Hiện TP HCM đang có ít nhất 2 dự án cải tạo, chỉnh trang, di dời nhà trên và ven kênh rạch. Dự án này được kỳ vọng mang lại hiệu quả lớn, khi hướng tới nhiều mục tiêu Giai đoạn 2021-2025, mục tiêu di dời 6.500 căn nhà trên và ven kênh rạch.

Đa số, người dân sống trên và ven kênh rạch hiện nay là lao động có thu nhập thấp. Hầu như trông chờ vào hỗ trợ của Nhà nước để tạo lập chỗ ở mới.

Theo Sở Xây dựng TP HCM, ngoài khó khăn về huy động nguồn vốn, thì công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư cũng là khó khăn chính. Việc hiệp thương, bồi thường chậm, làm dự án kéo dài. Nguyên nhân là do đa số nhà trên và ven kênh rạch đều thuộc diện nhà không có pháp lý về quyền sử dụng đất, nhà lấn chiếm.

Ông Nguyễn Chí Thiện, Phó Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP. HCM cho biết: Ngân sách Nhà nước thì có hạn. Trước đây, hợp tác công tư PPP thì có cơ chế là nhà đầu tư được thanh toán bằng quỹ đất khác. Để người ta thực hiện người ta thu lại lợi nhuận. Nhưng hiện nay không còn hình thức này nữa”.

Vừa qua, Hội đồng nhân dân thành phố đã thông qua chủ trương đầu tư 2 dự án lớn là Dự án cải tạo Rạch Xuyên Tâm tại quận Bình Thạnh, Gò Vấp và Bờ Bắc Kênh Đôi tại quận 8. Tổng cộng 2 dự án này cần di dời hàng ngàn trường hợp. qua đó kỳ vọng sẽ tăng tốc quá trình di dời nhà trên và ven kênh rạch tại TP HCM. Song việc di dời cũng cần đảm bảo điều kiện về nơi ở, trong khi các hộ dân có hoàn cảnh khác nhau, do đó nhu cầu tái định cư cũng khác nhau.

Ông Phạm Quang Tú, Phó Chủ tịch UBND Quận 8, TP. HCM chia sẻ: Ngay sau khi nghị quyết phê duyệt thì quận 8 sẽ huy động toàn bộ lực lượng của quận, cũng như phối hợp với chủ đầu tư để kiểm đếm, chuẩn bị sẵn các hồ sơ có liên quan. Đồng thời xây dựng phương án giá đất bồi thường. Để khi đủ hết các điều kiện của quy định Luật Đất đai, cũng như các quy định về công tác giải phóng mặt bằng thì sẽ phê duyệt các chính sách tổng thể, các quyết định thu hồi đất, các quyết định bồi thường cho từng trường hợp, để đẩy nhanh tiến độ hiệp thương, bồi thường bàn giao mặt bằng của các hộ dân.

Các dự án đều nỗ lực hướng đến mục tiêu bàn giao mặt bằng thi công vào năm 2025. Thời gian chỉ còn hơn 1 năm, do đó cơ quan chức năng đang thực hiện đồng thời nhiều công việc. Để đảm bảo tiến độ di dời, còn phải giải quyết vấn đề quan trọng là quỹ nhà, đất tái định cư, tạm cư cho người dân. Dự án Bờ Bắc kênh Đôi có hơn 1.000 hộ bị ảnh hưởng, và dự án Rạch Xuyên Tâm có hơn 2.100 hộ, tổng cộng là hơn 3.000 hộ dân. Do đó quỹ nhà, đất cần có là không nhỏ.

Lần đầu TP. HCM áp dụng đề án "dám nghĩ, dám làm" trong di dời nhà trên và ven kênh rạch. Sở Xây dựng thí điểm giải quyết cho hộ gia đình đang có nhà trên và ven kênh rạch được thuê, mua nhà ở xã hội. Sau khi Đề án được Ủy ban nhân dân thành phố thông qua, sẽ tạo điều kiện để ủy ban nhân dân các địa phương triển khai, đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồi thường của dự án.