(ANTV) - Giá gạo trên toàn cầu đã tăng chạm ngưỡng kỷ lục trong vòng 12 năm qua, đây là thông tin được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) đưa ra mới đây. Chỉ số giá gạo của FAO tháng 7/2023 tăng 2,8% lên 129,7 điểm, cao hơn gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất từ tháng 9/2021.
Đâu là nguyên nhân dẫn tới tăng giá gạo này và tác động của tình trạng này tới an ninh lương thực thế giới, trong đó có Việt Nam ra sao?
Mời quý vị cùng tìm câu trả lời cho những vấn đề này trong mục Thế giới đa chiều tuần này của ANTV:
Trong bối cảnh điều kiện thời tiết cực đoan ảnh hưởng đến mùa màng cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu chưa được khơi thông, việc giá gạo thế giới tăng lên mức kỷ lục làm dấy lên lo ngại chi phí lương thực sẽ trở nên đắt đỏ hơn nhiều đối với hàng tỷ người có thu nhập thấp tại nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt tại châu Á và châu Phi.
Nguyên nhân và áp lực với người dân trên thế giới của giá gạo kỷ lục
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của việc giá gạo tăng cao kỷ lục vừa qua là chỉ trong thời gian ngắn, từ ngày 20/7 tới ngày 29/7, lần lượt Ấn Độ, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) rồi Nga cấm xuất khẩu gạo cho đến đầu năm 2024 với lý do đảm bảo an ninh lương thực trong nước, đang khiến thị trường gạo nói riêng, lương thực nói chung trở nên xáo trộn.
Các nước nhập khẩu gạo phải tranh thủ đặt hàng, dẫn đến giá thị trường bị đẩy lên cao. Hiện giá gạo đã tăng từ 10% - 15% so với trước khi có lệnh cấm. Động thái này của các nước, đặc biệt là cường quốc xuất khẩu gạo Ấn Độ, đang tác động mạnh tới tâm lý của người tiêu dùng và có thể ảnh hưởng tiêu cực tới an ninh lương thực toàn cầu về lâu dài.
Bên cạnh đó, tình trạng biến đổi khí hậu và El Nino có thể làm trầm trọng thêm rủi ro đối với các nhà xuất khẩu gạo chính. Một nghiên cứu khoa học cho thấy lúa là loại cây trồng dễ bị tổn thương, cũng như có khả năng mất mùa cao nhất do hiện tượng thời tiết này.
Theo Bloomberg, gạo là lương thực rất quan trọng đối với chế độ ăn của hàng tỷ người châu Á và châu Phi. Gạo đóng góp tới 60% tổng lượng calo cho người dân ở các vùng của Đông Nam Á và châu Phi, và tỷ lệ này chạm ngưỡng 70% ở một vài quốc gia như Bangladesh.
Giá gạo trên đà tăng trong bối cảnh nguồn cung lương thực trên toàn cầu đối mặt nguy cơ thiếu hụt do điều kiện cực đoan ảnh hưởng đến mùa màng, tác động của các cuộc xung đột vũ trang, cũng như việc một số quốc gia, bao gồm Ấn Độ - nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, chiếm tới 40% thương mại gạo - tháng trước cấm xuất khẩu một số loại gạo để đảm bảo tình hình nội địa. Việc giá gạo tăng làm dấy lên lo ngại chi phí lương thực sẽ đắt đỏ hơn, gây áp lực lên người thu nhập thấp.
Ngay lúc này, tại châu Phi, cuộc khủng hoảng lương thực đang đặt ra ngày càng nhiều thách thức. Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cho biết, cứ trung bình 36 giây lại có một người chết đói ở Ethiopia, Kenya và Somalia.
Tại Niger, hạn hán tái diễn và lũ lụt thảm khốc, kết hợp với bối cảnh chính trị bất ổn khiến sản lượng ngũ cốc giảm gần 40%.
Lệnh cấm xuất khẩu gạo được đưa ra trong bối cảnh an ninh lương thực toàn cầu đang bấp bênh do thời tiết khắc nghiệt và cuộc xung đột Nga - Ukraine. Hơn nữa, lệnh cấm lại xuất hiện sau khi năm 2022, có tới 783 triệu người đói ăn do hậu quả của xung đột, đại dịch COVID-19 và biến đổi khí hậu.
Do đó, đây mới chỉ là chương đầu cho những khó khăn mà nhóm người nghèo nhất thế giới sắp phải trải qua.
Biến khủng hoảng thành cơ hội với lĩnh vực xuất khẩu gạo tại một số quốc gia
Nhiều quan điểm cho rằng, động thái cấm xuất khẩu gạo của Ấn Độ và 1 số nước đang tiềm ẩn nhiều rủi ro cho thị trường. Tuy nhiên một số ý kiến khác lại nhận định có thể biến khủng hoảng thành cơ hội.
Vốn là quốc gia sản xuất gạo hàng đầu, động thái của Ấn Độ đã khiến giá gạo tăng cao trên thị trường khi người mua chuyển sang tìm nguồn cung thay thế từ Việt Nam và Thái Lan.
Giá gạo xuất khẩu từ Việt Nam và Thái Lan tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ trong thời gian gần đây do lo ngại về nguồn cung. Cụ thể, giá gạo 5% tấm của Việt Nam tăng lên 550 - 575 USD/tấn vào ngày 27/7, mức cao nhất kể từ năm 2011, từ mức 515 - 525 USD/tấn một tuần trước.
Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương vừa cho biết, đến hết tháng 7.2023, Việt Nam đã xuất khẩu 4,83 triệu tấn gạo, trị giá 2,58 tỉ USD, tăng 18,7% về lượng và tăng 29,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2022.
Quyết định cấm xuất khẩu gạo của một số nước được nhận định là thời cơ để Việt Nam đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu gạo, tuy nhiên, cũng đặt ra các thách thức về bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.
Tại Thái Lan, BangkokPost trích dẫn số liệu của Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan thông tin, giá gạo 5% tấm của nước này ngày 9/8 đã lên 648 USD một tấn, đánh dấu mức giá cao nhất từng được ghi nhận kể từ năm 2008.
So với một tháng trước, giá đã tăng khoảng 20%. Giá này được coi là tham chiếu giá gạo trong khu vực châu Á.
Lệnh cấm xuất khẩu gạo ở một số nước vừa qua có thể dẫn tới tình hình an ninh lương thực thế giới diễn biến xấu đi nếu giá gạo nói riêng và giá lương thực nói chung không được bình ổn, vào thời điểm cuộc xung đột ở Ukraine khiến hoạt động xuất khẩu ngũ cốc qua ngả biển Đen bị gián đoạn.
Trước thực trạng đáng báo động trên, các tổ chức quốc tế, bao gồm Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) gần đây đã và đang liên tục kêu gọi các quốc gia hành động khẩn cấp để vượt qua cú sốc chưa từng có đối với hệ thống lương thực toàn cầu hiện nay.
(ANTV) - Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh CAND lần thứ XV năm 2026 sẽ diễn ra tại thành phố Hà Nội từ ngày 22/10 đến 27/10/2026, với sự tham gia của những người làm công tác truyền hình, phát thanh, điện ảnh trong và ngoài lực lượng Công an nhân dân. Tiếp nối Thông báo số 01, Ban Tổ chức Liên hoan ban hành Thông báo số 02, cung cấp các thông tin về chủ đề, chương trình hoạt động, quy định tham dự, đăng ký danh sách đoàn và nộp tác phẩm dự thi. Dưới đây là Thông báo số 02:
(ANTV) - Trong phiên tòa chiều ngày 30/9, có 8 trong tổng số 10 bị cáo trong vụ án thất thoát lãng phí tại dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức kiến nghị tạm dừng phiên tòa để chuẩn bị thêm tiền khắc phục hậu quả. Luật sư cho biết, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng nộp 1,1 tỷ đồng giúp các bị cáo.
(ANTV) - Liên quan đến vụ chuyến xe cứu thương vận chuyển bệnh nhân quãng đường 16 km thu 5 triệu đồng ở Thanh Hóa. Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 2 bị can gồm Võ Đại Trường Lâm, lái xe cứu thương và Lê Trọng Hải Anh, sinh viên Trường Cao đẳng Y Thanh Hóa để điều tra tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
(ANTV) - Sáng 29/9, tại khu vực nút giao Thạch Bàn - Cổ Linh, hai cán bộ Cảnh sát giao thông đang làm nhiệm vụ phân luồng đã kịp thời hỗ trợ mở đường, đưa hai người bị tai nạn lao động đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cấp cứu.
(ANTV) - Tại TP Đà Nẵng, mô hình dạy nghề, tạo việc làm cho những thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn, người có nguy cơ vi phạm pháp luật và người hoàn lương đang góp phần tạo dựng một môi trường sống lành mạnh, hạn chế nguy cơ tái phạm. Đằng sau mô hình này là hơn 20 năm tâm huyết của một cựu chiến binh, người đã giúp hàng trăm trường hợp có nghề nghiệp ổn định và có thêm cơ hội làm lại cuộc đời.
(ANTV) - Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đặt ra những mục tiêu mới cho khu vực này trong giai đoạn tới. Trọng tâm là nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư, tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.
(ANTV) - Vụ nổ tại ranh giới quân sự liên Triều hôm 21/9 khiến 3 binh sĩ Hàn Quốc bị thương đang kéo theo những cáo buộc qua lại giữa Seoul và Bình Nhưỡng, làm gia tăng căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên.
(ANTV) - Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận đã nhận được phản hồi của Mỹ về đề xuất 7 ngày của Tehran trong cuộc gặp các nhà trung gian Qatar tại Doha tối 29/9.
(ANTV) - Các nước sản xuất dầu thuộc Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh, còn gọi là OPEC+, nhiều khả năng sẽ giữ nguyên mục tiêu sản lượng cho tháng 11, tại cuộc họp diễn ra ngày 4/10.
(ANTV) - Theo một báo cáo công bố ngày 30/9 của Tổ chức Giám sát Khí quyển Copernicus (CAMS) thuộc Liên minh châu Âu, 34% dân số toàn cầu bị ảnh hưởng bởi chất lượng không khí "cực kỳ kém" trong khoảng thời gian từ ngày 1/1 đến ngày 15/9.
