Maroc nỗ lực ngăn tình trạng sa mạc hóa

Các ốc đảo là những vùng đất màu mỡ nằm giữa sa mạc, nơi có nguồn nước dồi dào nuôi dưỡng sự sống. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực của Maroc, những ốc đảo ấy đang dần khô cằn và đối mặt với các thách thức ngày càng nghiêm trọng do tác động của biến đổi khí hậu.

Theo Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu, các ốc đảo ở Maroc nằm ở những vùng khô hạn, nơi lượng mưa trung bình chỉ khoảng 200 mm mỗi năm. Dù vậy, đây vẫn là nơi sinh sống của khoảng 2,2 triệu người, chiếm gần 6% dân số cả nước. Cây trồng chủ yếu tại các ốc đảo là chà là, ô liu, một số loại ngũ cốc và cỏ linh lăng – một loài cây thuộc họ đậu. Tại ốc đảo Skoura, những tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp đang dần hiện hữu.

Theo ông Mustapha Benramel, nhà nghiên cứu môi trường và Chủ tịch Hiệp hội Sinh thái Minaretes, có ba nguyên nhân chính khiến mực nước tại các ốc đảo suy giảm: lượng mưa ngày càng ít đi do biến đổi khí hậu; tình trạng khai thác nước ngầm quá mức để phục vụ phát triển nông nghiệp và du lịch sinh thái; và việc chuyển sang trồng những loại cây tiêu tốn nhiều nước, như dưa hấu, đang làm tình hình thêm trầm trọng.

Trước những ảnh hưởng rõ rệt đến cây trồng và môi trường sống, người dân địa phương đang chủ động tìm cách ứng phó. Những cây cọ non được trồng trong lớp đất đã xử lý kỹ càng, xếp hàng đều đặn, với hệ thống tưới nước nhỏ giọt đặt ngay bên cạnh để đảm bảo hiệu quả cao nhất trong việc sử dụng nước.

Biến đổi khí hậu cũng góp phần gây ra nhiều vụ cháy rừng nghiêm trọng tại các ốc đảo như Zagora và Tata. Để đối phó, nhiều biện pháp đã được triển khai: thiết lập các điểm cảnh báo sớm, lắp đặt cột nước chữa cháy, mở đường tiếp cận vào các ốc đảo, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng và cắt tỉa cây khô để giảm nguy cơ cháy lan.

Ông Khaled Boubekri, một nông dân tại Skoura, chia sẻ rằng sự thay đổi về thời tiết khiến thời điểm ra hoa và kết trái của cây trồng không còn như trước, kéo theo sản lượng nông nghiệp giảm mạnh. Nhiệt độ tăng cao cũng làm sâu bệnh gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến cây cối trong ốc đảo.

Trước tình trạng này, người dân đã chủ động áp dụng các biện pháp tưới tiêu hiện đại nhằm tiết kiệm nước và sử dụng nước hiệu quả hơn. Các loại cây được bố trí hợp lý để tối ưu hóa không gian và lượng nước sử dụng. Hệ thống tưới nhỏ giọt giúp tiết kiệm nước đáng kể, trong khi các giếng đào sâu hơn đang dần trở thành giải pháp bắt buộc khi mực nước ngầm ngày càng cạn kiệt.

Tại nhiều trang trại, các tấm pin mặt trời được lắp đặt rộng khắp, tận dụng ánh nắng trực tiếp để cung cấp năng lượng cho các máy bơm nước, góp phần xây dựng một mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững hơn.

Hiện nay, một số kế hoạch quan trọng đang được triển khai tại các ốc đảo để đảm bảo tính ổn định lâu dài. Các điểm cấp nước mới đang được xây dựng, người dân được cung cấp nước từ những con đập vừa và nhỏ. Đồng thời, lượng mưa gần đây đã góp phần tạo ra những hồ nước lớn – nguồn cung cấp nước quý giá cho một số ốc đảo, hỗ trợ nỗ lực chống chọi với biến đổi khí hậu trong tương lai.