(ANTV) - Giá gạo trên toàn cầu đã tăng chạm ngưỡng kỷ lục trong vòng 12 năm qua, đây là thông tin được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) đưa ra mới đây. Chỉ số giá gạo của FAO tháng 7/2023 tăng 2,8% lên 129,7 điểm, cao hơn gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất từ tháng 9/2021.
Đâu là nguyên nhân dẫn tới tăng giá gạo này và tác động của tình trạng này tới an ninh lương thực thế giới, trong đó có Việt Nam ra sao?
Mời quý vị cùng tìm câu trả lời cho những vấn đề này trong mục Thế giới đa chiều tuần này của ANTV:
Trong bối cảnh điều kiện thời tiết cực đoan ảnh hưởng đến mùa màng cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu chưa được khơi thông, việc giá gạo thế giới tăng lên mức kỷ lục làm dấy lên lo ngại chi phí lương thực sẽ trở nên đắt đỏ hơn nhiều đối với hàng tỷ người có thu nhập thấp tại nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt tại châu Á và châu Phi.
Nguyên nhân và áp lực với người dân trên thế giới của giá gạo kỷ lục
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của việc giá gạo tăng cao kỷ lục vừa qua là chỉ trong thời gian ngắn, từ ngày 20/7 tới ngày 29/7, lần lượt Ấn Độ, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) rồi Nga cấm xuất khẩu gạo cho đến đầu năm 2024 với lý do đảm bảo an ninh lương thực trong nước, đang khiến thị trường gạo nói riêng, lương thực nói chung trở nên xáo trộn.
Các nước nhập khẩu gạo phải tranh thủ đặt hàng, dẫn đến giá thị trường bị đẩy lên cao. Hiện giá gạo đã tăng từ 10% - 15% so với trước khi có lệnh cấm. Động thái này của các nước, đặc biệt là cường quốc xuất khẩu gạo Ấn Độ, đang tác động mạnh tới tâm lý của người tiêu dùng và có thể ảnh hưởng tiêu cực tới an ninh lương thực toàn cầu về lâu dài.
Bên cạnh đó, tình trạng biến đổi khí hậu và El Nino có thể làm trầm trọng thêm rủi ro đối với các nhà xuất khẩu gạo chính. Một nghiên cứu khoa học cho thấy lúa là loại cây trồng dễ bị tổn thương, cũng như có khả năng mất mùa cao nhất do hiện tượng thời tiết này.
Theo Bloomberg, gạo là lương thực rất quan trọng đối với chế độ ăn của hàng tỷ người châu Á và châu Phi. Gạo đóng góp tới 60% tổng lượng calo cho người dân ở các vùng của Đông Nam Á và châu Phi, và tỷ lệ này chạm ngưỡng 70% ở một vài quốc gia như Bangladesh.
Giá gạo trên đà tăng trong bối cảnh nguồn cung lương thực trên toàn cầu đối mặt nguy cơ thiếu hụt do điều kiện cực đoan ảnh hưởng đến mùa màng, tác động của các cuộc xung đột vũ trang, cũng như việc một số quốc gia, bao gồm Ấn Độ - nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, chiếm tới 40% thương mại gạo - tháng trước cấm xuất khẩu một số loại gạo để đảm bảo tình hình nội địa. Việc giá gạo tăng làm dấy lên lo ngại chi phí lương thực sẽ đắt đỏ hơn, gây áp lực lên người thu nhập thấp.
Ngay lúc này, tại châu Phi, cuộc khủng hoảng lương thực đang đặt ra ngày càng nhiều thách thức. Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cho biết, cứ trung bình 36 giây lại có một người chết đói ở Ethiopia, Kenya và Somalia.
Tại Niger, hạn hán tái diễn và lũ lụt thảm khốc, kết hợp với bối cảnh chính trị bất ổn khiến sản lượng ngũ cốc giảm gần 40%.
Lệnh cấm xuất khẩu gạo được đưa ra trong bối cảnh an ninh lương thực toàn cầu đang bấp bênh do thời tiết khắc nghiệt và cuộc xung đột Nga - Ukraine. Hơn nữa, lệnh cấm lại xuất hiện sau khi năm 2022, có tới 783 triệu người đói ăn do hậu quả của xung đột, đại dịch COVID-19 và biến đổi khí hậu.
Do đó, đây mới chỉ là chương đầu cho những khó khăn mà nhóm người nghèo nhất thế giới sắp phải trải qua.
Biến khủng hoảng thành cơ hội với lĩnh vực xuất khẩu gạo tại một số quốc gia
Nhiều quan điểm cho rằng, động thái cấm xuất khẩu gạo của Ấn Độ và 1 số nước đang tiềm ẩn nhiều rủi ro cho thị trường. Tuy nhiên một số ý kiến khác lại nhận định có thể biến khủng hoảng thành cơ hội.
Vốn là quốc gia sản xuất gạo hàng đầu, động thái của Ấn Độ đã khiến giá gạo tăng cao trên thị trường khi người mua chuyển sang tìm nguồn cung thay thế từ Việt Nam và Thái Lan.
Giá gạo xuất khẩu từ Việt Nam và Thái Lan tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ trong thời gian gần đây do lo ngại về nguồn cung. Cụ thể, giá gạo 5% tấm của Việt Nam tăng lên 550 - 575 USD/tấn vào ngày 27/7, mức cao nhất kể từ năm 2011, từ mức 515 - 525 USD/tấn một tuần trước.
Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương vừa cho biết, đến hết tháng 7.2023, Việt Nam đã xuất khẩu 4,83 triệu tấn gạo, trị giá 2,58 tỉ USD, tăng 18,7% về lượng và tăng 29,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2022.
Quyết định cấm xuất khẩu gạo của một số nước được nhận định là thời cơ để Việt Nam đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu gạo, tuy nhiên, cũng đặt ra các thách thức về bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.
Tại Thái Lan, BangkokPost trích dẫn số liệu của Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan thông tin, giá gạo 5% tấm của nước này ngày 9/8 đã lên 648 USD một tấn, đánh dấu mức giá cao nhất từng được ghi nhận kể từ năm 2008.
So với một tháng trước, giá đã tăng khoảng 20%. Giá này được coi là tham chiếu giá gạo trong khu vực châu Á.
Lệnh cấm xuất khẩu gạo ở một số nước vừa qua có thể dẫn tới tình hình an ninh lương thực thế giới diễn biến xấu đi nếu giá gạo nói riêng và giá lương thực nói chung không được bình ổn, vào thời điểm cuộc xung đột ở Ukraine khiến hoạt động xuất khẩu ngũ cốc qua ngả biển Đen bị gián đoạn.
Trước thực trạng đáng báo động trên, các tổ chức quốc tế, bao gồm Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) gần đây đã và đang liên tục kêu gọi các quốc gia hành động khẩn cấp để vượt qua cú sốc chưa từng có đối với hệ thống lương thực toàn cầu hiện nay.
(ANTV) - Đêm giao lưu nghệ thuật đặc biệt tôn vinh tình quân dân và những giá trị văn hóa bền vững của đồng bào Tây Bắc - một sự kiện đặc biệt mang tên "Vì bình yên bản làng". Đây là điểm nhấn nổi bật của chuỗi sự kiện báo chí, truyền thông do Cục Truyền thông CAND phối hợp Công an tỉnh Sơn La tổ chức từ ngày 13 đến 17/5/2026. Khán giả có thể xem trực tiếp chương trình tại đây:
(ANTV) - Tinh gọn bộ máy không chỉ là giảm số lượng mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Chỉ thị 18 của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 08/5/2026 tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.
(ANTV) - Cửa khẩu Kim Thành là điểm trung chuyển lớn về hàng hóa, phương tiện và lao động của tỉnh Lào Cai. Giữa không khí giao thương sôi động, những cuộc kiểm tra ma túy đột xuất vẫn âm thầm diễn ra cả ngày lẫn đêm. Từ khu vực kho bãi, bến hàng đến các khu nhà trọ, Công an phường Lào Cai phối hợp với Đồn Công an Kim Thành và Tổ công tác tăng cường phòng, chống ma túy Công an tỉnh Lào Cai từng bước siết chặt, khép kín “vòng kiểm soát” ma túy ngay từ địa bàn cơ sở.
(ANTV) -Ngày 14/5, tại Cửa khẩu quốc tế Tân Nam (xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh), Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Tây Ninh phối hợp với các lực lượng chức năng tiếp nhận 127 công dân Việt Nam do phía Campuchia trục xuất và bàn giao về nước.
(ANTV) - Một vụ cháy lớn bùng phát tại bãi chứa rác tạm của Nhà máy xử lý rác miền Bắc ở xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi đến nay vẫn chưa thể dập tắt hoàn toàn. Vụ việc xảy vào khoảng 13 giờ ngày 14/5, tạo ra lượng lớn khói bụi gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến cuộc sống của nhiều hộ dân sống gần khu vực nhà máy.
(ANTV) - Calbee, công ty có trụ sở tại Tokyo chuyên sản xuất khoai tây chiên và ngũ cốc thông báo sẽ thay đổi bao bì của 14 sản phẩm bắt đầu từ 25/5. Theo đó, bao bì các gói snack này chỉ còn màu đen và trắng, nhằm ứng phó linh hoạt với các điều kiện địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng.
(ANTV) - Ngày 16/5, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị “Công bố định hướng chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Đại học Quốc gia Thành phố giai đoạn 2026–2030” và Lễ ký kết thỏa thuận phối hợp triển khai nhiệm vụ giữa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh với các trường đại học thành viên.
(ANTV) - Xung đột đã cướp đi tuổi thơ của nhiều trẻ em tại Gaza. Có những đứa trẻ ra đi mãi mãi, trong khi nhiều em phải chịu tổn thương sâu sắc khi mất người thân, trường học bị phá hủy, không được học tập hay vui chơi trong hòa bình. Giữa những đống đổ nát tại dải Gaza, tiếng nhạc và những bước nhảy breakdance đang mang lại niềm vui hiếm hoi cho nhiều trẻ em Palestine giữa khói lửa chiến tranh.
(ANTV) - Công an tỉnh Bình Dương cũ (nay là thành phố Hồ Chí Minh) đã ra quyết định truy nã đối với 3 đối tượng cùng về tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
(ANTV) - Tuyên án tử hình Bùi Đình Khánh và 3 đồng phạm trong vụ án ma túy, giết người ở Quảng Ninh; Triệt phá nhóm làm giả hàng nghìn con dấu, tài liệu của 110 cơ quan, tổ chức; Xử lý tài xế xe tải lạng lách, bỏ chạy khi CSGT ra hiệu dừng xe trên Quốc lộ 1A; Khởi tố người lái xe jeep ngược chiều, đe dọa tài xế công nghệ ở Đắk Lắk...là những tin tức an ninh trật tự nóng diễn ra trong 24 giờ qua.