Một trong những niềm tự hào lớn nhất của Vilnius là hệ thống nước sạch đô thị đặc biệt. Litva là 1 trong 2 quốc gia EU duy nhất (cùng với Đan Mạch) có nguồn cung cấp nước uống tập trung hoàn toàn từ nước ngầm. Nước sạch được khai thác từ độ sâu 40 đến 245m, thông qua một mạng lưới ấn tượng gồm 33 khu vực khai thác, 287 giếng khoan, 153 trạm bơm và 21 nhà máy xử lý.

Bà BRIGITA GUDONE, Giám đốc bộ phận Chất lượng và Đổi mới – Công ty Vilniaus Vandenys cho biết: "Nước uống của chúng tôi được lấy từ lòng đất. Đó giống như là kho báu của thiên nhiên. Chúng tôi chỉ giúp người dân sử dụng kho báu đó.”

Các tầng nước ngầm sâu của Vilnius cung cấp nguồn nước tinh khiết tự nhiên, chỉ cần xử lý cơ bản trước khi phân phối. Thành phố đã lắp đặt 40 vòi nước công cộng cố định, cùng 8 trạm di động thay đổi vị trí theo mùa, khuyến khích người dân sử dụng nước máy thay vì nước đóng chai.

Riêng trong năm 2024, người dân đã tiêu thụ hơn 3,8 triệu cốc nước từ các vòi này, giúp giảm gần 200 tấn rác thải nhựa ra môi trường.

Ông VALDAS BENKUNSKAS, Thị trưởng thủ đô Vilnius, Litva cho biết: “Để trở thành thủ đô xanh nhất châu Âu, không chỉ phụ thuộc vào tỷ lệ bao phủ cây xanh. Nó còn là về cách chúng tôi vận hành thành phố, và tư duy bền vững của mỗi công dân.”

Tư duy này được thể hiện rõ qua các sáng kiến cộng đồng. Tại Phòng thí nghiệm Thành phố, những vật dụng bỏ đi được tái chế thành bàn ghế, đèn và nhiều món đồ hữu ích. Khu vực trồng các loại rau và thảo mộc tươi bằng hệ thống thủy canh tiêu thụ ít hơn 90% lượng nước so với phương pháp làm vườn truyền thống.

Bà GODA SOSNOVSKIENE, Nhà đồng sáng lập Phòng thí nghiệm Thành phố (Miesto Laboratorija) chia sẻ: “Thành phố đã nỗ lực rất nhiều để trở thành một thủ đô xanh. Không chỉ giới chức mà cả mỗi công dân, mỗi cộng đồng đều có những sáng kiến của riêng mình để đóng góp cho mục tiêu xanh hóa.”

Tư duy bền vững còn lan tỏa đến cả ẩm thực. Nhà hàng Demoloftas, sở hữu sao Michelin Xanh, hợp tác với nông dân địa phương để nâng tầm các loại nông sản quen thuộc, góp phần giảm lãng phí thực phẩm đồng thời tôn vinh hương vị đặc trưng của vùng.

Anh TADAS EIDUKEVICIUS, Bếp trưởng nhà hàng Demoloftas chia sẻ: “Chúng tôi giúp nông dân địa phương thương mại hóa các sản phẩm vốn bị loại khỏi thị trường do hình thức không đẹp, hàm lượng đường, hay một số tiêu chuẩn vô lý khác. Điều quan trọng nhất là sản phẩm sạch, xuất xứ rõ ràng và ngon miệng.”

Người dân Vilnius cũng ngày càng ưa chuộng các hoạt động “tắm rừng”, hòa mình vào thiên nhiên để nuôi dưỡng ý thức bảo tồn, đồng thời cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần.

Chị VILTE MEIZYTE, Sinh viên chia sẻ: “Vì đi du học nên tôi chỉ về nhà vài tháng một lần. Nhưng mỗi khi trở lại, tôi lại có cảm giác thoải mái, được hít thở không khí trong lành hơn nhiều so với ở những quốc gia khác.”

Vilnius đang tận dụng danh hiệu Thủ đô xanh Châu Âu để chứng minh vai trò tiên phong về môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống, đồng thời tạo ra các cơ hội kinh tế trong quá trình chuyển đổi xanh.