(ANTV) - Trên cơ sở thực tiễn thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, đã được sửa đổi năm 2021 cùng với yêu cầu cấp thiết từ công cuộc cải cách tư pháp và đổi mới tổ chức bộ máy, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) năm 2025 ra đời là một bước tiến quan trọng, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới.
Việc sửa đổi Luật thời điểm này có ý nghĩa như thế nào? Lợi ích mang lại ra sao đối với xã hội? Bàn luận về chủ đề này, chúng tôi mời đến phòng thu Luật sư Phạm Văn Thảo- GĐ Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
PV: Thưa Luật sư, Theo Bộ Công an, việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập, bảo đảm tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới. Luật sư đánh giá như thế nào về tính cấp thiết của lần sửa đổi này?
Luật sư Phạm Văn Thảo: Sau 07 năm triển khai thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, thì tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra (CQĐT), cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, tiếp tục đi vào ổn định và hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định, thuận lợi phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Về cơ sở lý luận, ngày 25/10/2017, Hội nghị Trung ương 6 khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đề ra nhiệm vụ, giải pháp: “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”; Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả thông qua chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy công an địa phương theo hướng “tỉnh toàn diện; xã vững mạnh, bám cơ sở”, không tổ chức công an cấp huyện…
Về cơ sở thực tiễn, hiện nay, hệ thống Cơ quan điều tra còn cồng kềnh, chồng chéo, việc tổ chức Cơ quan điều tra ở nhiều bộ, ngành (Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tối cao) tạo ra nhiều đầu mối trong hệ thống Cơ quan điều tra. Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, cần thiết phải rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng giảm đầu mối của cơ quan điều tra, bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
Cùng với đó, qua thực tế thi hành các nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định trong Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự cũng bộc lộ những khó khăn, hạn chế nhất định, một số thẩm quyền trong thực hiện các hoạt động tố tụng còn hạn chế và một số quy định còn chưa phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, gây ra những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng trên thực tế.
Với những lý do nêu trên, thì việc nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan, để thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục hạn chế, bất cập hiện nay, bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới.
PV: Thưa Luật sư, những điểm mới nổi bật của Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) lần này là gì để phù hợp với yêu cầu đặt ra trong tình hình mới hiện nay?
Luật sư Phạm Văn Thảo:
1. Về Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Dự thảo Luật không quy định Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong Hệ thống Cơ quan điều tra, xuất phát từ một số lý do như sau:
- Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả quán triệt nguyên tắc “Thực hiện nguyên tắc một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính” và đề ra nhiệm vụ “Tiếp tục nghiên cứu, từng bước sắp xếp thu gọn đầu mối cơ quan điều tra đáp ứng yêu cầu công tác điều tra hình sự, phòng, chống tội phạm và phù hợp với tổ chức, hoạt động của viện kiểm sát nhân dân, toà án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp”.
- Điều 107 Hiến pháp năm 2013 quy định “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”. Như vậy, theo Hiến pháp thì Viện kiểm sát nhân dân không có chức năng điều tra. Do đó, việc giao cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện chức năng điều tra là chưa phù hợp với quy định của Hiến pháp.
Hiện nay, Cơ quan điều tra của Công an nhân dân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân đang được tổ chức thống nhất, chặt chẽ từ trung ương đến địa phương với đầy đủ các điều kiện bảo đảm để đáp ứng hiệu lực, hiệu quả của công tác điều tra hình sự như: việc áp dụng đồng bộ với các biện pháp nghiệp vụ trinh sát, hệ thống các cơ quan hỗ trợ tư pháp, cơ sở giam giữ…
Trong khi đó, Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát chỉ tổ chức ở một cấp (cấp trung ương) và không có các điều kiện bảo đảm cần thiết của cơ quan điều tra hoàn chỉnh như trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
Do vậy, việc không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát mà chuyển thẩm quyền hiện nay của Cơ quan này cho Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân vừa bảo đảm đúng theo tinh thần chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, quy định của Hiến pháp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trên thực tế. Đồng thời, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong điều tra, truy tố, xét xử; bảo đảm sự thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự.
2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi thẩm quyền điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư) theo hướng: Bỏ thẩm quyền thụ lý, điều tra, giải quyết toàn bộ vụ án từ giai đoạn khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành các hoạt động điều tra, kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ vụ án sang Viện kiểm sát trong thời hạn 01 tháng; đồng thời giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra, chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày.
3. Về quy định tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật không quy định cụ thể về tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra, không quy định thi tuyển Điều tra viên, không quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra; đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định (căn cứ vào cơ cấu tổ chức của các bộ theo quy định của Chính phủ). Điều này là phù hợp bởi căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, tiêu chuẩn của các chức danh trong Công an nhân dân, Quân đội nhân dân hiện nay thuộc thẩm quyền quy định của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Do đó, việc giao cho Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể về tiêu chuẩn của Điều tra viên, Cán bộ điều tra hoàn toàn phù hợp về thẩm quyền, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong công tác tổ chức cán bộ.
4. Về quy định ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra
Dự thảo Luật sửa đổi quy định về việc ủy quyền giữa Thủ trưởng và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trong Luật để thể chế hóa và bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh. Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã báo cáo cấp có thẩm quyền kết thúc hoạt động của 694 Cơ quan điều tra Công an cấp huyện, chỉ tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân ở 02 cấp (cấp Bộ, cấp tỉnh), bảo đảm hệ thống Cơ quan điều tra tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Theo đó, khối lượng vụ án, vụ việc rất lớn nên áp lực lớn về trách nhiệm trong tố tụng đối với Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Do đó, để giảm tải cho Thủ trưởng Cơ quan điều tra cần thiết phải có quy định về ủy quyền để nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động điều tra hình sự của Thủ trưởng Cơ quan điều tra; bảo đảm cơ chế phân công, phân cấp đối với Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra.
5. Về mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
Dự thảo Luật quy định Cơ quan điều tra có nhiệm vụ, quyền hạn chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra toàn diện công tác điều tra, giải quyết vụ án, vụ việc của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Nội dung sửa đổi này nhằm bảo đảm kiểm tra, giám sát đối với hoạt động điều tra hình sự của Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong Công an nhân dân; đồng thời, bảo đảm sự gắn kết giữa Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
Mời quý vị và các bạn theo dõi đầy đủ phần trao đổi của Luật sư Phạm Văn Thảo – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hưng Thịnh Việt Nam trong chương trình phát thanh "Bạn và Pháp luật" để hiểu rõ hơn về những quy định mới trong Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)./.
(ANTV) - Trí tuệ nhân tạo – hay còn gọi là AI – đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong đời sống xã hội. Từ những ứng dụng quen thuộc như trợ lý ảo, nhận diện khuôn mặt, cho đến các công nghệ phức tạp như tạo nội dung tự động, phân tích dữ liệu lớn… AI đang góp phần thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình chuyển đổi số. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, AI cũng đặt ra không ít thách thức: từ nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân, lan truyền thông tin sai sự thật, đến các hành vi lừa đảo, giả mạo bằng công nghệ cao. Từ ngày 01/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) đã chính thức có hiệu lực. Đây là đạo luật đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh toàn diện về phát triển, ứng dụng và quản trị AI ở Việt Nam. Xung quanh nội dung này, Phóng viên chương trình có cuộc trao đổi với luật sư Phạm Văn Thảo- Giám đốc Công ty Luật Hưng Thịnh Việt Nam.
(ANTV) - Không trực tiếp đối mặt với tội phạm, không xuất hiện nơi tuyến đầu điểm nóng, nhưng những cán bộ làm công tác tuyên truyền, giáo dục trong lực lượng Công an nhân dân vẫn đang ngày đêm góp phần giữ vững trận địa tư tưởng bằng chính trí tuệ, bản lĩnh và sự sáng tạo. Đại úy Lương Quang Hà, Phó đội trưởng, Phòng Công tác chính trị, Công an tỉnh Lào Cai, là một trong những gương mặt tiêu biểu của lớp cán bộ trẻ đang âm thầm làm nên sức lan tỏa ấy.
(ANTV) - Từ 1/7/2025, xã Sín Thầu tỉnh Điện Biên được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Sen Thượng, Leng Su Sìn và Sín Thầu. Nằm ở cực Tây Tổ quốc, Sín Thầu có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh khi có tới hơn 69km đường biên giáp với hai nước Lào và Trung Quốc. Địa bàn rộng, địa hình hiểm trở, dân cư phân tán, song chính quyền và nhân dân Sín Thầu luôn phát huy tinh thần đoàn kết, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội vì mục tiêu phát triển toàn diện các mặt công tác của địa phương.
(ANTV) - Phía sau những bản án hình sự là những số phận phải trả giá cho sai lầm của mình. Nhưng phía sau đó, còn có những đứa trẻ… không có lỗi. Các em sinh ra trong hoàn cảnh đặc biệt – khi cha hoặc mẹ đang chấp hành án phạt tù. Có em được cất tiếng khóc chào đời trong chính khuôn viên trại giam. Có em lớn lên trong những ngày tháng thiếu vắng vòng tay gia đình. Tại tỉnh Tuyên Quang, những đứa trẻ ấy đang được đón nhận, chăm sóc và nuôi dưỡng tại Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh – nơi được xem như mái nhà thứ hai cho những mảnh đời bé nhỏ. Đó không chỉ là câu chuyện của chính sách nhân văn, mà còn là câu chuyện của tình người, của những bàn tay lặng lẽ bù đắp cho tuổi thơ nhiều thiệt thòi.
(ANTV) - Nhắc tới Thượng tá Vàng A Só- Phó trưởng phòng An ninh Đối nội, Công an tỉnh Điện Biên là nhắc đến một cán bộ người Mông xông xáo, nhiệt tình và giàu thành tích. Trưởng thành từ cơ sở, kinh qua nhiều vụ án, chuyên án lớn phức tạp về an ninh dân tộc, tôn giáo trên địa bàn, Thượng tá Só ghi dấu ấn bằng tinh thần khẳng khái, mạnh mẽ trong đấu tranh với tội phạm, bằng chuyên môn nghiệp vụ vững vàng và sự tận tụy, hết mình trong công việc.
(ANTV) - Chiều 19/1/2026, tại Phòng Giao dịch Trà Bá thuộc Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai, hai đối tượng bịt kín mặt, sử dụng vật giống súng khống chế nhân viên và khách hàng để cướp số tiền gần 1,9 tỷ đồng rồi nhanh chóng tẩu thoát. Xác định đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, Bộ Công an đã trực tiếp chỉ đạo xác lập chuyên án, huy động nhiều lực lượng triển khai truy xét. Sau 18 ngày khẩn trương điều tra, lực lượng Công an đã bắt giữ các đối tượng gây án, làm rõ vụ việc.
(ANTV) - Tại dải đất Chi Ma, Lạng Sơn, hình ảnh những người lính quân hàm xanh đang ngày đêm canh giữ sự bình yên cho Tổ quốc đã trở thành biểu tượng của ý chí kiên trung. Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma – nơi "lá chắn thép" hòa quyện cùng "thế trận lòng dân", đang viết tiếp những trang sử mới về sự tận hiến và lòng quả cảm.
(ANTV) - Biên giới không chỉ là những đường kẻ trên bản đồ hay những cột mốc sừng sững giữa đại ngàn, mà đó là cương vực thiêng liêng, là "phên dậu" quyết định sự bình yên của Tổ quốc. Tại địa bàn quản lý của Đồn Biên phòng Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia đang được triển khai với một tư duy mới: Kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ quốc phòng với phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh.
(ANTV) - Trong khi nhà nhà đang lo sắm tết, đang quây quần bên nồi bánh chưng trong niềm vui ngày cuối năm thì ở Trại giam Quyết Tiến, hàng ngàn phạm nhân đang đón Tết trong da diết nỗi nhớ gia đình, trong bộn bề suy tư… Thấu hiểu sự thiếu thốn tình cảm của những người đang phải chấp hành án phạt tù, từ nhiều năm nay, Trại giam Quyết Tiến luôn quan tâm, thực hiện đầy đủ chế độ chính sách để phạm nhân có một cái tết đủ đầy, ấm áp. Đây không chỉ đơn thuần là hoạt động chăm lo đời sống tinh thần mà có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục, cải tạo và hỗ trợ phạm nhân tái hòa nhập cộng đồng.
(ANTV) - Khi mùa xuân đang đến rất gần, không khí chuẩn bị đón Tết Nguyên đán cũng rộn ràng hơn tại xã Xuân Cảnh, tỉnh Đắk Lắk – địa phương ven biển giàu tiềm năng du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với phát triển kinh tế biển. Những ngày giáp Tết cũng là thời điểm Xuân Cảnh bước vào cao điểm đón khách du lịch trong và ngoài nước. Trước yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn, Công an xã Xuân Cảnh đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó trọng tâm là quản lý lưu trú bằng phần mềm ASM, sẵn sàng cho một mùa du lịch Tết an toàn, ổn định.