Quy hoạch đô thị trước biến đổi khí hậu

Đô thị 15 phút có nghĩa là mọi thứ chúng ta cần – nơi làm việc, cửa hàng, công viên, trường học – đều nằm trong khoảng cách 15 phút đi bộ hoặc đạp xe. Paris của Pháp, một trong những thành phố đi tiên phong với mô hình phát triển đô thị này. Đây được xem là một cách tiếp cận mới đang thịnh hành trong quy hoạch và phát triển đô thị. Cách tiếp cận này cũng có thể giúp Việt Nam tìm được những giải pháp cho bài toán đô thị hết sức hóc búa. 

Trong nhiều năm qua, một trong những yếu tố chính giúp Paris giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm, cải thiện sức khỏe người dân là nhờ xe đạp. Một cuộc khảo sát mới đây cho thấy số người đi xe đạp trên đường phố Paris tăng hơn 50% trong thời gian qua.

Paris đang có kế hoạch tăng cường hơn nữa các làn đường dành riêng cho xe đạp. Đây cũng là yếu tổ quan trọng trong kế hoạch cho một “Paris, 15 phút”, không chỉ tạo ra thủ đô xe đạp và còn tạo ra các khu dân cư nơi mọi nhu cầu thiết yếu của cư dân đều có thể dễ dàng tiếp cận trong vòng 15 phút đi xe đạp hoặc đi bộ.

Thị trưởng Paris, bà Anne Hidalgo đã đưa ra lộ trình cắt giảm lượng ô tô trong thành phố. Đến năm 2024, tất cả đường phố phải có làn dành riêng cho xe đạp cũng như loại bỏ 60 nghìn chỗ đậu ô tô trên phố, thay thế vào đó là không gian xanh, khu giải trí, công viên. Chính quyền địa phương tạo điều kiện cho trẻ em đi bộ đến trường an toàn nhất, tham gia các hoạt động thể chất.

Năm 2024 khi Paris đăng cai tổ chức Thế vận hội Olympic và paralimpic, nhiều ý kiến cho rằng mô hình thành phố 15p sẽ giúp nơi này ghi điểm nhiều hơn trong mắt bạn bè quốc tế.

Tại khu vực châu Á, Singapore cũng có phiên bản đô thị 15p của riêng mình.

Mỗi ngày cô Karmen See mất chưa đầy 10p để dắt 2 con mình đi bộ đến trường. Trường học của 2 bé đều gần nhà. Không những vậy xung quanh khu vực sống của cô còn có đầy đủ tiện nghi từ bệnh viên, siêu thị, thư viện…tất cả đều trong phạm vi 10 phút đi bộ.

Singapore đang tăng tốc triển khai xây dựng các tuyến tàu điện cao tốc, tăng cường các giải pháp di chuyển công cộng để cắt giảm thời gian di chuyển từ trung tâm đến các khu vực khác.

Các tuyến đường dành riêng cho xe đạp cũng được tăng cường, dự kiến đạt 13000 km vào thập kỉ tiếp theo. Tất cả nhằm mục đích cắt giảm lượng khí thải carbon ra môi trường.

Ngoài Paris, Singapore trên thế giới còn nhiều đô thị khác áp dụng mô hình này. Melbourne (Australia) đang thử nghiệm mô hình "hàng xóm 20 phút". Thành phố Milan (Italy) cũng đang thử nghiệm "đô thị 15 phút" ở khu vực Lazzaretto.

Thay đổi diện mạo cả một đô thị, thói quen sinh hoạt của toàn bộ dân cư chắc chắn không dễ, nhưng các thành phố 15p trên thế giới đều đang triển khai nhiều bước để hoàn thiện dần. Những lợi ích của mô hình này là vô vàn, bao gồm giảm chi phí đi lại, tăng năng suất và cho phép mọi người dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, tận hưởng cuộc sống, quan trọng nhất là góp phần bảo vệ môi trường.