Giờ đây, lịch sử sáng tạo phía sau những thiết kế huyền thoại ấy đang được hé lộ thông qua một kho lưu trữ độc đáo, mở ra cái nhìn toàn diện về hơn hai thập kỷ đổi mới công nghệ của Nokia.

Nằm sâu trong khuôn viên Đại học Aalto, Phần Lan, là một “viên nang thời gian” của ngành công nghiệp di động. Các nhà nghiên cứu đã tiếp cận kho lưu trữ thiết kế của Nokia – một kho tư liệu quý giá ghi lại hành trình sáng tạo của gã khổng lồ di động Phần Lan từ giữa những năm 1990 đến năm 2017. Nhà thiết kế kiêm trợ lý nghiên cứu Lu Chen cho biết, từ giữa thập niên 90, các nhà thiết kế của Nokia đã chủ động lưu giữ toàn bộ quá trình làm việc của mình.

Chị LU CHEN – Nhà thiết kế, Dự án Lưu trữ Thiết kế Nokia, Đại học Aalto cho biết: “Các nhà thiết kế đã quyết định bắt đầu ghi lại quy trình làm việc, phương pháp làm việc của họ, để thể hiện vị trí của thiết kế trong các tập đoàn lớn. Và sau đó họ bắt đầu lưu trữ công việc của mình. Họ lưu trữ mọi thứ – từ các mẫu thử nghiệm, bản phác thảo, tài liệu nội bộ cho tới thư từ trao đổi giữa các đồng nghiệp.”

Sau khi Microsoft chấm dứt mảng kinh doanh điện thoại mang thương hiệu Nokia, kho lưu trữ này đã được chuyển giao cho Đại học Aalto vào năm ngoái. Kho tư liệu đồ sộ gồm hơn 20.000 hiện vật và gần 1.000GB dữ liệu số, bao gồm nguyên mẫu điện thoại, vật liệu thiết kế, áp phích, bản trình chiếu và nhiều ấn phẩm nội bộ.

Chị LU CHEN – Nhà thiết kế, Dự án Lưu trữ Thiết kế Nokia, Đại học Aalto chia sẻ: “Đây là chiếc 8110, được xuất hiện trong phim Matrix, chiếc điện thoại mà Neo đã sử dụng. Và đây là 3210, một nguyên mẫu điện thoại. Đây là 3310, chiếc điện thoại dạng thanh kẹo kinh điển.”

Nokia được thành lập từ năm 1865, khởi đầu là một công ty sản xuất giấy và ủng cao su, trước khi vươn lên trở thành biểu tượng của ngành công nghiệp không dây toàn cầu. Ở thời kỳ đỉnh cao năm 2008, Nokia chiếm tới 40% thị phần điện thoại di động trên toàn thế giới. Tuy nhiên, trước sự trỗi dậy của smartphone – đặc biệt là từ Apple – cùng làn sóng điện thoại giá rẻ từ châu Á, Nokia dần đánh mất vị thế khi không kịp nắm bắt xu hướng màn hình cảm ứng.

Chị LU CHEN – Nhà thiết kế, Dự án Lưu trữ Thiết kế Nokia, Đại học Aalto cho biết: "Họ đã suy đoán về cách công nghệ nano có thể được ứng dụng vào các thiết bị viễn thông. Ví dụ, đây là một chiếc điện thoại và đây là một chiếc tai nghe mà bạn có thể gắn vào tai, như thế này. Và đây là một chiếc vòng đeo tay."

Theo Anna Valtonen, cựu quản lý thiết kế của Nokia, những mẫu điện thoại đầy màu sắc khi nhìn từ hiện tại có thể gây bất ngờ, nhưng lại phản ánh đúng tinh thần sáng tạo của thời kỳ đó.

Bà ANNA VALTONEN – Cựu quản lý thiết kế của Nokia cho biết: “Hãy nhìn chúng như thời trang. Bạn đâu thể bắt tất cả mọi người đều mặc giống nhau – điều đó cũng đúng với công nghệ.”

Hiện nay, hơn 700 tài liệu trong kho lưu trữ của Nokia đã được công bố trực tuyến miễn phí, trở thành nguồn tư liệu quý cho giới nghiên cứu và công chúng. Không chỉ kể câu chuyện về điện thoại di động, kho lưu trữ này còn phản ánh mối quan hệ giữa con người và công nghệ – cách chúng ta hình dung, thiết kế và để công nghệ định hình cuộc sống của mình.

Từ những ý tưởng táo bạo đến các thiết kế đi vào huyền thoại, kho lưu trữ Nokia không chỉ lưu giữ ký ức của một thương hiệu, mà còn là bài học quý giá cho kỷ nguyên công nghệ đang không ngừng thay đổi hôm nay.