(ANTV) - Học sinh phổ thông cả nước đã tựu trường, chuẩn bị bước vào năm học mới. Tuy nhiên, phụ huynh vẫn chạy đôn chạy đáo tìm kiếm, chọn lựa từng quyển trong các bộ sách giáo khoa khác nhau. Vấn đề một hay nhiều bộ sách giáo khoa vẫn đang được dư luận đặt ra với nhiều ý kiến trái chiều, nhưng tựu trung vẫn làm sao đảm bảo được mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Bao cấp là cơ chế ở một giai đoạn nhất định. Ở đó có nền kinh tế tập trung, Nhà nước cung cấp mọi nhu cầu về đời sống con người theo một cơ chế phân phối. Ngược lại là cơ chế thị trường, xã hội chấp nhận đồng thời nhiều thành phần kinh tế. Tuy nhiên, thực tế ở một số lĩnh vực, khái niệm “bao cấp” ngày nay được dùng để chỉ sự bao biện, làm thay, không phát huy năng lực bản thân con người và của từng địa phương. Nhận thức và cơ chế phát hành sách giáo khoa (SGK) hiện nay là một thực tế minh họa khá sinh động về tư tưởng bao cấp ấy.
Tôi còn nhớ vào năm 1962-1963, bản thân thi đậu vào lớp đệ thất trường công lập của tỉnh (lớp 6 bây giờ). Công việc đầu tiên của cậu bé 11 tuổi từ huyện lên tỉnh chuẩn bị học liệu cho mình là đi mua SGK. Câu chuyện tưởng đâu là phức tạp, nhưng thực tế đã diễn ra rất nhẹ nhàng, trở thành một kỷ niệm đẹp của thời thơ ấu khi được tự tay chọn mua quyển sách mình sử dụng tại một cửa hiệu sách lớn mà từ trước đến giờ chưa có dịp đặt chân vào.
Có người hỏi tôi căn cứ vào đâu mà cậu bé 11 tuổi chọn được sách học, câu trả lời của tôi lúc bấy giờ là căn cứ vào sách thầy cô đang sử dụng để dạy mình và căn cứ vào cách trình bày diễn đạt dễ hiểu của sách. Và, có lẽ là nhờ vào suy nghĩ giản đơn, cụ thể và rõ ràng của mình và của xã hội.
Sự phức tạp, có nhiều ý kiến khác nhau về SGK hiện nay, theo tôi là vì nhận thức chưa nắm rõ sự khác biệt giữa quan niệm cũ - mới đang trong quá trình chuyển đổi từ quan niệm SGK là pháp lệnh sang quan niệm SGK là tài liệu học tập, tham khảo. Chủ trương đổi mới từ một bộ SGK sang nhiều bộ sách cũng là vấn đề cần phải được quán triệt, thấm nhuần trong các tầng lớp xã hội và giữa các thế hệ phụ huynh, học sinh về mục đích, ý nghĩa và phương thức triển khai.
Cơ chế phát hành SGK cũng đang thay đổi từ bao cấp, phân phối sang phát hành theo cơ chế thị trường. Đổi mới chương trình dẫn đến tất yếu phải biên soạn và phát hành SGK mới cũng là một vấn đề khiến nhiều người không hài lòng vì thay đổi sách quá nhiều lần; trong khi quá khứ thì anh chị em trong gia đình truyền cho nhau sử dụng mà không cần phải mua sách mới hàng năm.
Những vấn đề nêu trên là một trong những yếu tố cơ bản của công cuộc đổi mới giáo dục nước nhà theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế), nhưng chúng ta chưa tạo điều kiện đủ để xã hội chia sẻ, đồng tình.
Trong khi đó, chúng ta lại tập trung quá nhiều vào việc tập huấn để giáo viên chọn sách và tham mưu cho các cấp chính quyền ra quyết định chọn sách thay cho học sinh. Đây là cách làm gián tiếp đã giới hạn năng lực chuyên môn cũng như trách nhiệm của giáo viên, và đặc biệt là đã tước đi quyền được lựa chọn sách của học sinh.
Việc để học sinh chọn sách là một việc làm đúng với tinh thần nghị quyết của Quốc hội cho phép phát hành đồng thời nhiều bộ SGK; đúng với quan điểm SGK chỉ là tài liệu tham khảo, không phải là pháp lệnh; và quan trọng nhất là làm cho học sinh thích thú học tập, thể hiện sự trưởng thành trong quá trình học tập của mình. Hơn nữa, SGK được phát hành đều là những bộ sách do cơ quan thẩm quyền của Bộ GD-ĐT thẩm định.
Đây là bộ lọc quan trọng để đảm bảo về tính chính trị, đạo đức, văn hóa và học thuật của từng quyển sách được phép in ấn. Với nhận thức như vậy, chúng ta không cần phải lo sợ việc học sinh chọn sách sai lầm. Đây là cách làm tốt nhất để góp phần giải quyết tư tưởng bao cấp trong nhà trường một cách tích cực.
Đổi mới giáo dục nước nhà theo hướng phát triển năng lực cho người học thì việc giao quyền chủ động cho học sinh trong quá trình chọn lựa học liệu của mình là một việc làm phù hợp. Bên cạnh việc tự chọn sách cho học sinh thì quá trình tổ chức giáo dục trong nhà trường ở nhiều lĩnh vực khác cũng cần được vận dụng quan điểm này để phát triển tốt nhất tinh thần tự học, chủ động, sáng tạo của học sinh thay cho việc bao biện làm thay của thầy, cô giáo.
Nhưng chúng ta biết rằng, việc bao biện làm thay dễ hơn là hướng dẫn, tổ chức cho học sinh chủ động và tự lực học tập rất nhiều, đòi hỏi mỗi thầy, cô giáo phải quán triệt tinh thần đổi mới ấy trong suy nghĩ và trong từng hành động của mình. Năm học mới 2023-2024 đã bắt đầu, chúng ta hy vọng những nhà giáo dục và xã hội sẽ có dịp nghiên cứu, quán triệt một lần nữa về công cuộc đổi mới theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW.
TS HUỲNH CÔNG MINH - Nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM
(ANTV) - Ngày 16/5, Đại học Quốc gia Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống - 16/5/1906 - 16/5/2026 và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại Lễ kỷ niệm.
(ANTV) - Đêm giao lưu nghệ thuật đặc biệt tôn vinh tình quân dân và những giá trị văn hóa bền vững của đồng bào Tây Bắc - một sự kiện đặc biệt mang tên "Vì bình yên bản làng". Đây là điểm nhấn nổi bật của chuỗi sự kiện báo chí, truyền thông do Cục Truyền thông CAND phối hợp Công an tỉnh Sơn La tổ chức từ ngày 13 đến 17/5/2026. Khán giả có thể xem trực tiếp chương trình tại đây:
(ANTV) - Tinh gọn bộ máy không chỉ là giảm số lượng mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Chỉ thị 18 của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 08/5/2026 tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.
(ANTV) - Cửa khẩu Kim Thành là điểm trung chuyển lớn về hàng hóa, phương tiện và lao động của tỉnh Lào Cai. Giữa không khí giao thương sôi động, những cuộc kiểm tra ma túy đột xuất vẫn âm thầm diễn ra cả ngày lẫn đêm. Từ khu vực kho bãi, bến hàng đến các khu nhà trọ, Công an phường Lào Cai phối hợp với Đồn Công an Kim Thành và Tổ công tác tăng cường phòng, chống ma túy Công an tỉnh Lào Cai từng bước siết chặt, khép kín “vòng kiểm soát” ma túy ngay từ địa bàn cơ sở.
(ANTV) -Ngày 14/5, tại Cửa khẩu quốc tế Tân Nam (xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh), Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Tây Ninh phối hợp với các lực lượng chức năng tiếp nhận 127 công dân Việt Nam do phía Campuchia trục xuất và bàn giao về nước.
(ANTV) - Một vụ cháy lớn bùng phát tại bãi chứa rác tạm của Nhà máy xử lý rác miền Bắc ở xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi đến nay vẫn chưa thể dập tắt hoàn toàn. Vụ việc xảy vào khoảng 13 giờ ngày 14/5, tạo ra lượng lớn khói bụi gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến cuộc sống của nhiều hộ dân sống gần khu vực nhà máy.
(ANTV) - Calbee, công ty có trụ sở tại Tokyo chuyên sản xuất khoai tây chiên và ngũ cốc thông báo sẽ thay đổi bao bì của 14 sản phẩm bắt đầu từ 25/5. Theo đó, bao bì các gói snack này chỉ còn màu đen và trắng, nhằm ứng phó linh hoạt với các điều kiện địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng.
(ANTV) - Ngày 16/5, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị “Công bố định hướng chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Đại học Quốc gia Thành phố giai đoạn 2026–2030” và Lễ ký kết thỏa thuận phối hợp triển khai nhiệm vụ giữa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh với các trường đại học thành viên.
(ANTV) - Xung đột đã cướp đi tuổi thơ của nhiều trẻ em tại Gaza. Có những đứa trẻ ra đi mãi mãi, trong khi nhiều em phải chịu tổn thương sâu sắc khi mất người thân, trường học bị phá hủy, không được học tập hay vui chơi trong hòa bình. Giữa những đống đổ nát tại dải Gaza, tiếng nhạc và những bước nhảy breakdance đang mang lại niềm vui hiếm hoi cho nhiều trẻ em Palestine giữa khói lửa chiến tranh.
(ANTV) - Công an tỉnh Bình Dương cũ (nay là thành phố Hồ Chí Minh) đã ra quyết định truy nã đối với 3 đối tượng cùng về tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
