(ANTV) - Giá gạo trên toàn cầu đã tăng chạm ngưỡng kỷ lục trong vòng 12 năm qua, đây là thông tin được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) đưa ra mới đây. Chỉ số giá gạo của FAO tháng 7/2023 tăng 2,8% lên 129,7 điểm, cao hơn gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất từ tháng 9/2021.
Đâu là nguyên nhân dẫn tới tăng giá gạo này và tác động của tình trạng này tới an ninh lương thực thế giới, trong đó có Việt Nam ra sao?
Mời quý vị cùng tìm câu trả lời cho những vấn đề này trong mục Thế giới đa chiều tuần này của ANTV:
Trong bối cảnh điều kiện thời tiết cực đoan ảnh hưởng đến mùa màng cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu chưa được khơi thông, việc giá gạo thế giới tăng lên mức kỷ lục làm dấy lên lo ngại chi phí lương thực sẽ trở nên đắt đỏ hơn nhiều đối với hàng tỷ người có thu nhập thấp tại nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt tại châu Á và châu Phi.
Nguyên nhân và áp lực với người dân trên thế giới của giá gạo kỷ lục
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của việc giá gạo tăng cao kỷ lục vừa qua là chỉ trong thời gian ngắn, từ ngày 20/7 tới ngày 29/7, lần lượt Ấn Độ, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) rồi Nga cấm xuất khẩu gạo cho đến đầu năm 2024 với lý do đảm bảo an ninh lương thực trong nước, đang khiến thị trường gạo nói riêng, lương thực nói chung trở nên xáo trộn.
Các nước nhập khẩu gạo phải tranh thủ đặt hàng, dẫn đến giá thị trường bị đẩy lên cao. Hiện giá gạo đã tăng từ 10% - 15% so với trước khi có lệnh cấm. Động thái này của các nước, đặc biệt là cường quốc xuất khẩu gạo Ấn Độ, đang tác động mạnh tới tâm lý của người tiêu dùng và có thể ảnh hưởng tiêu cực tới an ninh lương thực toàn cầu về lâu dài.
Bên cạnh đó, tình trạng biến đổi khí hậu và El Nino có thể làm trầm trọng thêm rủi ro đối với các nhà xuất khẩu gạo chính. Một nghiên cứu khoa học cho thấy lúa là loại cây trồng dễ bị tổn thương, cũng như có khả năng mất mùa cao nhất do hiện tượng thời tiết này.
Theo Bloomberg, gạo là lương thực rất quan trọng đối với chế độ ăn của hàng tỷ người châu Á và châu Phi. Gạo đóng góp tới 60% tổng lượng calo cho người dân ở các vùng của Đông Nam Á và châu Phi, và tỷ lệ này chạm ngưỡng 70% ở một vài quốc gia như Bangladesh.
Giá gạo trên đà tăng trong bối cảnh nguồn cung lương thực trên toàn cầu đối mặt nguy cơ thiếu hụt do điều kiện cực đoan ảnh hưởng đến mùa màng, tác động của các cuộc xung đột vũ trang, cũng như việc một số quốc gia, bao gồm Ấn Độ - nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, chiếm tới 40% thương mại gạo - tháng trước cấm xuất khẩu một số loại gạo để đảm bảo tình hình nội địa. Việc giá gạo tăng làm dấy lên lo ngại chi phí lương thực sẽ đắt đỏ hơn, gây áp lực lên người thu nhập thấp.
Ngay lúc này, tại châu Phi, cuộc khủng hoảng lương thực đang đặt ra ngày càng nhiều thách thức. Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cho biết, cứ trung bình 36 giây lại có một người chết đói ở Ethiopia, Kenya và Somalia.
Tại Niger, hạn hán tái diễn và lũ lụt thảm khốc, kết hợp với bối cảnh chính trị bất ổn khiến sản lượng ngũ cốc giảm gần 40%.
Lệnh cấm xuất khẩu gạo được đưa ra trong bối cảnh an ninh lương thực toàn cầu đang bấp bênh do thời tiết khắc nghiệt và cuộc xung đột Nga - Ukraine. Hơn nữa, lệnh cấm lại xuất hiện sau khi năm 2022, có tới 783 triệu người đói ăn do hậu quả của xung đột, đại dịch COVID-19 và biến đổi khí hậu.
Do đó, đây mới chỉ là chương đầu cho những khó khăn mà nhóm người nghèo nhất thế giới sắp phải trải qua.
Biến khủng hoảng thành cơ hội với lĩnh vực xuất khẩu gạo tại một số quốc gia
Nhiều quan điểm cho rằng, động thái cấm xuất khẩu gạo của Ấn Độ và 1 số nước đang tiềm ẩn nhiều rủi ro cho thị trường. Tuy nhiên một số ý kiến khác lại nhận định có thể biến khủng hoảng thành cơ hội.
Vốn là quốc gia sản xuất gạo hàng đầu, động thái của Ấn Độ đã khiến giá gạo tăng cao trên thị trường khi người mua chuyển sang tìm nguồn cung thay thế từ Việt Nam và Thái Lan.
Giá gạo xuất khẩu từ Việt Nam và Thái Lan tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ trong thời gian gần đây do lo ngại về nguồn cung. Cụ thể, giá gạo 5% tấm của Việt Nam tăng lên 550 - 575 USD/tấn vào ngày 27/7, mức cao nhất kể từ năm 2011, từ mức 515 - 525 USD/tấn một tuần trước.
Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương vừa cho biết, đến hết tháng 7.2023, Việt Nam đã xuất khẩu 4,83 triệu tấn gạo, trị giá 2,58 tỉ USD, tăng 18,7% về lượng và tăng 29,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2022.
Quyết định cấm xuất khẩu gạo của một số nước được nhận định là thời cơ để Việt Nam đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu gạo, tuy nhiên, cũng đặt ra các thách thức về bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.
Tại Thái Lan, BangkokPost trích dẫn số liệu của Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan thông tin, giá gạo 5% tấm của nước này ngày 9/8 đã lên 648 USD một tấn, đánh dấu mức giá cao nhất từng được ghi nhận kể từ năm 2008.
So với một tháng trước, giá đã tăng khoảng 20%. Giá này được coi là tham chiếu giá gạo trong khu vực châu Á.
Lệnh cấm xuất khẩu gạo ở một số nước vừa qua có thể dẫn tới tình hình an ninh lương thực thế giới diễn biến xấu đi nếu giá gạo nói riêng và giá lương thực nói chung không được bình ổn, vào thời điểm cuộc xung đột ở Ukraine khiến hoạt động xuất khẩu ngũ cốc qua ngả biển Đen bị gián đoạn.
Trước thực trạng đáng báo động trên, các tổ chức quốc tế, bao gồm Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) gần đây đã và đang liên tục kêu gọi các quốc gia hành động khẩn cấp để vượt qua cú sốc chưa từng có đối với hệ thống lương thực toàn cầu hiện nay.
(ANTV) - Sáng ngày 26/2, chủ trì Lễ phát động “Tết trồng cây năm 2026 - Vì một Việt Nam xanh” của Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an nêu rõ, kể từ Tết Nguyên đán Canh Tý năm 1960 - Tết đầu tiên nhân dân ta hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến nay, Tết trồng cây đã trở thành phong trào quần chúng sâu rộng, nét đẹp văn hóa truyền thống của Việt Nam mỗi dịp xuân về.
(ANTV) - Theo báo cáo mới nhất của Liên hợp quốc, tình hình nhân đạo tại Somalia đang xấu đi nghiêm trọng khi khoảng 6,5 triệu người, tương đương gần 1/3 dân số, rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực ở mức khủng hoảng. Hạn hán kéo dài, xung đột và thiếu hụt nguồn tài trợ quốc tế đang đẩy hàng triệu gia đình, đặc biệt là trẻ em, vào nguy cơ suy dinh dưỡng và đói nghèo ngày càng trầm trọng.
(ANTV) - Hôm nay, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an cùng đoàn công tác của Bộ Công an cũng đã thăm và chúc Tết Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Hưng Yên.
(ANTV) - Mỗi dịp đầu xuân, khi các lễ hội truyền thống diễn ra sôi động, lượng du khách đổ về các điểm tâm linh trên cả nước tăng cao. Cùng với đó, hoạt động vận tải hành khách đường thủy cũng trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Trước yêu cầu đảm bảo an toàn cho người dân và du khách, các lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) cùng các cơ quan chức năng đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt.
(ANTV) -Những tranh chấp về phí quản lý vận hành, quỹ bảo trì chung cư thời gian qua luôn là điểm nóng tại nhiều tòa nhà ở Hà Nội. Không ít vụ việc kéo dài nhiều năm, vượt cấp, gây bức xúc cho cư dân. Nhưng hiện đã có một thay đổi đáng chú ý bởi theo Quyết định số 25 sửa đổi, bổ sung của UBND TP Hà Nội: UBND cấp xã, phường sẽ trực tiếp giải quyết các tranh chấp về kinh phí quản lý vận hành và quỹ bảo trì đối với nhà chung cư không thuộc tài sản công.
(ANTV) - Đặc khu Lý Sơn đang phát triển mạnh về du lịch, từng bước trở thành Trung tâm du lịch biển, đảo, tuy nhiên, nhiều năm qua, việc để tồn tại tình trạng đổ phế thải, xà bần tràn lan không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn làm xấu Lý Sơn trong mắt du khách. Để giải quyết căn cơ vấn nạn này, UBND đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đã cho lắp đặt hàng loạt các camera giám sát, xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm.
(ANTV) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai trên phạm vi cả nước.
(ANTV) - Hưởng ứng lời dạy của Bác Hồ: 'Mùa xuân là Tết trồng cây, làm cho đất nước càng ngày càng xuân', sau lễ phát động đầy khí thế của Bộ Công an, công an các đơn vị, địa phương trên toàn quốc cũng đã rộn ràng tổ chức ngày hội trồng cây đầu năm. Đây không chỉ là hoạt động cải thiện môi trường sinh thái, mà còn là cam kết của mỗi cán bộ, chiến sĩ và người dân trong việc xây dựng một Việt Nam xanh và bền vững.
(ANTV) - Giữ vững an ninh trật tự ngay từ cơ sở, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân là mục tiêu xuyên suốt mà lực lượng Công an cấp xã trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đang hướng tới. Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và gần dân, nhiều đơn vị đã tạo được chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân.
(ANTV) - Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ áp dụng chính sách cấp phép thuận lợi cho các đơn xin tái xuất khẩu dầu mỏ có nguồn gốc từ Venezuela sang Cuba.