Ở nhiều khu vực quanh hồ, lũ đã vượt xa mọi kỷ lục từng có. Đường phố biến thành sông, những mái nhà chỉ còn lấp ló trên mặt nước. Nhiều gia đình ở Kihoto – vùng chịu thiệt hại nặng nề nhất – đã không kịp trở tay. Thuyền bè giờ đây di chuyển trên những con đường vốn từng được đi lại, trong khi các gia đình phải lội qua dòng nước sâu đến thắt lưng để cố gắng cứu vớt bất cứ thứ gì còn sót lại. Người dân không còn lựa chọn nào khác ngoài trú tạm trong các trường học bỏ hoang hoặc nhà người quen.

Mực nước hồ Naivasha đã tăng liên tục trong gần 10 năm qua, nhưng vài tháng gần đây, tốc độ dâng vọt lên bất thường. Nhiều hộ dân cho biết họ không tin hồ lại có thể tiến sâu vào đất liền như vậy.

Không chỉ riêng Naivasha. Mực nước ở nhiều hồ khác trong thung lũng Rift cũng đang dâng cao bất thường. Khách sạn, cửa hàng, thậm chí cả hệ thống xử lý nước thải đều bị nuốt chửng. Nguy cơ dịch tả và sốt rét cũng tăng cao.

Theo các nhà khoa học, nguyên nhân là sự kết hợp phức tạp giữa biến đổi khí hậu và hoạt động của con người. Mưa trái mùa, lượng mưa lớn bất thường, El Niño và Dao động Ấn Độ Dương… tất cả là nguyên nhân khiến nước tràn qua các con sông dẫn vào hồ.

Các nhà khí tượng học cho biết hoạt động của con người cũng đóng một vai trò quan trọng. Việc chặt cây, canh tác ở các khu vực lưu vực và xây dựng quá gần bờ hồ có thể khiến đất bị cuốn trôi xuống nước. Trầm tích đó có thể làm dâng cao lòng hồ và đẩy mực nước lên cao hơn.

Hàng nghìn hộ gia đình đang từng ngày xoay xở trong cảnh nước lũ bao vây bốn phía. Họ cần hỗ trợ khẩn cấp – trong khi nguyên nhân sâu xa của đợt nước dâng chưa từng có này vẫn đang được các nhà khoa học tiếp tục tìm hiểu. Song, đối với những gia đình phải di dời, khoa học không mang lại nhiều an ủi ngay lập tức.