho lắp đặt hàng loạt các camera giám sát, xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm.
(ANTV) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai trên phạm vi cả nước.
(ANTV) - Hưởng ứng lời dạy của Bác Hồ: 'Mùa xuân là Tết trồng cây, làm cho đất nước càng ngày càng xuân', sau lễ phát động đầy khí thế của Bộ Công an, công an các đơn vị, địa phương trên toàn quốc cũng đã rộn ràng tổ chức ngày hội trồng cây đầu năm. Đây không chỉ là hoạt động cải thiện môi trường sinh thái, mà còn là cam kết của mỗi cán bộ, chiến sĩ và người dân trong việc xây dựng một Việt Nam xanh và bền vững.
(ANTV) - Giữ vững an ninh trật tự ngay từ cơ sở, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân là mục tiêu xuyên suốt mà lực lượng Công an cấp xã trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đang hướng tới. Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và gần dân, nhiều đơn vị đã tạo được chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân.
(ANTV) - Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ áp dụng chính sách cấp phép thuận lợi cho các đơn xin tái xuất khẩu dầu mỏ có nguồn gốc từ Venezuela sang Cuba.
