Tại Kakuma – một trong những trại tị nạn lớn nhất châu Phi – các em nhỏ, phần lớn sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn, vẫn say mê nhảy múa trong tiếng trống và nhịp gõ từ những chiếc bầu cạn. Đằng sau những động tác đầy sức sống ấy là nỗ lực vượt qua cái đói, bởi hiện tại, khẩu phần thực phẩm hàng tháng của các em chỉ còn 30% so với khuyến nghị dinh dưỡng tối thiểu từ Liên Hợp Quốc, do các khoản viện trợ bị cắt giảm nghiêm trọng.

Với cộng đồng người Acholi – chủ yếu đến từ Uganda và Nam Sudan – điệu nhảy không chỉ là truyền thống, mà còn là phương tiện nuôi dưỡng tinh thần và gìn giữ bản sắc. Và tại Kakuma, điệu nhảy đã trở thành kỹ năng sống.

Trung tâm vui chơi Furaha, ở Kakuma – có nghĩa là "Niềm vui" trong tiếng Swahili – do tổ chức phi chính phủ Terre des Hommes (Thụy Sĩ) điều hành, hiện đang đóng vai trò như một ốc đảo tinh thần giữa vùng đất khắc nghiệt. Tại đây, trẻ em được tham gia các hoạt động văn hóa, giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống.

Ông JOHN WANI, Nhân viên xã hội tại Trung tâm Furaha cho biết: “Chúng tôi duy trì các hoạt động văn hóa vì đó là nơi các em học được giá trị đạo đức, thông điệp hòa bình và kỹ năng giao tiếp với cộng đồng khác. Qua đó, các em không chỉ giữ gìn di sản văn hóa của mình mà còn có thể giới thiệu với thế giới bên ngoài. Đây là điều thiết yếu.”

Gladis Amwony, một cô gái 20 tuổi, đã sống ở Kakuma suốt 8 năm qua. Cô cho biết những điệu nhảy truyền thống giúp cô giữ lại ký ức về quê hương Uganda.

Chị GLADIS AMWONY, Người Uganda chia sẻ: “Tôi rời khỏi quê hương mình từ năm 12 tuổi, bây giờ tôi đã 20 tuổi. Tôi yêu các điệu nhảy truyền thống, vì hồi ở quê, tôi đã từng rất thích chúng”

Tuy nhiên, những không gian như Furaha đang đứng trước nguy cơ bị thu hẹp hoặc đóng cửa, khi nguồn tài trợ quốc tế tiếp tục giảm. Nhân lực thiếu hụt, hoạt động bị cắt giảm, và nhiều chương trình hỗ trợ đang bị tạm dừng.

Không xa Kakuma, tại làng Kalobeyei 3– một nhóm thiếu niên khác lại chọn cách biểu đạt mới: họ hóa thân thành những ‘robot’, nhảy múa với mặt nạ che kín khuôn mặt. Những bước nhảy đầy kỹ thuật diễn ra trong một căn phòng nhỏ, nơi lưu giữ các món đồ chơi và dụng cụ học tập, phần lớn là quà tặng từ chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, kể từ tháng 3, Mỹ cũng đã cắt giảm phần lớn hỗ trợ, khiến nơi đây cũng rơi vào khủng hoảng.

Anh JOHN PAPA, Cán bộ cộng đồng tại Kalobeyei chia sẻ: “Giờ chúng tôi buộc phải cắt giảm các hoạt động vì không đủ nhân lực. Mỗi ngày chỉ còn một nhân viên quản lý gần 500 trẻ em. Chúng tôi phải cho trẻ luân phiên vào sân chơi, chia ca 30 phút để mỗi em đều có cơ hội tham gia.”

Từ múa truyền thống đến các môn nghệ thuật hiện đại, những chương trình này không chỉ mang tính giải trí, chúng giúp trẻ em tránh xa nguy cơ bị bóc lột lao động, lạm dụng và phạm tội – những hiểm họa luôn rình rập trong hoàn cảnh thiếu thốn.

Dưới cái nắng gay gắt, các em vẫn tiếp tục đam mê nhảy múa. Có lẽ điều duy nhất còn lại là hy vọng rằng những không gian an toàn và đầy tính nhân văn này sẽ tiếp tục tồn tại, như một điểm tựa cuối cùng cho tuổi thơ trong những năm tháng tị nạn.